© ANP

Oude werknemers presteren net zo goed (of beter) als jongeren, maar zijn te duur

Dat 55-plussers minder in trek zijn op de arbeidsmarkt dan jongeren komt waarschijnlijk niet doordat ze minder goed presteren. Sterker nog: ze doen het soms zelfs beter dan jongeren. Het Sociaal en Cultureel Planbureau vermoedt dat de hoge kosten debet zijn aan de impopulariteit van de oudere werknemer.

Ruim driekwart (77 procent) van de werkgevers vindt dat hun oudere werknemers het net zo goed doen op de werkvloer als hun jongere personeel. Bijna één op de acht (12 procent) vindt zelfs dat ouderen beter functioneren dan jonge medewerkers. Dat blijkt uit een werkgeversenquête die het Sociaal en Cultureel Planbureau dinsdag presenteerde.

Pensioen

Heb je als werkgever de keuze tussen iemand van 29 of 58, dan zal de kostenkant veelal doorslaggevend zijn

Rob Slagmolen, VNO-NCW en MKB-Nederland

Werkgevers staan (in 2016) ook positiever tegenover langer doorwerken en werken na de pensioengerechtigde leeftijd dan vijftien jaar geleden. 60 procent van de werkgevers zegt het wenselijk te vinden dat werknemers later met pensioen gaan. In 2001 was dat volgens het SCP-rapport nog 42 procent. Werkgevers zijn ook iets positiever gaan denken over doorwerken na de pensioengerechtigde leeftijd, al vindt de helft dit nog steeds onwenselijk. 

Als werkgevers weinig te klagen hebben over hun functioneren, waarom maken werkloze 55-plussers bij sollicitaties dan toch minder kans dan jongeren? De SCP-enquête geeft hier geen rechtstreeks antwoord op, maar wijst wel in een bepaalde richting: de kosten. Oudere werknemers zijn voor werkgevers duurder dan jongeren omdat ze vaak aan de top van cao-salarisschalen zitten, zegt Rob Slagmolen van werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland. 'Heb je als werkgever de keuze tussen iemand van 29 of 58, dan zal de kostenkant veelal doorslaggevend zijn.' Vooral omdat het gemiddeld hogere salaris van 55-plussers niet gepaard gaat met een hogere arbeidsproductiviteit. Volgens het SCP-rapport vindt een kwart van de werkgevers dat de productiviteit van 55-plussers niet in verhouding staat tot de loonkosten.

Duurder

Prioriteit in het personeelsbeleid

Een op de zeven werkgevers (15 procent) geeft mensen met een arbeidsbeperking prioriteit in het personeelsbeleid. Zes jaar geleden was dit nog 9 procent. Vooral binnen grotere organisaties (meer dan 100 werknemers) en bij overheid wordt daar werk van gemaakt. In 2015 had 17% van de werkgevers werknemers met een beperking in dienst. Een derde van de werkgevers zag het niet als zijn verantwoordelijkheid en ook maar 11 procent denkt daar de komende jaren meer werk van te gaan maken. Als reden noemen ze dat er geen geschikte functies zijn, het gebrek aan capaciteit om te begeleiden. Of ze ‘kijken naar kwaliteit en niet naar de beperking’, aldus het SCP-rapport.

Oudere werknemers zijn ook duurder dan jongeren, omdat veel cao's hun privileges geven die hun jongere collega's niet hebben, zoals extra verlofdagen en vrijstelling van nachtdiensten. Dit soort 'ontziemaatregelen' voor 50-plussers zijn in het verleden juist ingevoerd om het ouderen gemakkelijker te maken hun werk vol te houden tot aan hun pensioen.

De paradox in het SCP-onderzoek is dat steeds meer werkgevers voorstander zijn van langer doorwerken, maar dat diezelfde werkgevers  beknibbelen op de ontlastende maatregelen voor 55-plussers die dat (mede) mogelijk maken. 

Volgens het rapport geeft 37 procent van de werkgevers prioriteit aan ouderenbeleid. Maar het aantal ontlastende maatregelen, zoals regelingen voor vervroegd pensioen, een kortere werkweek of extra vrije dagen neemt juist af. Ruim tien jaar geleden had 71 procent van de werkgevers nog dit soort maatregelen, in 2015 is dat geslonken tot minder dan een kwart. Alleen in het onderwijs en bouwnijverheid ligt dit percentage hoger. Salarissen en functies worden wel vaker verlaagd dan vroeger (demotie), al komt dat bij slechts 9 procent van de organisaties voor.

'Ontziemaatregelen'

De hoge kosten van specifieke ouderenmaatregelen zijn een belangrijke reden dat werkgevers deze zogeheten 'ontziemaatregelen' toch steeds meer afbouwen, zegt VNO NCW-woordvoerder Rob Slagmolen. Ook leiden ontziemaatregelen volgens hem soms tot een grotere werkdruk voor jongeren. 'Jongeren moesten in sommige sectoren bijvoorbeeld opdraaien voor het nachtwerk, omdat ouderen daarvan waren vrijgesteld.' 

Duurzame inzetbaarheid is wel hét thema binnen het bedrijfsleven, zegt Slagmolen. In driekwart van de cao's worden daar volgens hem afspraken over gemaakt. 'Dat moet ook', zegt Slagmolen, 'want mede door vergrijzing is het aantal 55-plussers enorm gestegen.'