Pijn Balkenende wordt niet eerlijk verdeeld

Premier Balkenende zei op 18 september tijdens de verdediging van zijn bezuinigingsplannen dat pijnlijke maatregelen noodzakelijk zijn. Maar, beloofde hij, de inkomensontwikkeling zal evenwichtig zijn....

Nu blijkt dat 62 duizend mensen met een minimuminkomen er volgend jaar meer dan 1 procent op achteruit gaan. Onder hen 33 duizend chronisch zieken en gehandicapten en 29 duizend andere minima. Achtduizend chronisch zieken en zesduizend minima verliezen meer dan 2 procent, duizend minima meer dan 5 procent.

Heeft minister-president Balkenende een valse belofte gedaan in het vuur van zijn betoog toen hij het bezuiningspakket van 17 miljoen euro verdedigde? Het lijkt erop. Oppositieleider Wouter Bos van de PvdA eiste dan ook onmiddellijk uitleg.

Balkenende verweert zich nu en zegt dat hij destijds sprak over gemiddelden. Hij gaf een 'generiek beeld' van de koopkrachtontwikkeling. In de senaat had hij een week later ook gezegd dat er altijd gevallen zijn die naar boven en onder zullen afwijken.

Zijn partijgenoot minister De Geus, door GroenLinks 'koning Koopkracht' gedoopt, sprong voor hem in de bres. Het ging destijds over gemiddelde effecten voor inkomensgroepen; de minima, alleenstaanden met en zonder kinderen, 1x modaal, 2x modaal. Niet over effecten van bezuinigingen voor individuen binnen die groepen.

Dat moet kloppen, want over uitschieters naar 5 of zelfs 8 procentkoopkrachtverlies repte Balkenende in september niet. Nu zijn die effecten van de optelsommen van alle bezuinigingen voor individuele gevallen op dat moment ook nog niet bij het kabinet bekend. Die worden pas later berekend.

Maar dat er altijd uitschieters naar boven en naar beneden zijn, had Balkenende als voormalig financieel specialist van de CDAfractie wel moeten weten. De Geus zei in de Tweede Kamer gisteren ook dat die spreiding in koopkrachteffecten altijd te zien is. Vorig jaar nog, zo gaf hij als voorbeeld, lagen de gemiddelde koopkrachteffecten voor alleenstaanden boven 65 jaar tussen de 0 en 2 procent. Preciezere berekeningen maakten duidelijk dat dat ook -5 of 8 procent kon zijn. En zo relativeerde De Geus de meest recente cijfers, net als zijn baas Balkenende.

Zij miskennen daarmee de ongerustheid die bij alle oppositiefracties, maar ook hun eigen CDA, was ontstaan toen die zich realiseerden dat alle bezuinigingen samen weleens desastreus kunnen uitpakken. Nota bene hun partijgenote, Kamerlid Gerda Verburg, vroeg het kabinet naar de precieze effecten voor de zwakste groepen.

Diezelfde Verburg zei gisteren ook van de cijfers geschrokken te zijn, al bleek ze niet tot veel compensatiebereid. Net zo min als het kabinet. Dat bleef bij monde van De Geus benadrukken dat na 1 januari eerst maar eens moet blijken of de becijferde effecten werkelijkheid worden.

Bovendien is volgens De Geus niet meegerekend of mensen een beroep doen op de bijzondere bijstand. 'De cijfers laten zien wie er volgend jaar in de regen loopt, maar niet wie een paraplu opzet.'

Maar ook al zijn de berekeningen slechts theorie en kunnen mensen hun hand ophouden bij de gemeente, dan nog laten de cijfers zien dat tienduizenden chronisch zieken, gehandicapten en andere minima meer dan 1 procent inkomen verliezen. En dat is niet wat premier Balkenende in september beloofde. Want over gemiddelden en groepen repte hij niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden