Politiek regeert op economische top

De G20, die vanaf morgen in het Turkse Antalya bijeen is, verandert van een economische in een politieke top. Nog nooit was de agenda zo ambitieus. Wat wordt er besproken?

Vluchtelingen gaan bij het West-Turkse Izmir met een bootje op weg naar Griekenland. De vluchtelingencrisis is een groot thema op de G20-top in Turkije. Beeld null
Vluchtelingen gaan bij het West-Turkse Izmir met een bootje op weg naar Griekenland. De vluchtelingencrisis is een groot thema op de G20-top in Turkije.

De wereldregering in oprichting, zoals de G20 gekscherend wordt genoemd, verandert heel snel van een economisch in een geopolitiek instituut. Morgen begint de tiende topontmoeting. De eerste was in Washington in 2008, toen de kredietcrises escaleerde. Op een golfcomplex buiten de Turkse badplaats Antalya zullen de leiders van de negentien belangrijkste economieën in de wereld plus de EU zich buigen over de grootste mondiale problemen: de terugval van de wereldeconomie, de klimaatverandering en vooral de vluchtelingencrisis. Nergens is die zo voelbaar als in het zuiden van Turkije, waar tussen de 2- en 3 miljoen Syriërs, Irakezen en Afghanen verblijven.

De Turkse president Tayyip Erdogan heeft aangekondigd dat deze top de meest productieve en dynamische zal zijn sinds de oprichting. Hij spreekt van de drie i's - investeringen, implementatie van eerdere afspraken en verbeteringen (improvement) voor iedereen - ook de ontwikkelingslanden. De agenda voor de top is nog nooit zo ambitieus geweest, maar dat hoeft geen voorbode te zijn van grote doorbraken.

Economische stabiliteit

Meer investeringen en handel en minder staatsschulden en werkloosheid, zo wil de G20. Vorig jaar is tijdens de top in Brisbane afgesproken 2 procent extra groei te zullen realiseren door investeringen in infrastructuur. Er zijn sindsdien obstakels opgedoken zoals de lagere groei in China en de ineenstorting van de grondstofprijzen. De wereldleiders moeten kiezen hoe ze met deze transities omgaan: van exportgerichte economie naar diensteneconomie zoals China of van een grondstoffeneconomie naar een industriële economie zoals Rusland en Brazilië. Erdogan wil afspraken over wereldwijde investeringen van tussen de 80- en 100 biljoen dollar tot 2030 om de groei aan te zwengelen.

Turkse pers niet welkom

Een deel van de Turkse media die zeer kritisch zijn geweest over de herkozen president Erdogan zegt geen accreditatie te hebben gekregen voor de G20-top. Zij spreken van regelrechte censuur. Voor het eerst bij een G20 zijn ook alle demonstraties verboden in de stad en in de omgeving van de stad, hoewel de vergadering plaatsvindt op een zo geïsoleerde plek dat niemand iets van demonstraties zou merken.

Belastingontwijking

Hoog op de agenda staat de aanpak van belastingontwijking, waarvan niet alleen de overheden van arme landen de dupe zijn maar ook de G20-laden zelf. Op tafel ligt het actieplan Belastingbasis Erosie en Winst Verplaatsing (Beps in het Engels) van vijftien punten, gebaseerd op het OESO-voorstel. Dat moet een einde maken aan het wegsluizen van winsten via belastingparadijzen, waartoe ook Nederland met zijn vele brievenbusmaatschappijen wordt gerekend. Er moet onder meer een einde komen aan treaty-shopping, waarbij vennootschappen worden opgericht om uitsluitend belastingvoordelen te behalen.

Systeembanken

Er zullen afspraken worden gemaakt over een nieuw vangnet voor de dertig grootste systeembanken in de wereld, waaronder ING, bij een eventuele crisis. Het plan, dat is opgesteld door Mark Carney, de gouverneur van de Bank of England, moet ertoe leiden dat deze banken zo veel kapitaal achter de hand houden dat niemand ooit nog zal twijfelen aan hun solvabiliteit. De systeembanken zouden een verliesabsorberend vermogen van 25 procent van het uitstaande kapitaal moeten aanhouden. In een brief aan de G20-leiders van maandag sprak Carney van een historische doorbraak.

Vluchtelingen

Turkije zal aandringen op verdere financiële hulp bij de opvang van de miljoenen vluchtelingen, zodat die niet massaal zullen doorreizen naar de EU. Behalve op de EU, die al 3 miljard euro heeft toegezegd, zal ook een beroep worden gedaan op andere strijdende partijen in Syrië en Irak zoals de VS, Groot-Brittannië, Saoedi-Arabië en Rusland. 'Als de G20-leiders naar Turkije komen, zullen ze de hartverscheurende beelden van mensen op de vlucht voor oorlog en armoede in hun gedachten moeten hebben', aldus IMF-directeur Christine Lagarde op haar blog. De nieuwe liberale Canadese premier Justin Trudeau zal ervoor pleiten meer vluchtelingen toe te laten omdat de economie in snel vergrijzende landen een stimulans kan krijgen.

Klimaat

De G20 is verantwoordelijk voor 74 procent van alle uitstoot van CO2 in de wereld. De top moet een duwtje in de rug geven voor het klimaatakkoord dat volgende maand in Parijs zal worden gesloten. Een opening is gecreëerd doordat de dwarsliggende Canadese premier Stephen Harper is vervangen door Trudeau, een warm voorstander van het terugdringen van broeikasgassen.

Armoedebestrijding

Een van de genodigden is Robert Mugabe, hoewel de president van Zimbabwe als persona non grata bekendstaat binnen de internationale gemeenschap. Maar als president van de Afrikaanse Unie was Turkije verplicht hem uit te nodigen. Erdogan zal erop wijzen dat armoedebestrijding belangrijk is om het vluchtelingenprobleem aan te pakken. Daarnaast moet economisch herstel niet beperkt blijven tot de westerse landen. Landen in de derde wereld zullen daar ook een aandeel in moeten hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden