Niet de kinderen en de verzorgers, maar de alimentatiebetalers plukken de vruchten van de regels die in 2013 ingingen.
Niet de kinderen en de verzorgers, maar de alimentatiebetalers plukken de vruchten van de regels die in 2013 ingingen. ┬ę Koen Verheijden

Ouders hebben mogelijk recht op meer alimentatie

Een rijke ex die nauwelijks alimentatie hoeft te betalen omdat de verzorger kindertoeslag krijgt: de Hoge Raad krijgt het advies daar verandering in te brengen.

Duizenden ouders hebben na hun echtscheiding mogelijk te weinig alimentatie gekregen voor de verzorging van hun kinderen. Bij exen met een groot inkomensverschil kan dit maandelijks enkele honderden euro's schelen. Na veel kritiek beslist de Hoge Raad binnenkort of de huidige alimentatieregels veranderen in het voordeel van de verzorgers.

Ik ken zaken waarin het maandelijks 200 euro scheelt

Advocaat Hanneke Moons

De getroffen ouders kregen vorige week al gelijk in een advies van de advocaat-generaal aan de Hoge Raad. Als de Hoge Raad dat volgt, krijgen verzorgende ouders mogelijk recht op een hogere bijdrage van hun ex-partner. 'Ik ken zaken waarin het maandelijks 200 euro scheelt', zegt advocaat Hanneke Moons, bestuurslid van de vereniging voor Familierechtadvocaten en Scheidingsmediators vFAS. 'Voor de lagere inkomens is dat precies het verschil tussen wel of niet op voetbal, een dagje naar de Efteling en een keer nieuwe kleren in plaats van tweedehands.'

De problemen zijn veroorzaakt door een nieuwe richtlijn voor alimentatie, ingegaan in 2013. De richtlijn schrijft rechters voor de kindertoeslagen af te trekken van de verzorgingskosten van het kind. Die zijn sterk van invloed op de hoogte van het bedrag dat de alimentatieplichtige - vaak de vader - moet betalen. Niet de kinderen en de verzorgers, maar de alimentatiebetalers plukken de vruchten van de nieuwe regels, tot groot ongenoegen van verzorgers en echtscheidingsbemiddelaars.

De verdeling van de verzorgingskosten trok in 2015 verder scheef door een fikse verhoging van de kindertoeslagen voor alleenstaande ouders met een laag inkomen. Alleenstaande ouders krijgen tot maximaal drieduizend euro per jaar meer, maar ook dat bedrag wordt door de meeste rechters afgetrokken van de verzorgingskosten, dus van de alimentatie. Sindsdien ontstaan er situaties waarbij de alimentatie bijna volledig wordt geschrapt, omdat de verzorger een hogere bijdrage krijgt van de staat.

Onderhoudsverplichting

'Een enorme misstand', zegt echtscheidingsmediator Moons. 'Ouders behoren hun kind te onderhouden - dat voelt iedereen in het diepst van zijn hart. Maar door de nieuwe richtlijn valt de onderhoudsverplichting van de vader weg, juist bij de moeders die weinig verdienen.'

Een aantal rechtbanken vond de nieuwe alimentatierichtlijn ook niet rechtvaardig en week af van de landelijke norm. Het kan niet zo zijn dat een 'draagkrachtige man' profijt heeft van een bijdrage die is bedoeld voor de verzorging van de kinderen, oordeelde rechtbank Noord-Holland in een zaak in maart. Ook de rechtbank Den Haag vond in een aantal gevallen dat de moeder meer alimentatie moest ontvangen dan nu het geval is. Door de tegenstrijdige uitspraken ontstond grote verwarring bij ouders en de rechterlijke macht.

Na maanden onzekerheid, kwam advocaat-generaal Fred Hammerstein vorige week met een advies aan de Hoge Raad. Het is volgens Hammerstein onjuist de toeslagen van de overheid af te trekken van de verzorgingskosten van het kind. Het advies is nu de toeslagen bij het inkomen van de verzorger te rekenen, zodat het meeweegt in de alimentatieberekening, maar niet de alimentatiebetalers ontslaat van hun plicht hun kinderen te onderhouden.

'Alimentatie is een zooitje'

Je kunt geen richtlijnen maken op basis van individuele zaken

Raadsheer Jan Bram de Groot

Als de Hoge Raad het advies van de advocaat-generaal overneemt, moeten alle kinderalimentaties die vanaf 2013 zijn toegekend opnieuw worden beoordeeld, voorspellen advocaten en bemiddelaars. Volgens gegevens van de Raad voor de Rechtspraak gaat dat om 22 duizend zaken sinds 2013.

Goed nieuws, volgens familierechtadvocaat Ingrid Vledder. 'Dit maakt misschien een einde aan de onzekerheid waarin veel ouders zitten. De kinderalimentatie is een zooitje. Ik heb gisteren nog een zaak gehad van een vrouw die jaarlijks netto 1.200 euro minder krijgt. Dat kan er moeilijk vanaf.'

De regering is in 2014 gewaarschuwd voor de gevolgen van de toeslagverhoging voor de alimentatie. 'Wij voorspelden dat de alimentatie enorm zou dalen in sommige gevallen. Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken zag toen geen aanleiding de aanstaande wet Hervorming Kinderregelingen aan te passen', zegt raadsheer Jan Bram de Groot, woordvoerder van de expertgroep die de alimentatierichtlijn heeft opgesteld.

De Groot: 'Je kunt geen richtlijnen maken op basis van individuele zaken. Ik begrijp dat het in sommige gevallen slecht uitpakt, maar de rechter heeft altijd de vrijheid een maatoplossing te vinden. Dat is ook gebeurd. Het wachten is nu op het arrest van de Hoge Raad.' De datum van het arrest is nog niet bekend.

'Door nieuwe regeling krijg ik 100 euro minder'

'Gelukkig springen mijn ouders en vrienden bij in de verzorging van mijn dochter. Zonder hen zou ik op straat komen te staan door de nieuwe alimentatieregeling', zegt een receptionist van in de veertig. Ze wil niet met haar naam in de krant omdat haar zaak nog onder de rechter is.

'Vorig jaar is de kinderalimentatie bepaald op ruim 500 euro. Dat heb ik nooit gekregen. Mijn man bleef procederen in afwachting van de nieuwe wet Kinderregelingen.

'Op basis van de nieuwe wet heeft de rechter mijn alimentatie onlangs vastgesteld op 280 euro. Als ik daar de nieuwe toeslag bij optel, komt het neer op 100 euro minder per maand. Als mijn ex zou betalen tenminste. Dat heeft hij tot dusver niet gedaan.

'Omdat mijn ex een drukke baan heeft, hebben we ooit samen besloten dat ik niet zou werken en voor onze dochter zou zorgen. Toen hij wilde scheiden, ben ik meteen op zoek gegaan naar werk. Ik had toen ruim tien jaar geen betaalde baan gehad, dus dat was best lastig.

'Nu werk ik 12 uur in de week als receptioniste. Netto verdien ik ongeveer 450 euro per maand. Ik ben op zoek naar een baan voor 24 uur in de week, maar die is erg moeilijk te vinden. Fulltime werken wil ik niet. Ik wil er voor mijn dochter zijn, want zij heeft nog steeds erg veel last van de scheiding.

'Ik heb heel veel stress omdat ik telkens niet weet waar we aan toe zijn. Die 100 euro minder is nu wel te overzien, maar dat komt vooral omdat ik heel veel hulp krijg.

'Wat mij het meest steekt is dat mijn ex prima in staat is in de behoefte van mijn dochter te voorzien. Het is belachelijk dat de vader minder hoeft te betalen, omdat ik een hogere kinderbijdrage krijg. De gemeenschap draait zo op voor de zorgplicht van mijn ex.'

Vechtscheiding

Bemiddeling wordt bemoeilijkt als onduidelijk is wat de normen voor alimentatie zijn

vFAS-voorzitter Rob van Coolwijk

Van de grofweg 33 duizend jaarlijkse scheidingen mondt eenvijfde uit in een vechtscheiding, blijkt uit onderzoek van de vereniging van Familierechtadvocaten en Scheidingsmediators (vFAS). Ruzies worden in de hand gewerkt door de onduidelijke richtlijnen omtrent de kinderalimentatie, zegt vFAS-voorzitter Rob van Coolwijk. 'De rechterlijke macht en de overheid zijn mede debet aan de hoogoplopende scheidingsconflicten. Pas als partijen juist en volledig geïnformeerd zijn over hun juridische positie kunnen zij aan een oplossing op maat werken. Bemiddeling wordt bemoeilijkt als onduidelijk is wat de normen voor alimentatie zijn.'

De betaling van de alimentatie is een ander probleem. Het aantal Nederlanders dat verzaakt hun kind en ex te betalen is bijna verdubbeld de laatste zes jaar. Ruim 14 duizend wanbetalingen registreerde het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) in 2014 tegen 7.700 in 2008. LBIO-directeur Leo de Bakker wijt de toename aan de crisis en de ondoorzichtige berekening van de alimentatie. Ruim eenderde van de betalingsplichtigen is het niet eens met de hoogte van de alimentatie.

Tot dusver zijn dit jaar 3.600 ouders naar de rechtbank gestapt voor een nieuwe beoordeling van de alimentatie, een stijging van 20 procent ten opzichte van 2014. Dit zou een gevolg kunnen zijn van de verhoging van de kindertoeslagen, die alimentatieplichtigen ertoe beweegt een nieuwe berekening te vragen.