Nieuws Werk

Overheid en bedrijfsleven krijgen ex-gevangenen amper aan het werk

Een samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven om ex-gedetineerden aan het werk te helpen is grotendeels mislukt. Het doel van het project was om met privaat geld 150 voormalig gevangenen te begeleiden naar werk. Uiteindelijk hebben slechts 38 deelnemers daadwerkelijk een baan, meldt tv-programma De Monitor van omroep KRO-NCRV. 

Gedetineerden in gesprek met bewakers op de binnenplaats in Esserheem gevangenis Veenhuizen. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

De ambitie was groot in 2016. Na eerdere succesvolle projecten waarbij dankzij private investeringen kansarme jongeren werk hadden gevonden, besloot het ministerie van Justitie en Veiligheid eenzelfde aanpak te proberen bij ex-gevangenen. Jaarlijks verlaten 30 duizend gedetineerden de gevangenis. Bijna de helft blijft hangen in een uitkering en eveneens bijna de helft is binnen twee jaar weer op het criminele pad. Er viel dus veel te winnen.

Toenmalig minister van Justitie Klaas Dijkhoff kondigde in juni 2016 in een video de aftrap aan van het project ‘Social Impact Bond Werk na detentie’. ‘Dit initiatief getuigt van veel moed en ondernemersgeest’, stelde de VVD’er. ABN Amro, Start Foundation en het Oranje Fonds investeerden samen 1,2 miljoen euro. ‘Ik wens de investeerders veel rendement toe’, zei Dijkhoff. De inzet was minder uitkeringen en minder recidive. Bij een succesvolle afronding zou het ministerie tot 10 procent rendement uitkeren.

Het liep anders, zo blijkt uit een evaluatie door Stichting 180, een van de partijen betrokken bij de ondersteuning van de deelnemers. Programma De Monitor wijdt de uitzending van zondagavond aan de matige resultaten van het project. De ambitie lag veel te hoog, blijkt achteraf. Met de grootste moeite werden 119 mensen geworven. Van hen hebben momenteel slechts 38 mensen een baan – een aantal dat voor circa twee derde bestaat uit laaghangend fruit, zo bericht De Monitor, namelijk mensen die ook zonder begeleiding goede werkperspectieven hadden. Zo bezien betaalden de private partijen circa een ton per daadwerkelijk geholpen ex-gedetineerde.

Ook het WODC, het wetenschappelijk onderzoeksbureau van Justitie, concludeerde in het najaar van 2018 dat de betrokken partijen in hun enthousiasme het project hadden onderschat. ‘De inschattingen die vooraf gemaakt werden, blijken niet haalbaar’, schreef de instantie. ‘De uitvoerende organisatie en stuurgroep werden verrast door de problematiek van de doelgroep.’ Veel deelnemers haakten af of bleken vanwege verslaving of psychische problematiek niet in staat tot werk.

ABN Amro blijft geloven in de Social Impact Bonds (SIB) en beschouwt dit project als een leerervaring. ‘De SIB heeft zich tot nu toe positief bewezen en is er voldoende basis om deze vorm van samenwerking en financiering eventueel verder te exploreren’, stelt de bank in een reactie aan De Monitor. ABN Amro is betrokken bij vijf van de zeven projecten met Social Impact Bonds in Nederland. Ook het WODC schrijft het instrument niet af in zijn evaluatie. De onderzoekers adviseren wel om ‘lagere (realistische) doelen’ te stellen bij privaat-publieke projecten voor moeilijke doelgroepen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.