‘Pensioendokter’ is gestorven

Dirk Witteveen onderwierp pensioenen aan strenge eisen. Belastingen kregen zijn naam. Topambtenaar met invloed op ieders leven. Donderdag stierf hij, 58 jaar oud....

Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Dat was het motto van Dirk Witteveen toen hij als toezichthouder op de pensioenfondsen op het dieptepunt van de pensioencrisis in september 2002 keihard ingreep. Ruim eenderde van de negenhonderd fondsen had niet genoeg vermogen om toegezegde pensioenen te garanderen. De fondsen moeten sindsdien aan strenge beleggingseisen voldoen.

Heel Nederland kreeg met de gevolgen te maken, met hogere premies, bevroren pensioenen, en versoberde pensioenregelingen. Des te pijnlijker omdat de economie haperde en de lonen nauwelijks stegen. Maar alleen zo kon het Nederlandse pensioenstelsel volgens hem de vergrijzing en turbulentie op de financiële markten doorstaan. Het stelsel moest ‘toekomstbestendig’ worden.

Witteveen maakte er weinig vrienden mee, noch bij de bestuurders van de pensioenfondsen uit vakbeweging en werkgevers, noch bij pensioendeskundigen. ‘Er is een beeld ontstaan dat pensioenfondsen arm zijn en in acute nood verkeren. Ze zíjn niet arm’, fulmineerde indertijd Laurens Roodbol, pensioenrekenaar (actuaris) en woordvoerder van de actuarissen. Bestuurders verweten hem op het dieptepunt van de markten buffers tegen koersdalingen te eisen, terwijl aandelen op lange termijn ‘superieur’ renderen.

Toch oogstte Witteveen de afgelopen vijf jaar waardering en respect bij de toepassing van de eisen. Donderdagnacht overleed Witteveen (58) aan kanker.

Hij moderniseerde sinds 2001 als toezichthouder het toezicht op de pensioenfondsen, eerst als voorzitter van de Pensioen- en Verzekeringskamer en, na de fusie met De Nederlandsche Bank, als directielid van die bank. Daarvoor werkte hij bijna twintig jaar vooral als fiscalist op het ministerie van Financiën. In de jaren negentig kreeg een pakket belastingmaatregelen over oudedagsvoorziening zijn naam, ‘het Witteveen-kader’. Zijn vriend Willem Vermeend, in die jaren PvdA-staatssecretaris van Financiën, loodste het kader door de Kamer. Ook was Witteveen nauw betrokken bij de eerste plannen om de uitvoerders van de sociale zekerheid te privatiseren.

Witteveens trots was echter een van zijn eerste banen, journalist bij Het Parool. Hij bleef betrokken bij die krant en bij de krantenuitgever PCM als bestuurslid van grootaandeelhouder Stichting Het Parool. Hij verafschuwde de verkoop van PCM aan investeerder Apax. Tot een expliciet conflict kwam het niet doordat hij het bestuur moest verlaten toen hij lid werd van de directie van De Nederlandsche Bank.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden