Papa, wanneer kom je voor me zorgen?

Nederlandse mannen hebben weinig dagen betaald ouderschapsverlof vergeleken met vaders elders in Europa. Dat komt deels door onze ingebakken kijk op werk en zorg.

Beeld Claudie de Cleen

Tot vervelens toe figureert Nederland in de top of op zijn minst subtop van allerlei internationale ranglijsten: van sterkste economieën, tot de beste landen om op te groeien, van het beste onderwijs tot het minst geobsedeerd door internationale ranglijsten. En ga zomaar door.

Godzijdank was er vorige week een ranglijst waarop Nederland vrijwel onderaan bungelde: vaderschapsverlof. Met twee dagen betaald kraamverlof zijn Nederlandse vaders in Europa alleen beter af dan hun Albanese, Zwitserse, Bosnische en Ierse lotgenoten, blijkt uit het rapport State of the World's Fathers. Zweedse vaders krijgen bijvoorbeeld twee maanden betaald verlof. De Zweedse regering heeft vorige maand zelfs voorgesteld om daar een extra derde maand aan toe te voegen.

'Terwijl de bewijzen zich opstapelen dat kraamverlof voor iedereen goed is, loopt Nederland lelijk uit de pas met twee dagen betaald en drie dagen onbetaald verlof', zegt Dianda Veldman. Zij is als directeur van Rutgers, het kenniscentrum voor seksualiteit één van de initiatiefnemers van het onderzoek, waarvan de Nederlandse editie vorige week woensdag overhandigd werd aan minister Asscher van Sociale Zaken.

Beeld Thinkstock

'Voor de ontwikkeling van kinderen zijn de eerste duizend dagen cruciaal', zegt Veldman. 'Daarom zouden vaders bij de geboorte tien dagen betaald verlof moeten krijgen, zodat het ook voor vaders die zich geen onbetaald verlof kunnen veroorloven mogelijk is om de eerste weken voor kind (en moeder) te zorgen.'

Rutgers pleit bovendien voor een '1.000-100-10-systeem'. Buiten de tien dagen betaald verlof na de geboorte, zouden vaders ook tijdens de eerste duizend dagen (grofweg de eerste drie levensjaren) nog eens honderd dagen betaald verlof moeten kunnen opnemen, bepleit Rutgers.

Onbetaald ouderschapsverlof

Nu hebben vaders buiten de twee betaalde en drie onbetaalde dagen alleen nog recht op onbetaald ouderschapsverlof. Dat houdt in dat vaders (en moeders) totdat hun kind 8 jaar is tijdelijk minder mogen werken. Ouders hebben recht op 26 keer het aantal uren dat ze per week werken. Wie 40 uur in de week werkt, heeft dus tot de 8ste verjaardag recht op 1.040 uur onbetaald verlof.

Dat vaders meer betrokken zijn bij de opvoeding is niet alleen belangrijk voor de kinderen, maar ook voor de carrière van de moeders, constateert State of the World's Fathers. Hoewel de arbeidsparticipatie van Nederlandse vrouwen de afgelopen decennia sterk is verbeterd, valt er nog een wereld te winnen.

Wat betreft de gelijke verdeling van zorgtaken in het gezin, doen Nederlandse vaders het internationaal gezien niet eens zo beroerd. 'Maar terwijl het aantal uren per week besteed aan kinderopvang voor zowel vrouwen als mannen steeg, verlenen mannen aanzienlijk minder directe en indirecte zorg aan hun kinderen dan vrouwen.'

Hoewel moeders in Nederland meer werken dan vroeger, besteden ze nog steeds bijna twee keer zoveel tijd aan de zorg voor de kinderen dan vaders: gemiddeld 11,5 uur per week, tegenover 5,9 uur voor mannen.

Waar het in de Nederlandse cultuur heel normaal is dat vrouwen minder gaan werken als ze een kind krijgen, is dat bij vaders niet zo. Nederlanders - zowel de mannen als de vrouwen - zijn wereldkampioen deeltijdwerken, maar tussen mannen en vrouwen bestaan wel grote verschillen.

Onuitgesproken norm

Minister Asscher sprak zelfs van een 'onuitgesproken norm in Nederland waardoor het niet echt geaccepteerd wordt dat moeders fulltime werken'. Zo is het in de ogen van velen not done als een moeder haar kind vijf dagen per week naar de dagopvang brengt. Maar als de vader fulltime blijft werken na de geboorte, hoor je bijna niemand.

En als vaders minder willen werken, geven ze minder vaak 'gezinsverplichtingen' als reden op dan mannen in het Verenigd Koninkrijk en Zweden. Het vaderschap heeft weinig invloed op de werkuurvoorkeuren van Nederlandse mannen, blijkt uit het rapport.

Er is een cultuuromslag nodig, opdat mannen hun vaderrol beter kunnen oppakken, vindt het kenniscentrum. Alleen wachten veel vaders af in plaats van dat zij het initiatief nemen om meer tijd te besteden aan hun kinderen.

Daarom 'moeten de Nederlandse politiek en het bedrijfsleven hun verantwoordelijkheid nemen door te zorgen voor een vaderschapsverlof dat past bij een modern en geëmancipeerd land', aldus Rutgerscentrum.

Beeld Thinkstock

Asscher: geen uitbreiding

Minister Asscher maakte bij de ontvangst van het rapport duidelijk dat onder het huidige kabinet een uitbreiding van het vaderschapsverlof er niet inzit.

De laatste verruiming, de drie dagen onbetaald verlof waarmee de Eerste Kamer eind vorig jaar instemde, had al heel wat voeten in de aarde, aldus de minister. 'Dat was nog een enorm gevecht om voor elkaar te krijgen, maar ik moet toegeven dat Nederland met vijf dagen verlof bepaald nog steeds geen koploper is', aldus Asscher. 'In Europa bungelen we nog achteraan.'

Werkgevers zitten niet te wachten op een uitbreiding van het betaald verlof voor vaders. VNO-NCW hield enkele jaren geleden een enquête onder een kleine driehonderd bedrijfsdirecteuren. Bijna driekwart van de ondervraagden was tegen een uitbreiding van het vaderschapsverlof naar twee weken.

De meeste bedrijven vonden dat vaders al voldoende mogelijkheden hadden om tijd door te brengen met hun pasgeborene, bijvoorbeeld door vakantiedagen op te nemen. Gemiddeld namen de mannelijke werknemers ruim een week vakantie op bij de geboorte van hun kind.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden