Analyse

Overuren uit de zomer, neem ze op in de winter

Modernisering cao's

Werkgevers en vakbonden willen modernere cao's. Bedrijven bepleiten meer maatwerk en flexibiliteit, werknemers eisen meer zeggenschap over werktijden en vinden dat oudere werknemers moeten worden ontzien.

Schilders pauzeren in de zon bij een huis aan de Vecht. Foto Raymond Rutting

Meer flexibiliteit in een werkweek met minder toeslagen

De werkweek moet ruimer, vinden veel werkgevers. Niet vijf dagen van maximaal acht uur en elk extra uur overwerk uitbetalen, maar bijvoorbeeld een gemiddelde werkweek van veertig uur gemeten over het hele jaar. In de bouw - de cao is sinds 1 januari verlopen - willen de werkgevers alleen nog toeslag betalen als er vóór 6 uur en na 20 uur wordt gewerkt. En waarom een zaterdagtoeslag van minimaal 50 procent als een bouwvakker die dag wil werken zodat hij op woensdag voor de kinderen kan zorgen?

Schilders werken al wel flexibeler. Ze sparen extra gewerkte uren in de drukke zomermaanden tot een maximum van 150 uur en nemen vrij in de stille wintermaanden. Voordeel voor de werkgever: voldoende manschappen als het werk er is. Voordeel voor de werknemer: hij verdwijnt niet steeds in de WW. De bouw heeft hier een grote hobbel te nemen: de werkgevers willen te veel bepalen wanneer de bouwvakker zijn overuren mag opnemen, vinden de bonden.

Maatwerk voor bedrijf én werknemer

Binnen sectoren moet er meer maatwerk komen, vinden de werkgevers in de metalelektro, waar de onderhandelingen over een nieuwe cao deze week zijn stukgelopen. In de 'grootmetaal', met 150 duizend werknemers, worden de verschillen tussen bedrijven steeds groter door de opkomst van hightechbedrijven naast de meer traditionele maakbedrijven. Een bedrijf dat vooral exporteert zou nu de economie aantrekt een stevigere loonsverhoging willen afspreken, een collega die het vooral van de binnenlandse markt moet hebben wil het in eerste instantie voorzichtiger aanpakken, met een eenmalige uitkering.

Ander maatwerk is ook voor de werknemers in de Metaal en Techniek (kleinmetaal, onder meer isolatie-, installatie- en metaalbewerkingsbedrijven) een struikelblok gebleken. Om de sector met 300 duizend werknemers aantrekkelijk te houden voor jongeren die werk en gezin willen combineren moet het mogelijk zijn flexibele begin- en eindtijden of een vierdaagse werkweek te kiezen, stellen de bonden. De werkgevers willen daar eerst grondig onderzoek naar doen, zegt Ron Follon namens de werkgevers in de techniek. In zo'n grote sector is dat nodig.

Oud versus jong: weg met de seniorendagen

Oudere werknemers zijn te duur, mede door de seniorendagen die ze krijgen, is een veel gehoorde klacht van werkgevers. Volgens een berekening van Bouwend Nederland heeft een oudere bouwvakker met 62 verlofdagen 20 dagen meer dan een collega in het schildersvak. Dat is een van de redenen dat werkgevers in de bouw steeds vaker zzp'ers inschakelen, zeggen ze. Sinds de crisis in 2008 uitbrak zijn 70 duizend van de 180 duizend banen in de bouw verdwenen. Tegelijkertijd is daar eenzelfde aantal zzp'ers begonnen.

De bouwbazen willen de seniorendagen, 10 tot 15 per jaar, in één klap afschaffen. Daarnaast moet elke bouwvakker 5 van de 20 roostervrije dagen inleveren. Een deel van het geld dat hiermee wordt bespaard willen de werkgevers teruggeven als persoonlijk budget. Dat kunnen werknemers deels besteden aan bijvoorbeeld scholing, vrije tijd, een fitnessabonnement of klinkende munt.

Zo'n persoonlijk budget is hot. Gemeenteambtenaren krijgen dat met ingang van volgend jaar bijvoorbeeld ook. In de recreatiesector zijn de seniorendagen (1 dag per jaar voor 50 tot 55 jaar, 2 uur per week voor 55 tot 60 en 4 uur per week voor 60-plus) voor nieuwe ouderen afgeschaft ten gunste van jongeren. Iedereen die langer dan een jaar in de sector werkt, krijgt een extra vakantiedag per jaar en vanaf het zesde jaar twee dagen per jaar. Als mensen langer moeten doorwerken tot hun pensioen moeten ze zelf meer keuzen kunnen maken, vindt Piet Fortuin van het CNV.

Natuurlijk: geld

De grootste vakbond, FNV, wil dat iedere werkende er dit jaar 900 euro bij krijgt, oftewel 3 procent. Tussen eisen en krijgen zit een behoorlijk verschil. De cao's die dit jaar zijn afgesproken komen uit op een gemiddelde loonstijging van 1,61 procent.

Het derde jaar WW

Vanaf volgend jaar regelen werkgevers en vakbonden het derde jaar WW, zoals in 2013 is afgesproken in het Sociaal Akkoord. Het is nog wachten op landelijke afspraken die daarover moeten worden gemaakt in de Stichting van de Arbeid. Werkgever en werknemer gaan beiden premie betalen, maar de SER stelt in een advies aan het kabinet dat de premie moet worden gecompenseerd via lagere belastingen. Het is de vraag of het kabinet daar geld voor heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.