Over de grens werken is niet populair in de EU

De Europese Commissie probeert al jaren om werknemers van het ene naar het andere land binnen de EU te krijgen. Nationale belangen en vrees voor werkloosheid zijn een sta-in-de-weg.

In het Zuid-Spaanse Almenara worden net geoogste sinaasappels gesorteerd. Beeld Getty

Eén op de vijf jongeren in de Europese Unie zegt graag in een ander EU-land te willen werken, maar uiteindelijk gaat maar één op de dertig dit doen. Terwijl een groeiend aantal jongeren en studenten graag in een ander land wil werken, is de grensoverschrijdende arbeidsmobiliteit in de EU laag en sinds de crisis nog verder gedaald. Zij is acht keer zo laag als die tussen de vijftig staten van de VS en zelfs verder gedaald sinds de crisis van 2008. Het grensoverschrijdende migratiepercentage voor werknemers is in de EU 0,3 procent van de arbeidzame bevolking voor de 27 EU-lidstaten en 2,4 procent voor de VS.

Dit blijkt uit het onderzoek Arbeidsmigratie in de EU, recente trends en ontwikkelingen van Eurofound, de EU-denktank voor betere arbeidsomstandigheden. Niet alleen de migratie tussen de lidstaten is laag, ook, vergeleken met andere landen in de wereld, de arbeidsmigratie binnen de landen zelf. 'Taal- en culturele barrières behoren tot de oorzaken', zegt John Hurley van Eurofound, dat in Dublin is gevestigd. 'Maar er zijn er zeker meer.'

De Europese Commissie probeert al jaren deze grensoverschrijdende migratie te bevorderen om de verschillen tussen de overschotten en tekorten op de arbeidsmarkten tussen landen te verminderen. Marianne Thyssen, de nieuwe Europees commissaris voor Werkgelegenheid en Sociale Zaken, noemde de vrijheid van arbeidsverkeer 'de belangrijkste hoeksteen van de gemeenschappelijke markt'.

Mobiliteit

Een van de ideeën voor het bevorderen van de mobiliteit is uitwisseling van de vacatures tussen de EU-landen. Een ander de oprichting van Europese Employment Services (Eures), een samenwerkingsverband waar werkzoekenden uit heel Europa zich kunnen registreren.

De inspanningen voor de bevordering van geografische mobiliteit stuitten echter nog vaak op nationale belangen en zorgen over de negatieve aspecten van de komst van nieuwe werknemers uit andere landen: sociale dumping en de angst dat mensen van buiten een beroep doen op de sociale voorzieningen. Een van de verrassende conclusies van het onderzoek is dat de immigratie van werknemers van buiten de EU veel groter is dan de interne migratie. In 2008 werkten 8,9 miljoen werknemers van buiten de EU in een van de lidstaten, ondanks alle belemmeringen. Daarentegen werkten maar 5,8 miljoen mensen uit EU-landen in een ander EU-land, ondanks het feit dat hiervoor geen belemmeringen bestaan. Sinds 2008 is dat iets verschoven. Het aantal immigranten van buiten is tot en met 2012 met 300 duizend gedaald en dat binnen de EU met 800 duizend gestegen. Opvallend is dat onder de interne EU-migranten het aantal hoogopgeleiden is toegenomen van 27 naar 41 procent in 2014.

Ook blijkt dat de arbeidsmigratie van oost naar west veel omvangrijker is dan van zuid naar noord. Ondanks de enorme jeugdwerkloosheid komen veel minder Grieken en Spanjaarden naar landen met een lage werkloosheid als Duitsland en Oostenrijk dan Roemenen en Polen. 'Salarisverschillen zijn een veel grotere drijfveer voor arbeidsmigratie dan werkloosheid. Het uurloon in Groot-Brittannië en Duitsland, de twee landen die de meeste migranten uit Oost-Europa aantrekken, is acht keer zo hoog als in Bulgarije en Roemenië. Gecorrigeerd voor koopkracht is dat nog altijd vijf keer zo veel', zegt Hurley. 'Het loonverschil tussen de zuidelijke en noordelijke landen is veel kleiner.'

Coördinatie

De arbeidsparticipatie van arbeidsmigranten (66 procent) is hoger dan die voor de autochtone bevolking (64,5 procent), maar sinds de crisis is de werkloosheid onder migranten sneller gestegen dan die onder autochtonen.

Eurofound vindt het belangrijk dat grensoverschrijdende mobiliteit wordt bevorderd. Dat kan door gratis taalcursussen te organiseren voor nieuwkomers, hetgeen al in 14 van de 28 EU-landen het geval is. Nederland hoort daar niet toe. Ook moet er meer coördinatie komen tussen arbeidsbureaus in de verschillende landen, moeten de arbeidsvoorwaarden voor immigranten en autochtonen gelijk zijn (geen sociale of loondumping) en moeten geschiktheidsregels voor verschillende beroepen op elkaar worden afgestemd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden