President Nederlandsche Bank zet ECB-geldpers liever niet aan

Klaas Knot, de president van De Nederlandsche Bank, heeft ernstige bedenkingen bij de plannen van ECB-president Mario Draghi om de geldpers aan te zetten. Hij zal daar tijdens de volgende ECB-vergadering alleen onder strikte voorwaarden mee instemmen, laat Knot blijken in een interview met de Volkskrant.

Mario Draghi. Beeld afp

'Het is de politiek die moet beslissen over het verdelen van budgettaire risico's binnen de eurozone. Niet wij (het ECB-bestuur - red.). Zij zijn gekozen volksvertegenwoordigers en bestuurders, wij zijn technocraten.... Zolang de Europese politiek niet bereid is meer risico's in de eurozone te delen, past het ons niet om via de achterdeur zelf zo'n besluit te nemen.'

Knot schaart zich met deze uitspraak onder de sceptici in het ECB-bestuur, de factie die liever niet wil dat de Europese Centrale Bank op grote schaal staatsobligaties van eurolanden gaat opkopen. Een meerderheid in het 25-koppige ECB-bestuur stuurt daar juist nadrukkelijk op aan. Op 22 januari, de datum van de volgende bestuursvergadering, zal waarschijnlijk een besluit vallen.

De ECB-bestuurders die voor het opkopen van staatsschulden zijn, zien dit als enige manier om de Europese economie uit het moeras te trekken en de inflatie te verhogen. Alleen door veel staatsobligaties te kopen kan de ECB snel honderden miljarden euro's 'gratis geld' in de economie pompen. De voorstanders van deze 'kwantitatieve verruiming' gaan ervan uit dat de (al zeer lage) rentes op de Europese staatsschulden nog verder dalen als de ECB zich als koper op deze markt meldt. Overheden zijn dan geld kwijt aan rente en hebben dan meer ruimte om te investeren. De euro zal verzwakken ten opzichte van andere valuta. Daarvan zal de Europese export profiteren. De geldstroom uit Frankfurt zal de inflatie opjagen, waardoor staatsschulden sneller wegsmelten. Veel economen vinden inflatie een betere manier om van schulden af te komen dan bezuinigen.

Nadelen

Voor Klaas Knot heeft dit plan vooral nadelen. Hij vreest dat de eurolanden met hoge schulden hun hervormingsplannen op een laag pitje zetten als de ECB hun staatsschulden opkoopt. Knot in de Volkskrant: 'In Noord-Europa blijft een diep wantrouwen bestaan over de bereidheid van Zuid-Europa om pijnlijke binnenlandse hervormingsmaatregelen te nemen en zo economisch sterker te worden. Wat dan dreigt is een transferunie waarbij structureel geld gaat van noord naar zuid. Dat is natuurlijk nooit de bedoeling geweest.'

Een ander bezwaar van Knot tegen het opkopen van staatsobligaties is dat de wanbetalingsrisico's van een land als Griekenland dan bij de ECB terechtkomen en daarmee in feite bij de andere eurolanden, waaronder Nederland en Duitsland. Toen Griekenland in 2010 met 110 miljard euro aan noodleningen uit de brand werd geholpen, was dat een besluit van de regeringsleiders van alle eurolanden. Ook de noodleningen aan Ierland, Portugal, Cyprus en Spanje waren democratische besluiten. 'Ik zeg het nog één keer: het delen van risico's tussen eurolanden is een besluit dat per se moet worden genomen door politici. Anders wordt het draagvlak van de euro ondermijnd in landen waar de solidariteit vandaan moet komen, zoals Duitsland en Nederland. Dat zou mijns inziens niet verstandig zijn.'

Knot zegt desondanks niet categorisch 'nee' tegen de opkoop van staatsobligaties. Hij laat doorschemeren dat hij daar onder bepaalde voorwaarden misschien toch vóór zou kunnen stemmen. Ook zijn belangrijkste medestander in het ECB-bestuur, Bundesbank-president Weidmann, toonde zich in een recent interview iets minder onbuigzaam dan voorheen. Beiden stellen als eis dat het opkoopprogramma niet mag leiden tot hogere risico's voor Duitse en Nederlandse belastingbetalers.

Het kritische kamp Weidmann-Knot telt nog minstens drie andere ECB-bestuurders. Hoewel de vijf criticasters zwaar in de minderheid zijn en dus gemakkelijk weggestemd kunnen worden door de volgelingen van Draghi, zou dat toch een zeer riskante stap zijn. Duitsland en Nederland zijn immers grote nettobetalers in de eurozone. Als die betalingsbereidheid verdwijnt omdat de schuldenlanden het te bont maken, komt het voortbestaan van de muntunie in gevaar. Volgens persbureau Reuters werkt Draghi daarom aan een compromis dat wel voorziet in de opkoop van staatsobligaties, maar niet in een risicodeling tussen eurolanden.

De president van De Nederlandsche Bank (DNB), Klaas Knot. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden