Overheid blijft grote inkoper van 'sjoemelstroom'

De rijksoverheid blijft een grote inkoper van 'sjoemelstroom'; grijze stroom uit steenkolen, gas of kernenergie die met certificaten uit buitenlandse waterkrachtcentrales groen wordt gemaakt.

De kolencentrale van RWE/Essent in Eemshaven. Het Rijk koopt negentig procent van haar stroom uit traditionele kolen- en gascentrales. Beeld anp

Het Rijk koopt ook dit jaar negentig procent van zijn stroom uit traditionele kolen- en gascentrales van energiemaatschappen Eon en Delta. Dat stelt actiegroep WISE die de inkoop heeft onderzocht.

Sinds kort is het ministerie van Infrastructuur en Milieu wel een uitzondering op die regel. Afgelopen september kocht het ministerie de rechten van 35 duizend megawatt-uur (MWh) stroom uit Nederlandse windmolens om haar energiegebruik te verduurzamen terwijl de rest van het Rijk als vanouds sjoemelstroom bleef kopen.

Noorse certificaten

Het ministerie deed dat om 'een positieve impuls geven aan de opwekking van groene stroom in Nederland', zegt een woordvoerder. 'Groene energie volledig uit Nederlandse wind past in het overheidsbeleid, en moet als voorbeeld dienen voor andere partijen.' De papieren stroomtransacties van het Rijk zijn omstreden omdat de overheid zichzelf verplicht volledig duurzaam in te kopen. Ook voor elektriciteit, waarvan in ministeries, kazernes, musea en andere overheidsgebouwen jaarlijks één miljoen megawatt-uur wordt gebruikt.

Formeel wordt met certificaten uit Noorse waterkrachtcentrales aan de eisen voor duurzame inkoop voldaan. Maar milieugroepen en Kamerleden van D66, PvdA, GroenLinks en SP pleiten voor aanscherping van de regels omdat de praktijk geen nieuwe duurzame stroom oplevert. Minister Kamp (VVD) van Economische Zaken vindt dat onnodig. 'In Noorwegen zijn veel hoogteverschillen en is veel water. Ze produceren daar meer dan ze verbruiken en verkopen een deel daarvan via certificaten aan Nederland. Als dat kan, is dat prima.'

Impasse

De impasse over groene stroom blijft ondermeer in stand omdat inkopers bang zijn dat de Europese aanbestedingsregels het verbieden om stroom uit Nederlandse duurzame bronnen te vragen, zegt onderzoeker Markus Schmid van WISE. 'De stap van het ministerie van Infrastructuur en Milieu laat zien dat dit wel kan. Ook andere grote stroomgebruikers, zoals de Nederlandse Spoorwegen, hebben vergelijkbare contracten kunnen sluiten zonder in de problemen te komen.'

'Het belangrijkste obstakel voor overheden is geld', denkt woordvoerder Toby Ellson van energiemaatschappij Eneco. Certificaten uit al lang bestaande waterkrachtcentrales kosten bijna niets extra's en die van nieuwe zonneparken of windmolens wel. 'Een besluit over de aankoop van duurzame energie loopt in een gemeente vaak over twee wethouders; die van Financiën en die van Duurzaamheid. Dan wint vaak de eerste'. Sinds kort doet Eneco niet meer mee aan aanbestedingen van gemeenten waarin grijze stroom met buitenlandse certificaten moet worden groengemaakt, zegt hij. 'Als gemeenten echt willen verduurzamen, moet dat op een andere manier.'

Aanbestedingen

Sinds kort doet Eneco niet meer mee aan aanbestedingen van gemeenten waarin grijze stroom met buitenlandse certificaten moet worden groengemaakt, zegt hij. 'Als gemeenten echt willen verduurzamen, moet dat op een andere manier.'

Voor de overheid vallen de meerkosten voor écht groene stroom mee, stelt WISE. Voor 2,3 miljoen euro extra zou het Rijk al volledig kunnen draaien op Nederlandse windenergie. 'Vergeleken bij de 8 miljard euro die dit jaar in subsidie voor duurzame energieprojecten wordt gestoken, is dat een klein bedrag.' Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken zijn vorig jaar inderdaad vooral buitenlandse waterkrachtcertificaten gekocht om te vergroenen. Slechts 3,5 % was afkomstig uit Nederlandse wind. Voor dit jaar staat een vergelijkbare aankoop op stapel, 'maar het besluit daarover is nog niet genomen.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden