Piraterij in Somalië: prima business

Oorlogsschepen van de Europese Unie bewaken de wateren rond Somalië. Maar de bendeleiders, die op losgeld uit zijn, vinden een aanhoudende stroom rekruten....

MOGADISHU Adam Shine wachtte maanden voor hij kon toetreden tot dé groei-economie van Somalië. Nu heeft hij zijn training volbracht en is hij klaar om zijn vaardigheden in navigatie toe te passen.

‘Ik kwam hier met mijn vrienden. Zij hadden een wapen en werden direct ingehuurd door een paar bedrijven. Maar ik heb nooit een geweer gehad. Dus werd me, na lange tijd, verteld dat ik een maand lang een opleiding moest volgen. En nu kan ik toetreden’, vertelt hij telefonisch, vanuit de piratenhaven Haradheere.

De 20-jarige rekruut is slechts een van de honderden jongeren in deze havenplaats die er alles voor overhebben om aan te monsteren, in de hoop op een flintertje van de miljoenen euro’s aan losgeld die voor de gekaapte schepen worden betaald.

De aanhoudende stroom rekruten toont dat de patrouilles door oorlogsschepen van de Europese Unie, die sinds december 2008 de wateren rond Somalië bewaken om piraten af te schrikken, nauwelijks effect hebben.

De leiders van de piratenbendes zijn er ook van overtuigd dat hun ‘businessmodel’ werkt. Ze blijven meer dan bereid extra manschappen aan te nemen om hun ambitie – uitbreiding van de aanvallen naar schepen veel verder uit de kust – te verwezenlijken.

‘Tot nu toe voltrokken de meeste van onze operaties zich in de Somalische kustwateren’, zegt Mohamed, leider van een piratenmilitie in Haradheere die jongeren werft. ‘Nu versterken we deze route om het aantal operaties te verdubbelen.’

Volgens het Internationaal Maritiem Bureau waren Somalische piraten in 2009 verantwoordelijk voor meer dan de helft van alle piraterij wereldwijd, met 47 geslaagde operaties. Andrew Mwangura, hoofd van het Oost-Afrikaanse Zeelieden Ondersteuningsprogramma in Kenia, schat dat Somalische bendes in 2009 ruim 44 miljoen euro aan losgeld kregen, 3,7 miljoen meer dan in 2008. In 2010 is het aantal kapingen niet gedaald.

De grootste som losgeld die is betaald bedroeg tussen de 4 en 5,2 miljoen euro. In januari ontvingen Somalische piraten dit bedrag voor vrijgave van een onder Griekse vlag varende olietanker. In april werd nog een Iraakse supertanker gekaapt, met voor 126 miljoen euro aan olie aan boord. ‘De Somalische piraterij is en blijft big business’, zegt Mwangura.

Volgens hem zijn er ongeveer 1.500 piraten actief, die werken voor zeven misdaadsyndicaten, en worden gefinancierd vanuit Kenia, Dubai, Libanon en Somalië.

Tussen 29 december en 7 april kaapten ze 26 boten, zegt Mwangura, waarvan er nog 20 worden vasthouden met 242 bemanningsleden aan boord. Het verdiende geld zou steeds vaker naar criminelen buiten Somalië stromen, in plaats van te worden gebruikt om Somalische dorpen welvarender te maken, wat in de beginjaren nog het geval was.

Piraten werken ook steeds vaker samen, zegt bendeleider Mohamed. Bendes in Haradheere stemmen hun acties af op die van bendes uit het semi-autonome Puntland, vooral bij kapingsacties ver uit de kust – zoals bij de Seychellen, honderden kilometers van Somalië. De zeevaart in de hele Indische Oceaan loopt gevaar.

De piraten gebruiken zogeheten moederschepen voor de reis, waarna ze hun aanvallen uitvoeren met snelle motorboten. Soms worden schepen slechts gekaapt om ze te kunnen inzetten als moederschip.

Inmiddels treden buitenlandse marineschepen veel agressiever op tegen piraten – verdachte schepen worden overmeesterd en na arrestatie van de inzittenden en inbeslagname van de wapens vernietigd. Maar door de hoge losgeldsommen die worden betaald, blijven de piraten bereid te investeren in nieuw materieel, tot groot genoegen van de Somalische wapenhandelaren.

Een van hen constateert, op de Bakaramarkt in de hoofdstad Mogadishu, dat de vraag naar wapens voor piraterij sinds december alleen maar is toegenomen. Botenhandelaar Khaled Ibrahim ziet de prijzen van zijn koopwaar stijgen: kreeg je eerst een klein moederschip voor 9.600 euro, tegenwoordig moet je daarvoor 13.300 euro neertellen. En een autohandelaar die zijn wagens vroeger aan piraten uitleende, zegt nu direct in de piraterij te investeren, omdat dat meer oplevert.

In Haradheere klaagt de bejaarde Haji Ali Mohamud over de aantrekkingskracht van de piraterij. Maar, zegt hij, er is weinig tegen te doen zolang scheepvaartmaatschappijen losgeld blijven betalen. ‘De gehersenspoelde jongeren smeken te worden gerekruteerd als piraten, niemand is bang. Hoe kunnen wij hen tegenhouden als ze worden beloond met al dat losgeld?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.