Paus roept op tot 'culturele revolutie' om wereld te redden

Een culturele revolutie ontketenen om het 'structureel perverse' economische systeem te corrigeren waarin de armen worden uitgebuit en van de aarde een enorme vuilnisbelt wordt gemaakt. Dat is wat paus Franciscus voor ogen heeft met zijn nieuwe encycliek, die vandaag is gepresenteerd.

Paus Franciscus in Rome Beeld anp

De paus heeft sinds zijn aantreden controversiële onderwerpen niet gemeden en dat geldt nu ook voor klimaatverandering, een fenomeen dat de paus wijt aan een oneerlijk industrieel model, dat gebaseerd is op fossiele brandstoffen en waar vooral arme mensen de dupe van worden. Zich baserend op de bijbel en oproepen van eerdere pausen en bisschoppen roept Franciscus gelovigen en ongelovigen op de ogen te openen, en 'Gods creatie' te beschermen voor toekomstige generaties.

Zowel grote bedrijven als mensen die het bestaan van klimaatverandering, en de invloed die de mensheid daarop heeft, ontkennen krijgen er flink van langs. 'Het is niet genoeg om voor de middellange termijn een balans te vinden, tussen het beschermen van de natuur en financieel gewin, of tussen behoud van de natuur en vooruitgang', schrijft de paus in het 191 pagina tellende Laudato Si. 'Met halve maatregelen stellen we een onvermijdelijke ramp alleen maar uit. Simpel gezegd moeten we het begrip vooruitgang opnieuw definiëren.'

Het goede voorbeeld

Of het Vaticaan zelf het goede voorbeeld gaat geven, is daarbij de vraag. De bank van het Vaticaan, genaamd Instituut voor Religieuze Werken IOR, heeft nog nooit melding gemaakt van een duurzaam investeringsbeleid.

Duurzaamheid

De kerkvader hoopt met de encycliek druk uit te oefenen op de internationale onderhandelingen over het tegengaan van klimaatverandering. Later dit jaar komen wereldleiders bijeen in Frankrijk om te bespreken hoe de opwarming van de aarde kan worden tegengegaan. De 'schreeuw van de planeet en van de armen' moet nu worden gehoord, vindt Franciscus. 'Dit idee van 'het recht van de sterkste' heeft enorme ongelijkheid in de hand gewerkt, evenals onrecht en geweld tegen het merendeel van de mensheid, omdat deze middelen in de handen belanden van (...) de machtigsten. Dit staat volledig haaks op de idealen van harmonie, gerechtigheid, broederschap en vrede zoals die door Jezus werden uitgedragen.'

Op dezelfde voet doorgaan is wat de paus betreft geen optie. Mensen moeten leren met minder genoegen te nemen. 'Niemand stelt een terugkeer naar het stenen tijdperk voor, maar we moeten wel gas terugnemen en op een andere manier naar de realiteit kijken. We moeten ons de positieve en houdbare vooruitgang toe-eigenen, maar de normen, waarden en grootse ambities hervinden die door onze ongeremde grootheidswaan zijn weggevaagd.'

Grootkapitaal

De encycliek is een aanklacht aan het adres van zowel het grootkapitaal, met oliebedrijven in het bijzonder, als politici die zeggen dat de mens geen invloed heeft op klimaatverandering. Van die laatste categorie zal Franciscus een aantal vertegenwoordigers tegenkomen als hij in september een bezoek brengt aan de Verenigde Staten. Meerdere katholieke Republikeinse presidentskandidaten, onder wie Jeb Bush, vinden dat de paus zich niet moet mengen in wat zij zien als een louter politieke kwestie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden