Nieuws

Oud-landbouwminister CDA: overheid moet tot op boerenerf kunnen ingrijpen om duurzaamheidsdoelen te halen

De overheid moet tot op het boerenerf kunnen ingrijpen om duurzaamheidsdoelen te halen. Alleen met strakke landelijke regie kan de boer weer perspectief worden geboden, het landschap worden hersteld, kan de biodiversiteit een impuls krijgen en kunnen de milieu- en klimaatoverlast van de agrarische sector worden beperkt.

Cees Veerman en Louise Elisabeth Maria Vet. Beeld Linelle Deunk
Cees Veerman en Louise Elisabeth Maria Vet.Beeld Linelle Deunk

Dat is de kern van een serie aanbevelingen die een brede coalitie onder leiding van oud-landbouwminister Cees Veerman (CDA) doet aan het nog te vormen kabinet. Naast natuurorganisaties en wetenschappers, staan ook Rabobank-directeur Wiebe Draijer, FrieslandCampina-voorzitter Frans Keurentjes en boerenactieleider Bart Kemp (Agractie) achter de adviezen.

Wat zij willen, zeggen Veerman en emeritus hoogleraar ecologie Louise Vet in een interview met de Volkskrant, is dat op landelijk niveau wordt bepaald wat waar en onder welke voorwaarden kan. Zodat een boer die te dicht bij een natuurgebied zit, de keuze krijgt tussen vertrekken of aanpassen. ‘Anders heb je op zo’n plek geen toekomst.’

Dit zou een radicale breuk zijn met de huidige aanpak van de problemen in het landelijk gebied. Momenteel worden uitkoopprogramma’s voor het verminderen van stikstofuitstoot en geuroverlast louter uitgevoerd op basis van vrijwilligheid.

Voor het verdelen van de schaarse ruimte tussen woningbouw, natuur, landbouw en duurzame energie bepleit Veerman een aanpak naar analogie van de Deltacommissie Water. Onder Veermans leiding bracht deze commissie in 2008 een advies uit over hoogwaterbescherming en zoetwatervoorziening voor de komende honderd jaar.

Geen nieuw onderzoek

De coalitie die hij aanvoert, is voor het instellen van een Landschapscommissie die een route moet uitzetten voor de komende twintig jaar, gebaseerd op de Europese klimaat-, milieu- en natuurdoelen. ‘Ga geen nieuw onderzoek doen, want er ligt al veel. Zet vijf goede mensen aan het werk. Laat ze met scenario’s komen en zeg: dat wordt de richting.’

Net als voor de Deltawerken zou er ook een speciaal fonds moeten komen waarin de staat jaarlijks geld stort. Met dit geld kunnen gebiedsgerichte plannen worden gemaakt om boeren uit te plaatsen of te helpen overschakelen naar een duurzame bedrijfsvoering. Veerman en Vet schatten dat daarvoor jaarlijks 1,5 tot 2 miljard euro nodig is. De overheid hoeft het fonds niet alleen te vullen. Europese landbouwsubsidies kunnen er deels voor worden bestemd. Het fonds kan bijvoorbeeld ook worden gevuld met geld uit een heffing op woningbouw in natuurrijke gebieden.

Volgens Veerman en Vet moet er een einde komen aan het streven naar maximale productie in de landbouw, waarvan grofweg driekwart is bestemd voor het buitenland. Kwaliteit moet voortaan leidend worden. Nuttige diensten aan de maatschappij, zoals het behoud van natuur en biodiversiteit, moeten nieuwe verdienmodellen worden voor de boer.

Krimp veestapel

Een krimp van veestapel, grootproducent van stikstof, is in hun plannen onvermijdelijk, maar over aantallen doen Veerman en Vet geen uitspraken. ‘Het verminderen van de veestapel is een resultaat van de ontwikkeling, niet het begin’, zegt Veerman.

LTO Nederland, de grootste landbouworganisatie, zette geen handtekening onder het document. Een woordvoerder benadrukt dat de boerenorganisatie niet negatief staat tegenover de aanbevelingen. ‘Wel vinden we dat er onvoldoende aandacht ligt op het verdienvermogen van boeren en tuinders. We gaan er het gesprek graag over aan.’

Een opvallende ondertekenaar is Bart Kemp, die als oprichter van boerenprotestgroep Agractie in oktober 2019 de boerenprotesten inluidde. ‘Om te komen tot een vitaal platteland, waar agrariërs kunnen overleven, is duidelijkheid nu het belangrijkst’, zegt hij, ‘zodat het gevecht om de ruimte stopt. In bepaalde gebieden kan dan de conclusie zijn dat een agrariër moet vertrekken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden