President Nederlandsche Bank: geldpers Europese Centrale Bank loopt op laatste benen

President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank ziet het einde naderen van het omstreden monetaire stimuleringsprogramma van de Europese Centrale Bank (ECB). Die heeft de afgelopen jaren meer dan 2,1 biljoen (2100 miljard) euro in de economie gepompt, in een poging de eurocrisis te bestrijden en de inflatie op te jagen. 'De discussie gaat hoogstens nog over hoe lang het einde uitgesteld moet worden. Maar het gaat hoe dan ook gebeuren.'

de ECB in Frankfurt Foto epa

Knot reageert daarmee op berichtgeving van het doorgaans zeer betrouwbare financiële persbureau Bloomberg. Dat meldde vrijdag op basis van meerder anonieme bronnen dat de ECB het huidige opkoopprogramma, waarbij elke maand voor 60 miljard euro aan obligaties wordt opgekocht, vanaf januari 'minstens halveren' wil. De ECB zou dan nog negen maanden lang 30 miljard uitgeven. Verwacht wordt dat eind deze maand, bij de volgende ECB-bestuursvergadering, de knoop definitief wordt doorgehakt.

Knot, die in Washington is voor de jaarvergadering van het Internationaal Monetair Fonds, spreekt zich al langer uit voor het uitschakelen van de geldpers. Dat dit niet in één klap gebeurt maar geleidelijk noemt hij begrijpelijk. Centrale bankiers willen voorkomen dat het afbouwen van hun financiële doping paniek veroorzaakt op de financiële markten. De DNB-president toonde zich gelaten over de mogelijkheid dat voor zo'n zachte landing nog eens 9 maal 30 miljard in de economie moet worden gepompt. 'De ECB heeft al voor meer dan 2 biljoen euro aan obligaties opgekocht. Dan is die 270 miljard extra een staartje', aldus Knot. 'Op een gegeven moment zeggen zulke bedragen weinig meer.'

Een van de grote, onbeantwoorde vragen is wat er volgend jaar september gebeurt. Geeft de ECB een duidelijk signaal dat het daarna afgelopen is, of houdt ze een slag om de arm voor het geval de inflatie blijft tegenvallen? 'Daar zal het de komende ECB-vergadering vooral over gaan', verwacht Knot. Critici van het ECB-beleid vrezen dat als de onorthodoxe maatregelen te langzaam worden afgebouwd, een nieuwe recessie roet in het eten kan gooien. In het zwartste scenario moet de centrale bank de financiële sector dan tot in de eeuwigheid blijven stutten.

Vorige maand gaf Knot in een lezing in Brussel al aan dat er over de risico's van het stopzetten van de geldpers niet 'overdreven dramatisch' moet worden gedaan. Ook als de ECB eind deze maand besluit het huidige steunprogramma af te bouwen, blijft zij de economie fors stimuleren. Dat komt doordat met de opbrengst van de schulden die aflopen weer nieuwe leningen worden opgekocht. Deskundigen verwachten dat de centrale bank hier nog jaren mee door zal gaan.

Niet blij met ‘procyclische’ regeerakkoord

Hoewel DNB-president Knot ‘positief verrast’ zegt te zijn door alle hervormingen in het regeerakkoord, waaronder de snelle inperking van de hypotheekrenteaftrek, is hij minder gelukkig met de timing. De nieuwe regering laat het geld uitgerekend rollen op het moment dat de economie al hard groeit. ‘Dat het houdbaarheidstekort oploopt, is niet dramatisch qua omvang maar het is niet de goede richting’, zei hij vrijdag in Washington. ‘Dat procyclische beleid, daar moeten we echt mee uitkijken’, zei hij vrijdag in Washington. Knot benadrukt dat dit voor Nederland kenmerkende patroon – bezuinigingen in crisistijd, extra spenderen wanneer het toch al goed gaat – doorbroken moet worden. Liefst als de zon schijnt, zoals nu. ‘Dan heb je een buffer voor als het straks weer slechter gaat.’

Meer over