'Pijnstiller werd tijdig van markt gehaald'

In de VS worden hoorzittingen gehouden over het terugtrekken van Vioxx vanwege een verhoogd risico op hartproblemen. 'We hebben dat zelf besloten, vrijwillig, en dat voor een miljardenproduct. Daar ben ik trots op.'

Hans Kortlever is algemeen directeur van Merck Sharp en Dohme, de Nederlandse dochter van de Amerikaanse farmareus Merck. Dat bedrijf haalde eind september zijn succesvolle pijnstiller Vioxx onverwacht van de markt, wegens een verhoogd risico op een hartinfarct of een beroerte. De vraag was of dat risico niet erg laat werd ontdekt. Kortlever vindt van niet.

'Jaarlijks sterven er in Nederland vier- tot vijfhonderd patiënten aan een maagbloeding door het gebruik van een bepaald soort ontstekingsremmers, de zogeheten nsaid's. Na een onderzoek onder achtduizend patiënten, en dat is heel veel, bleek dat Vioxx-gebruikers na een jaar een veel lagere kans lopen op maagbloedingen vergeleken bij zo'n nsaids-ontstekingsremmer als pijnstiller Naproxen. Dat is een enorm gezondheidsvoordeel. Maar als je twijfels hebt over de veiligheid op de lange termijn, mag je geen enkel risico lopen. We kwamen er bij toeval achter toen eind september de studieresultaten bekend werden van onderzoek naar het gebruik van Vioxx om poliepen in de dikke darm te voorkomen. We werden dus als het ware gestraft voor onze goede onderzoek; de meeste farmaceutische bedrijven kijken niet over zo'n lange periode. Dat is ook niet nodig voor de registratie van een middel. Wil de overheid dat we meer onderzoek doen, dan heeft dat zijn prijs .'

Wanneer kreeg u het te horen?

'Ik werd gevraagd om in de nacht van 29 op 30 september te bellen. Alle Merck-bedrijven in de wereld werden tegelijkertijd ingelicht, zonder rekening te houden met tijdzones. Ik was absoluut verrast, zoals iedereen. Natuurlijk is het niet leuk als een succesvol middel uit de roulatie wordt gehaald. Maar ik ben er trots op om bij een bedrijf te werken dat zo'n beslissing durft te nemen. Medicine for the patiënt, not for the profit, is bij ons het principe.'

Wat zijn de alternatieven ?

'Andere COX2 remmers, zoals Arcoxia, ook van Merck. Of Celecoxib, van onze concurrent Pfizer. En dan zijn er nog die nsaids. Pijn stillen doen ze allemaal. Het risico op maagbloedingen kun je verkleinen door de patiënten ook een maagzuurremmer voor te schrijven. '

Arcoxia is niet toegelaten in de VS. De FDA wil meer gegevens.

'In Nederland is Arcoxia sinds 2003 op de markt. Het wordt ook vergoed. Maar de FDA wil eerst meer gegevens over de risico's bij gebruik gedurende meer dan anderhalf jaar.'

U weet dus niet wat er kan gebeuren bij chronisch gebruik van Arcoxia. Ook dat middel kan dus op gevaarlijk blijken?

'Dat geldt voor alle pijnstillers. De Europese autoriteiten kijken nu ook naar die andere COX2-remmers. Veel bedrijven stoppen met studies als een middel is geregistreerd. Wij hebben dat onderzoek nu wel voor Vioxx gedaan.'

Komt Vioxx ooit weer terug?

'Nee, want er zijn alternatieven. Dat was indertijd anders bij aidsremmers. Die hadden in het begin veel bijwerkingen, maar er waren geen alternatieven. Wie ze niet slikte ging dood. Dus : óf leven met bijwerkingen, óf de dood. Dat is wel de meest ernstige bijwerking.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden