Column Voorwaarts

Over tien jaar zullen betogers hoofdschuddend terugkijken op het gesteggel rond het voorlopige klimaatakkoord in 2018

Koen Haegens

Voorspelling: over tien jaar gaan er geen boze gele hesjes de straat op tegen het klimaatbeleid, maar vóór veel hardere ingrepen. Hoofdschuddend zullen de betogers terugkijken op het gesteggel rond het voorlopige klimaatakkoord in 2018. ‘Klimaat-kassa’, schuimbekte de voorpagina van de Telegraaf op de drempel van de kerstvakantie. ‘De burger krijgt de groene agenda door de strot geduwd.’

De duurzame revolutie als een peperdure hobby van een elite van bedrijfsbonzen, NGO-bestuurders en politici. Op kosten van de gewone Nederlander. Dat frame klinkt lomp en chagrijnig, als klassenstrijd in een groen jasje. Maar die kant gaat het wel op. Of om het in nette Volkskrant-taal samen te vatten: de klimaatcrisis heeft zich definitief ontpopt tot verdelingsvraagstuk.

Vooralsnog zijn de hoogste inkomens drievoudig crisiswinnaar. Ten eerste financieel. Werkgeversorganisatie VNO-NCW heeft namens de zware industrie het gouden ei van de CO2-belasting uit de klimaatplannen gelobbyd. Gevolg is dat de vervuiler niet betaalt, maar via onder meer de energiebelasting gesubsidieerd zal worden door huishoudens.

Behalve de kosten die op de belastingbetaler worden afgeschoven, wint ‘rijk’ ook de statusstrijd. Wie kan het zich straks permitteren om groene sier te maken in een gesubsidieerde Tesla? En wie wordt met de nek aangekeken als hij in zijn oude diesel het centrum van de stad nadert? Zulke symboliek laat zich moeilijk in koopkrachtplaatjes uitdrukken, maar is niet minder belangrijk. Geknakte trots is door de hele geschiedenis heen brandstof voor volksopstanden gebleken.

En dan is er nog het derde front waarop de welvarende ‘1 procent’ aan het langste eind lijkt te trekken: klimaatveiligheid. Te midden van alle discussies over kostenplaatjes betrap ik mezelf erop dat ik vergeet wat er op het spel staat. Tenzij vrijwel alle klimaatwetenschappers in het diepste geheim met elkaar hebben afgesproken tientallen jaren lang collectief te jokken, warmt de aarde in hoog tempo op. De zeespiegel stijgt. Laaggelegen gebieden dreigen daardoor te overstromen. Dan helpt het om geld achter de hand te hebben om straks een (snel duurder wordende) woning in het oosten van Nederland te kopen. Of om nu al een tweede huisje te bezitten op een berg in, pak hem beet, Davos.

Die slag om de droge voeten barst in enkele van de armste landen ter wereld nu al los. Achter de veilige Nederlandse dijken is het gelukkig toekomstmuziek – maar minder lang dan we wensen. Daarmee zal ook de aard en de toon van het klimaatdebat veranderen. Is het beperken van de opwarming tot maximaal 2 graden genoeg? En zo ja, voor wie dan? Vandaar dat die gele hesjes rond 2030 demonstreren voor ongemeen pijnlijke klimaatmaatregelen. Niet uit idealisme, solidair met de ijsbeer. Maar omdat zij door hebben dat het uiteindelijk de lage en middeninkomens zijn die noodgedwongen in hun vochtige Randstad-woning moeten blijven zitten, wachtend op het wassende water.

Economieredacteur Koen Haegens werpt wekelijks een blik op de economische toekomst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden