Pinochet was een wapenhandelaar

Het financiële netwerk van Augusto Pinochet is blootgelegd door een Amerikaanse Senaatscommissie. De ex-dictator vergaarde een vermogen in de wapenhandel....

Wat hebben de heren Augusto P. Ugarte, A. Ugarte, A.P. Ugarte, José Pinochet, José P. Ugarte, José Ramón Ugarte, J. Ramón Ugarte, José R. Ugarte, Daniel López en John Long gemeen? Ze bestaan geen van allen. Het zijn gefingeerde namen die de Chileense ex-dictator generaal Augusto Pinochet gebruikte voor het openen van geheime bankrekeningen over de hele wereld verspreid.

Wat delen Amerikaanse bankfilialen van CitiBank, Banco de Chile, Riggs Bank, Coutts & Co, First National, First Tulsa, Banco Atlántico, Santander, Spiritu Santo, Ocean Bank, Pine Bank? Ze accepteerden klakkeloos de valse identiteiten van Pinochet, waarmee ze willens en wetens de Amerikaanse wetten tegen witwassen overtraden.

Wat is de overeenkomst tussen de RDM van Joep van den Nieuwenhuyzen, het Belgische leger, de Britse wapenfabrikant Aerospace, de terreurbeweging van de contra’s in Nicaragua en de Kroatische regering ten tijde van de Joegoslavische oorlog? Ze betaalden stuk voor stuk commissies voor wapentransacties aan Pinochet en maakten het geld daarvoor over naar zijn geheime rekeningen bij een van bovengenoemde banken.

Wat delen de regeringen van de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, China, Paraguay, Spanje, Maleisië en Brazilie? Ze deden in de beginjaren van de dictatuur in Chili (1973-1990) Pinochet miljoenen toekomen als ‘commissie voor verleende diensten’, geld dat door de generaal gestald werd op rekeningen in het buitenland.

Dit hele scala van gegevens komt niet uit het geruchtencircuit, maar is gebaseerd op harde bewijsstukken die verzameld zijn door een onderzoekscommissie van de Amerikaanse Senaat en de Chileense onderzoeksrechter Sergio Muñoz.

Augusto Pinochet heeft veel te verbergen. Het enorme financiële netwerk dat de generaal in de loop der jaren opbouwde, heeft veel weg van de ondoorzichtige structuren waarmee drugskartels hun vermogens aan het oog trachten te onttrekken. Maar dit netwerk werd tot zeer onlangs beheerd door de man die volgens sommige rechters zo dement is dat hij niet terecht kan staan voor de moorden, verdwijningen en martelingen waarvoor hij verantwoordelijk wordt geacht.

De samenvatting van de aanklacht van rechter Muñoz, waarin Pinochet wordt beschuldigd van fraude, verduistering van overheidsgelden en belastingontduiking, telt 27 pagina’s en 27 miljoen dollar aan verborgen fondsen. Muñoz heeft dit geld achterhaald bij 22 banken en financiële instellingen, niet alleen op valse namen maar ook op naam van zijn vrouw Lucia Hiriart, zijn zoon Marco Antonio, zijn schoondochter en kleinkinderen en naaste medewerkers, zoals advocaat Oscar Aitken. Dezelfde Aitken heeft van het Nederlandse bedrijf RDM anderhalf miljoen dollar gekregen als dank voor zijn bemiddeling bij de verkoop van meer dan tweehonderd Leopardtanks aan het Chileense leger.

De rechter heeft vastgesteld dat Pinochet ten minste elf spookbedrijven heeft opgericht met aandelen aan toonder om te verhinderen dat de identiteit van de eigenaar duidelijk wordt. Een van die bedrijven is Cornwall Overseas Corporation, officieel op naam van Aitken, dat de begunstigde was van de anderhalf miljoen van RDM. Een ander is Eastview Finance, volgens de Amerikaanse Senaatscommissie ‘louter een sluis voor verborgen fondsen van Pinochet’, waar de anderhalf miljoen van RDM vervolgens belandde. Detail: het Chileense leger kocht in die tijd nog geen paperclip zonder de bemoeienis van Pinochet.

De Senaatscommissie heeft kopieën vrijgegeven van de valse paspoorten die Pinochet gebruikte, met verschillende handtekeningen en verschillende foto’s.

Justitie heeft inmiddels 128 geheime rekeningen van Pinochet in de VS achterhaald, maar de generaal heeft of had ook rekeningen in Spanje, Groot-Brittannië, Zwitserland, Panama, Gibraltar, de Maagdeneilanden, Argentinië, de Bahama’s en Jersey. Ook na zijn arrestatie in Londen op 16 oktober 1998 heeft Pinochet, ondanks het internationale embargo op zijn bezittingen opgelegd door de Spaanse rechter Garzón, nog nieuwe rekeningen geopend, in onder meer Londen en Gibraltar.

Enkele banken hebben de hun ten laste gelegde medeplichtigheid erkend. De Citibank heeft toegegeven 63 rekeningen op naam van Pinochet en zijn familie te hebben beheerd. De Amerikaanse Riggs Bank kreeg vorig jaar een boete opgelegd van 25 miljoen dollar wegens ontduiken van de wetgeving op witwassen en het financieren van terrorisme. De bank bekende schuld en maakte uiteindelijk een deal met het ministerie van Financiën voor een boete van achttien miljoen dollar. Riggs bleek niet alleen Pinochet te helpen geld te verstoppen, maar ook dictator Obiang van Equatoriaal-Guinea.

Hoe groot het vermogen van Pinochet is, blijft onduidelijk. Citibank maakte in 1998 bekend dat bij deze bank vijftien miljoen dollar op naam stond van zoon Marco Antonio Pinochet. De Riggs Bank schatte vorig jaar het verborgen vermogen van de generaal op vijftig tot honderd miljoen dollar.

‘Het resultaat van een leven lang hard werken’, verzuchtte de ex-dictator eerder dit jaar tegen de rechter. Rechter Muñoz is ervan overtuigd dat, afgezien van de verduistering van een deel van de geheime fondsen waarover Pinochet als president beschikte, verreweg het grootste deel van zijn vermogen afkomstig is van commissies voor zijn rol van bemiddelaar in de internationale wapenhandel.

Enkele van de transacties in de geheime tweede carrière van Pinochet zijn inmiddels bekend, al ontbreken tot dusver veelal de bijbehorende commissies: raketten voor de contra’s die halverwege de jaren tachtig tegen de Sandinistische regering in Nicaragua vochten, de aankoop door de Chileense luchtmacht van 25 Mirages van de Belgische luchtmacht (de verantwoordelijke Belgische generaal pleegde later zelfmoord), 202 afgedankte Leopardtanks gekocht van het Nederlandse leger via RDM en nog onopgehelderde deals met het Britse wapenbedrijf Aerospace. De laatste beschuldiging tegen Pinochet is dat hij tijdens de oorlog in Joegoslavië wapens verkocht aan Kroatië, terwijl een VN-embargo van kracht was.

De Riggs Bank heeft in zijn schuldbekentenis de relatie gelegd tussen het geheime fortuin van Pinochet en de duizenden slachtoffers van zijn dictatuur. De bank heeft acht miljoen dollar overgemaakt aan de Stichting President Allende in Spanje, die de belangen van de slachtoffers van Pinochet behartigt. De Spaanse rechter Baltasar Garzón, die Pinochet in 1998 liet arresteren, heeft vorig jaar diens civiele verantwoordelijkheid voor de dertigduizend slachtoffers van de dictatuur vastgesteld op bijna anderhalf miljard euro: 138 duizend euro voor elke vermoorde of vermiste burger, 36 duizend voor elke gemartelde.

Het internationale arrestatiebevel dat rechter Garzón in 1998 uitvaardigde, is nog altijd van kracht. De generaal werd na 503 dagen hechtenis in Londen niet aan Spanje uitgeleverd, omdat hij volgens de regering-Blair te ziek was om terecht te staan. Bij zijn terugkeer in Santiago maakte hij een show door kwiek uit zijn rolstoel op te staan.

Pinochet is nu de plaatselijke Al Capone, de Amerikaanse gangster die nooit gepakt kon worden voor moord, maar wegens belastingontduiking toch in de gevangenis belandde. Zijn al dan niet geveinsde dementie heeft Pinochet in Chili gevrijwaard van vervolging voor het schenden van de mensenrechten. Maar het Hooggerechtshof heeft in de zaak van de fraude en belastingontduiking de ziekte niet erkend en hem zijn immuniteit ontnomen.

De onthullingen hebben hem ook zijn laatste vrienden gekost, voor wie stelen kennelijk erger is dan het martelen en vermoorden van politieke tegenstanders. Kort voor zijn 90ste verjaardag is Augusto Pinochet een ordinaire crimineel geworden, met wie je niet in het openbaar wilt worden gezien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden