Prijslijst zorg: spiraaltje is veel goedkoper in Goes

Zorgverzekeraar CZ publiceerde woensdag als eerste een prijslijst voor medische ingrepen. Patiënten kunnen hier voordeel uit halen, maar maakt transparantie de zorg echt goedkoper?

Beeld Ton Koene

Hoe kan het dat die tarieven zo sterk uiteen lopen?

De tarieven komen tot stand in onderhandelingen tussen ziekenhuizen en verzekeraars. Maar omdat er zesduizend 'producten' zijn, vinden beide partijen het ondoenlijk om over de tarieven voor elk van die 'producten' te spreken. 'Geen enkel bedrijf is in staat om de kostprijs te berekenen van zo veel verschillende, ingewikkelde producten', zegt directeur Chris Oomen van verzekeraar DSW.

De echte onderhandelingen gaan niet over tarieven van ingrepen, maar over het totale budget voor ziekenhuizen. Het ziekenhuis produceert in die onderhandelingen nog wel een lijst met tarieven voor elke behandeling apart. Dat moet wel, want zo is het systeem nu eenmaal opgezet. 'Maar die tarieven doen er dus helemaal niet toe.'

Lopen prijzen sterk uiteen?

Een van de opvallendste tarieven die CZ publiceerde, gaat over het plaatsen van een spiraaltje. In het Admiraal de Ruyter Ziekenhuis in Goes kost dat 156,83 euro, in het Reinier de Graaf Gasthuis in Delft kost dezelfde ingreep 580,02 euro. Hoe ze dat doen in Goes? 'Ik moet bekennen dat we daarmee onder de kostprijs zitten', zegt de woordvoerder. Dat bleek pas toen het ziekenhuis het spiraaltje nog eens doorrekende naar aanleiding van de publicatie van CZ.

Hoe dat kan? 'In de onderhandelingen gaat het vooral over het totaalbedrag voor alle 6.000 verschillende ingrepen die we hier hebben. Dat waren er vroeger zelfs veertigduizend. En omdat het vooral over het totaalbedrag gaat, gaat het niet altijd even uitvoerig over de details. Dus de ene ingreep wordt wat te duur geprijsd, de andere wat te goedkoop.' Dus eigenlijk: zie vraag 1.

Kunnen ziekenhuizen wel werken als ze hun kostprijzen niet kennen?

Kostprijsexpert Koen Perik van consultantsbureau SIS Finance vindt van niet. Het argument dat het voor ziekenhuizen niet te doen is omdat een ziekenhuis vele duizenden 'producten' maakt, overtuigt hem geenszins. 'Je hoeft helemaal niet al je producten in detail te calculeren. Maar je belangrijkste producten, die bij elkaar 80 procent van je omzet uitmaken, moet je echt wel weten.' Laatst was hij in een ziekenhuis waar ze niet eens wisten hoe hoog de kosten van de back-office waren. 'Dat is 20 procent van de totale kosten. Onbegrijpelijk.'

Gebrek aan inzicht in de eigen kostprijzen heeft wel gevolgen voor de ziekenhuizen. Chris Oomen van DSW zegt dat in veel ziekenhuizen de kaakchirurgen vertrekken en voor zichzelf beginnen. 'De prijzen van kaakchirurgie in ziekenhuizen zijn gebaseerd op de hele dure operatiekamers van ziekenhuizen. Maar kaakchirurgen hebben aan een goedkope genoeg. Dus zelfstandige kaakchirurgen kunnen moeiteloos tegen ziekenhuizen concurreren.' Hetzelfde gebeurt bij dermatologen en oogheelkundigen.

Is het erg dat die tarieven zo verschillen?

Nee, dus zie vraag 1.

Hoe kan de consument hier munt uit slaan?

Vooral verzekerden met een hoog eigen risico kunnen profiteren. Het eigen risico bedraagt minimaal 385 euro en maximaal 885 euro. Kleine ingrepen die minder kosten dan het eigen risico, zullen soms dus voor rekening van de verzekerde zelf komen.

Zo kunnen jonge vrouwen (vaak met hoog eigen risico) die een spiraaltje willen, in Delft dus terecht voor 580 euro en in Goes voor 156 euro (zie vraag 2). In theorie zullen na de publicaties van de tarieven dus veel meer vrouwen naar Goes gaan voor hun spiraaltje. Bij het ADR Ziekenhuis in Goes verwachten ze dat niet dat dat echt zal gebeuren. 'Patiënten vinden het vooral van belang dat ze dichtbij huis terecht kunnen.' Patiënten uit Groningen worden niet verwacht.

In het voorbeeld van het spiraaltje is de prijs nog wel op voorhand te achterhalen, maar voor de meeste ziekenhuisbezoeken is dat onmogelijk, zegt Chris Oomen van DSW. 'Het systeem is zo ingewikkeld dat op voorhand niemand kan voorspellen welk product (DBC) je zult krijgen en dus welke prijs je moet betalen.'

Een assortiment spiraaltjes. Beeld anp

Mag het eigenlijk wel wat CZ doet?

Dat is nog de vraag, zegt de woordvoerder van de mededingingspolitie ACM. 'We gaan dat onderzoeken. gaan. De publicatie van tarievenlijsten zou ertoe kunnen leiden dat tarieven naar elkaar toe groeien. Dus sommige zouden dan omlaag kunnen gaan, maar andere omhoog.' En stijgende tarieven, daar is de ACM allergisch voor.

Publicatie van tarieven zou een signaal kunnen zijn naar andere marktpartijen om tarieven aan te passen. 'We gaan er samen met andere overheden naar kijken.'

Gaan andere verzekeraars nu ook hun tarieven publiceren?

DSW van Chris Oomen niet. Zilveren Kruis komt zo snel mogelijk met een lijst. Menzis en VGZ verstrekken hun verzekerden al telefonisch inlichtingen over tarieven en trouwens ook over de kwaliteit van de verschillende ziekenhuizen. Beide overwegen publicatie van een tarievenlijst.

ASR (Ditzo, De Amersfoortse) wil ook graag publiceren, maar koopt niet zelf de zorg in. Dat is uitbesteed aan Multizorg, die voor een aantal kleinere verzekeraars de zorg inkoopt. ASR publiceerde eerder al de gemiddelde tarieven voor een groot aantal ingrepen.

Zullen de tarieven stijgen of dalen?

Voor bijna iedereen is dit dus een nutteloze vraag, zie vraag 1.

Chris Oomen van DSW denkt dat de tarieven naar elkaar toe zullen bewegen. Zeker als alle verzekeraars hun tarieven bekend maken. Maar per saldo, zegt hij, zal er niets veranderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden