Politiek begint bij de bond

Meer nog dan opleiding of leeftijd heeft een groot aantal leden van de Tweede Kamer en het kabinet gemeen dat ze een verleden hebben bij een vakbond of werkgeversorganisatie....

Van de 150 leden van de Tweede Kamer die op 22 november 2006 werden gekozen, hebben 27 een verleden bij een vakbond of werkgeversvereniging.

De verzuiling is hier nog springlevend. CNV’ers zitten bij het CDA. De spreiding van FNV’ers is wat breder, van D66 tot SP. Maar dat is wel de hele ‘linkse familie’, van libertijns tot strak in de leer.

Het gaat niet alleen om bekende gezichten zoals oud-CNV-hoofdbestuurder Cees van der Knaap (CDA) en oud-CNV- en FNV-bestuuurder Ton Heerts (PvdA), maar ook om FNV’ers Paul Ulenbelt (SP), Ferd Crone (PvdA) en D66’er Fatma Koser Kaya die ook ooit bij de FNV werkte. PvdA-Kamerlid en aanstaand staatssecretaris Jet Bussemaker was lid van het comité van aanbeveling van de bond voor prostituées, De Rode Draad, die aan de FNV is gelieerd.

Dan is er ook nog GroenLinkser Tofik Dibi die bestuurslid is van de Turkse Arbeidersvereniging in Nederland. Partijgenoot Ineke van Gent werkte als districtshoofd bij de FNV.

De band van minister-president en voormalig CDA-lijsttrekker Jan Peter Balkenende met het CNV is wat losser. Hij was hoogleraar Christelijk-sociaal denken aan de Vrije Universiteit, die mede betaald wordt door het CNV. Fractiegenoot Jan Jacob van Dijk, die wel in dienst was van het CNV, heeft de leerstoel overgenomen.

Markant is ook het rijtje Kamerleden dat actief was in een studentenvakbond. Sharon Gesthuizen (SP), Mariëtte Hamer (PvdA) en Diederik Samsom (PvdA) waren actief in de LSVb, de Landelijke Studentenvakbond. Ewout Irrgang (SP) was secretaris van de studentenvakbond aan de VU.

Werkgevers

Werkgevers
Kamerleden met een werkgeversachtergrond zitten vooral bij het CDA. Dat zijn er vier. CDA’er Jos Hessels werkte bij de Limburgse Werkgeversvereniging, LWV. Jan ten Hoopen was de laatste voorzitter van het Nederlands Christelijk Ondernemers Verbond, NCOV, dat in 1994 opging in MKB Nederland. Sindsdien zit Ten Hoopen in de Kamer. Ger Koopmans, CDA, was actief in organisaties van de agrarische lobby van LTO Nederland, net zoals fractiegenoot Annie Schreijer-Pierik. Edith Schippers, die nu voor de VVD in de Kamer zit, werkte eerder voor VNO-NCW.

Kabinet

Kabinet
Ook in het kabinet worden oud-bonders ingevlogen; zoals oud-FNV-vice-voorzitter Ella Vogelaar. En doordat wat PvdA-Kamerleden doorschuiven naar het kabinet komt Mei Li Vos van het door haarzelf opgericht Alternatief voor Vakbond in de fractie.

Kabinet
In het kabinet heeft ook PvdA’er Ahmed Aboutaleb gevoel voor het middenveld. Hij was een paar jaar voorlichter van de Sociaal Economische Raad, de SER (een belangrijke adviesraad van het kabinet, bestaande uit vakbeweging, werkgevers en kroonleden). CDA-minister Piet Hein Donner was jaren lid van de adviesraad van het CNV.

Kabinet
Misschien maakt dit alles helemaal niets uit, maar dat Donner en Aboutaleb op Sociale Zaken zitten en in het regeerakkoord de opdracht meekregen een participatieakkoord met vakbeweging en werkgevers te sluiten, is veelbetekenend. Met hun achtergrond kennen ze de verhoudingen. De SER heeft een advies opgesteld dat als basis kan dienen voor zo’n participatieakkoord. Donner heeft daarover al uitvoerig overlegd met SER-voorzitter Rinnooy Kan, die hij nog goed kent van de WAO-commissie Donner.

Kabinet
Is dit ‘participatieakkoord’ dus al zo goed als rond? Nee. Want het kabinet wil graag, en de vakbeweging ook wel. Maar de werkgevers zijn gefrustreerd omdat er niets aan het ontslagrecht verandert. Zij zullen hun huid duur verkopen.

Jubileumspeldje

Jubileumspeldje
Bovendien zegt een achtergrond bij bond of bazenclub ook niet alles. Vertrekkend minister van Sociale Zaken Aart Jan de Geus was ooit vice-voorzitter van het CNV en kreeg toch slaande ruzie met zijn oude maten. Dat lag ook aan zijn missie, de WAO-hervorming en aanpak van de vervroegde pensionering. De harde aanpak had de vakbeweging juist van hem niet verwacht.

Jubileumspeldje
Toch was het veelbetekenend dat juist VVD’er Gerrit Zalm, die weinig van het corporatisme –de innige samenwerking tussen kabinet, vakbeweging en werkgevers– moet hebben, de pacificatie tot stand bracht. Hij is al ruim 25 jaar vakbondslid. Hij heeft daarmee het jubileumspeldje van Abvakabo FNV gescoord. Vakbondslidmaatschap hoort erbij, vindt Zalm. Je hoeft het niet altijd met alles eens te zijn, maar er is een tegenmacht nodig. Tegen de bazen, tegen het kapitaal. En zo’n redenering is dan weer de basis voor een gesprek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden