Personeel Jumbo tekent regeling, bonden staan buitenspel: 'Jumbo krijgt veel meer macht'

Waarom zou je stroeve onderhandelingen voeren met vakbonden als je ook rechtstreeks met de werkvloer afspraken kunt maken? Supermarktketen Jumbo koos voor dat laatste. De vakbonden zien het met lede ogen aan  het personeel zou zijn overgeleverd aan de grillen van de baas. Vijf partijen aan het woord.

Stakende werknemers van Jumbo komen samen in Woerden. 'Jumbo krijgt veel meer macht.' Beeld ANP

De werkgever

‘Grote meerderheid medewerkers kiest voor nieuwe regeling’, meldt Jumbo dinsdag in een jubelend persbericht. Ruim tweeduizend van de drieduizend medewerkers van de distributiecentra tekenden voor de arbeidsvoorwaardenregeling (avr). Zij krijgen 1 procent loonsverhoging en volgend nog eens jaar 1,5 procent. Wie nog niet tekende, houdt de oude cao. Maar, zegt Jumbo, men kan altijd overstappen.

Vakbonden FNV en CNV hebben het nakijken. Leek er begin 2016 nog uitzicht op een akkoord, in april 2017 was de impasse compleet. Laat maar, zei Jumbo toen de bonden een staking organiseerden: we regelen het wel met onze eigen ondernemingsraad. Met de vakbonden viel niet te praten, zegt een woordvoerder. En kijk nu eens hoe populair de nieuwe regeling is.

De vakbond

‘Verbijsterd’ was onderhandelaar Kitty Huntjens van CNV toen Jumbo vorig jaar ‘de deur dichtgooide’. Het was juist het bedrijf dat niet verder wilde praten. Sindsdien heeft ze de medewerkers ‘continu’ gewaarschuwd voor de nadelen van de regeling. Het mocht niet baten. ‘Jumbo heeft druk uitgeoefend op medewerkers.’

Een cao biedt broodnodige bescherming, zegt ze. Leuk, die beloofde 1,5 procent loonsverhoging volgend jaar, maar hoe zit het met het salaris in 2020? En als Jumbo besluit de afspraken te wijzigen is slechts toestemming nodig van de ondernemingsraad (OR). Daar zitten mensen in die, net als hun collega’s, hun salaris van Jumbo krijgen. Dat is toch niet hetzelfde als een onafhankelijke vakbond.

De ondernemingsraad

Voor Corné van Overveld en Ruud Huitenga, leden van de OR, was het in april vorig jaar duidelijk: Jumbo wilde onder geen beding verder met de bonden. De ondernemingsraad heeft toen zijn verantwoordelijkheid genomen en is het gesprek aangegaan. Zo gek is dat niet, vinden zij: zij zijn er voor al het personeel, ‘de bonden voor hun leden’. Maar wat als het bedrijf de regeling in de toekomst versobert? Nee, dat gaat echt niet zomaar. ‘Jumbo moet altijd langs de OR.’

De boze werknemer

In 34 jaar tijd heeft chauffeur Ben van Velzen (56) zich nog nooit zo onzeker gevoeld over zijn arbeidsvoorwaarden. ‘Jumbo krijgt veel meer macht.’ Hij weigert de avr te tekenen, al kost het hem extra loon. De inspraak waarop hij hoopte ziet hij niet terug in de regeling. En de OR dan? Nee, dat is geen garantie, de vertegenwoordigers van de distributiecentra zijn daar in de minderheid. 

Als vakbondsman die de cao koestert voelt hij zich soms behandeld als een relikwie uit de oudheid. De bonden hadden te weinig leden bij Jumbo die een vuist durfden maken, zegt hij. Dus moet hij nu toezien hoe collega’s tekenen bij het kruisje. 

De tevreden werknemer

De regeling verschilt weinig van een cao, meent transportbegeleider Leo Bruijstens (51). Voor hem zit er bovendien een gunstige seniorenregeling in. ‘Dat deel sprak mij aan.’ 

Hij werkt al decennia voor de supermarktketen en ergerde zich aan de staking. ‘Dat kan je niet maken naar de baas toe.’ Hij begrijpt de opstelling van Jumbo wel, het bedrijf betaalt zijn personeel al meer dan bij andere supermarkten gebruikelijk is. Op de werkvloer verschillen de meningen, maar ‘het respect blijft’.

Lees verder: Gaan werkgevers vaker buiten de bonden om?

Het komt vaker voor dat bedrijven een eigen regeling (avr) met het personeel afspreken – in plaats van een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) met de bonden. Maar van een trend is geen sprake, zegt een woordvoerder van werkgeversvereniging AWVN.

Omgekeerd komt ook voor: de horeca werkt sinds dit jaar weer met een cao na enkele jaren een avr te hebben gehad. Het aantal regelingen valt in het niet bij de cao’s die bedrijven jaarlijks sluiten met vakbonden: dat waren er dit voorjaar al 116.

Dinsdag nog bereikte KLM een akkoord met pilotenvakbond VNV. Tegelijk staakten de chauffeurs in het streekvervoer, al zeggen bonden en vervoerbedrijven nog te hopen op een akkoord.

Onderhandelaar Kitty Huntjens van de CNV ziet evenmin een grote stijging in avr’s, al vreest ze er wel voor. Jumbo laat zien dat werknemers bereid zijn zo’n regeling te tekenen. ‘Misschien zijn wij als vakbonden wel gewoon lastiger voor bedrijven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.