President Soeharto is nog lang geen tandeloze tijger

De Indonesische president Soeharto ligt al weken zwaar onder vuur. De Verenigde Staten, Duitsland, Japan en Australië drongen er bij hem op aan zijn afspraken met het Internationale Monetaire Fonds (IMF) na te komen....

Van onze medewerker

JAKARTA

Iedereen in Indonesië ging er de afgelopen dagen eens goed voor zitten. Want achtereenvolgens zou Soeharto bezoek krijgen van Stanley Fischer, vice-president van het IMF, Lawrence Summers, onderminister van Financiën van de VS, en Michel Camdessus, de hoogste baas van het IMF. Die zouden Soeharto wel eens flink de duimschroeven aandraaien. De oude generaal moest door de knieën, anders zou hij naar de centen van het IMF kunnen fluiten.

Maar nu de eerste twee bezoekjes voorbij zijn, zijn de verwachtingen aanmerkelijk minder hoog gespannen. Tot nu toe is alleen naar buiten gekomen dat Indonesië zijn pas ingediende begroting gaat herzien.

Toch kwam Stanley Fischer maandag breed lachend uit het presidentieel paleis naar buiten. De Indonesische president had de vaste wil uitgesproken om de door het IMF bedongen hervormingen met verdubbelde energie door te voeren. En Summers sprak gisteren woorden van gelijke strekking, al kon er bij hem geen lachje af. Maar over wat er was besproken hielden beide heren hun mond stijf dicht.

Dat leidt tot frustraties. Vooral de zakenwereld en de Indonesische oppositie willen graag weten of de grote monopolies zullen worden aangepakt, welke import- en exportbeperkingen er moeten worden opgeheven, of de corruptie op de korrel wordt genomen, of het IMF aandringt op het schrappen van geldverslindende projecten als de bouw van een Indonesisch vliegtuig en een Indonesische auto, of de verziekte bankensector een verdere sanering zal ondergaan en of de privileges van de kinderen van de president en zijn zakenvrienden onaangetast blijven.

Bijna drie maanden nadat Indonesië de hulp van het IMF heeft ingeroepen, tast iedereen nog steeds in het duister. Algemeen wordt aangenomen dat Indonesië een begrotingsoverschot moet creëren van 1 procent, dat het tekort op de lopende rekening moet worden teruggebracht van 2,6 naar 2 procent, dat de subsidies op energie moeten weggesnoeid en dat de monopolies moeten worden aangepakt. Maar nooit is er een lijstje van voorwaarden bekendgemaakt.

Waarom eigenlijk niet? Het zou toch voor de hand liggen duidelijkheid te scheppen over de voorwaarden waaraan Soeharto moet voldoen. De internationale investeerders, die Indonesië op dit moment links laten liggen , zouden dan weten waar ze aan toe zijn.

Zelfs Soeharto zou gebaat zijn bij duidelijkheid. Dan kan hij zijn volk voorhouden dat de offers die moeten worden gebracht zijn afgedwongen door het IMF.

Maar dat is te eenvoudig gedacht. Soeharto is geen tandeloze tijger die ook nog eens op zijn rug ligt. Juist gisteren werd hij door de regeringspartij Golkar officieel voorgedragen als de enige kandidaat voor de komende presidentsverkiezingen. Daarmee staat zijn benoeming voor nog eens vijf jaar vast - tenzij hij ziek wordt of zich terugtrekt.

Soeharto is nog steeds iemand met wie rekening moet worden gehouden, ook door het IMF. Want stel je voor dat de oude generaal boos wordt en roept: 'To hell with your aid' - net zoals hij dat in 1991 tegen Nederland riep na een bezoek van minister Pronk. Dan zijn de gevolgen niet te overzien.

Om te beginnen verliezen de internationale banken, het zakenleven en andere regeringen dan heel veel geld. Maar het brengt Indonesië ook in een isolement, juist nu het er toch al borrelt en gist van de sociale onrust.

Het wachten is nog op Camdessus. Maar ook die zal zich vandaag niet anders opstellen dan zijn twee voorgangers. Vóór het bezoek van het IMF en de Amerikaanse onderminister spraken sommige Indonesiërs gekscherend over een internationale diplomatieke coup tegen Soeharto. Dat zouden de Indonesische oppositie en Soeharto's vele vijanden graag zien. Maar zo werkt internationale diplomatie niet. De belangen die op het spel staan, zijn veel te groot.

Gerrit de Boer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden