Overgang naar duurzamere energie 'veel te langzaam'

Too little too late: alle beloofde stappen om de CO2-uitstoot terug te dringen schieten tekort, vreest het energie-agentschap. Dat heeft grote gevolgen.

Vijf mannen op een elektrische motorfiets in Changde in de Chinese provincie Hunan. Ook in China wordt steeds meer gebruikgemaakt van elektrische of hybride aandrijving van motorvoertuigen.Beeld Reuters

De toezeggingen die Europa en landen als de Verenigde Staten, Rusland, Mexico en China eind dit jaar in petto hebben voor het nieuwe klimaatverdrag van Parijs, zorgen alsnog voor een gevaarlijke temperatuurstijging op aarde van 2,6 graden aan het einde van de eeuw. Dit constateert het Internationaal Energie Agentschap IEA in een studie naar energiescenario's en opwarming van de wereld.

Zonder veel verdergaande beloften is de veilige grens voor klimaatopwarming al in 2040 bereikt en stijgt de temperatuur aan het einde van de volgende eeuw (2200) door tot 3,5 graden. 'Daarmee zeggen we gedag tegen de planeet zoals we hem eeuwenlang gezien hebben', aldus chef-econoom en toekomstig IEA-directeur Fatih Birol maandag bij de presentatie van het rapport.

Met extra maatregelen zou de broeikasuitstoot voor energieopwekking na 2020 niet meer mogen stijgen. Dat kan alleen door veel meer dan gepland te investeren in efficiënte en duurzame energie; door alle inefficiënte kolencentrales te sluiten; door de methaanuitstoot bij gas- en oliewinning te stoppen en door alle subsidies voor fossiele energie te schrappen voor het jaar 2030, aldus het agentschap.

Kostbare vergissing

Concreet betekent het dat over vijftien jaar al 400 miljard dollar moet worden uitgegeven aan duurzame energie in wind, zon, elektrisch vervoer en CO2-opslag in de bodem. Tussen 2035 en 2040 moeten die investeringen stijgen naar 700 miljard. In 2014 werd 270 miljard geïnvesteerd; vrijwel geheel in zonne- en windenergie.

Energiebedrijven die nog denken dat klimaatscenario's geen invloed hebben op hun bedrijfsvoering, maken volgens Birol een kostbare vergissing. Binnen vijftien jaar moet volgens hem elke niet-efficiënte kolencentrale worden uitgefaseerd. 'Bij verzet daartegen, zou voor de betreffende landen steun kunnen worden georganiseerd in het komende verdrag.'

Het IEA is een van de belangrijkste energieadviseurs van de geïndustrialiseerde landen. De organisatie ziet ook positieve ontwikkelingen. Zo is vorig jaar gebleken dat economische groei mogelijk is bij een dalende uitstoot van broeikasgas. De wereldeconomie groeide met 3 procent terwijl de uitstoot van CO2 voor energieopwekking, gelijk bleef. 'Het was de eerste keer in veertig jaar dat dit gebeurde buiten een periode van economische crisis.'

De trendbreuk ontstond ondermeer doordat van de nieuw gebouwde capaciteit voor energieopwekking vorig jaar de helft duurzaam was; met name dankzij groene investeringen in China, Verenigde Staten, Japan en Duitsland.

Problematische toename

Klimaatbesprekingen staan of vallen bij concrete beloften van landen om minder broeikasgas te produceren. Toen het IEA in mei dit jaar de balans opmaakte, hadden landen die wereldwijd samen eenderde van de uitstoot veroorzaken, deze beloften al gedaan. Als die worden doorgerekend, blijft de vooruitgang relatief. De relatie tussen economische groei en broeikasproductie wordt wel zwakker, maar blijft bestaan. Tussen de jaren 2013 en 2030 groeit de wereldeconomie met 88 procent terwijl de uitstoot van broeikasgas toeneemt met 8 procent.

Die toename is het probleem. Alle plannen en voornemens van regeringen bij elkaar opgeteld, bereikt de wereld nog steeds in 2040 de 'maximale' hoeveelheid broeikasgas die de temperatuurstijging op aarde (met een kans van 50 procent) zou beperken tot de 'veilig' geachte twee graden. Zonder de huidige concrete beloften die landen hebben gedaan, komt dat moment welgeteld acht maanden eerder.

En dat terwijl de toezeggingen voor de klimaatconferentie in Parijs al redelijk ver lijken te gaan. De Verenigde Staten beloven in 2025 de uitstoot met 26 tot 28 procent te verminderen ten opzichte van het niveau van 2005. Daarbij kan de economie nog steeds met eenderde groeien, vergeleken met vandaag, aldus het energieagentschap IEA.

Belofte EU

De belofte van de Europese Unie is de uitstoot in 2030 terug te brengen tot 40 procent van het niveau van 1990. Dit maakt Europa tot 'een van de minst energie-intensieve economieën van de wereld'.

China moet haar toezegging nog doen. Maar die lijkt erop neer te komen dat de Chinese broeikasemissie zal pieken in het jaar 2030 of al eerder. 'Dat zou een belangrijke verandering van richting zijn, gezien het groeitempo van het land sinds 2000.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden