REPORTAGE

Organiseer je het zelf, mag het niet

Ouders die zelf de crèche runnen en op de kinderen passen, het lijkt een schoolvoorbeeld van de door het kabinet zo gewenste participatiesamenleving. Maar minister Asscher wil er vanaf.

Moeders Mariëlle Tammes (links) en Janneke Korbee passen op de kinderen in de ouderparticipatiecrèche De Oase in Utrecht. Beeld Marcel van den Bergh

Op het eerste gezicht verschilt De Oase niet van andere kinderdagverblijven. Achter hun broodtrommels zingen de kinderen Hoofd, schouders, knie en, teen. Dan grijpt Dylan (2) de benen van begeleidster Janneke Korbee (30). 'Mammaaa', jengelt hij.

De Oase is een ouderparticipatie-crèche (OPC). De ouders runnen die zelf en ze passen er minstens een dagdeel per week op de kinderen.

Principekwestie

Die constructie staat onder druk, nu minister Asscher (Sociale Zaken) dit najaar wil vastleggen dat OPC-ouders hun recht op kinderopvangtoeslag verliezen. Of dat gaat lukken, is de vraag, want zijn eigen PvdA-fractie twijfelt.

Voor Asscher is het een principekwestie. De zeven Nederlandse OPC's, waarvan er zes al meer dan dertig jaar bestaan, voldoen al een paar jaar niet meer aan het aangescherpte beleid voor kinderopvanglocaties. Zo eist de overheid dat crèches bemand worden door professionals met minimaal een mbo-diploma. Daarnaast mogen er niet te veel verschillende begeleiders zijn. Aan de huidige 'gedoogsituatie' moet een einde komen. De OPC's hoeven hun deuren niet te sluiten, maar de ouders rakenhun toeslag kwijt.

'Dat is de doodsteek voor de OPC's', zegt woordvoerder Mark Sanders. 'Zonder toeslag is het financieel aantrekkelijker onze kinderen naar de reguliere opvang te sturen. Wij kunnen onmogelijk aan de nieuwe regels voldoen. Je kunt ouders niet vragen om een driejarige mbo-opleiding te volgen.'

De OPC's hebben in overleg met de GGD Utrecht voorstellen gedaan om de kwaliteit van de opvang in de gaten te houden door bijvoorbeeld bijscholing en regelmatige controles. 'Al onze ouders hebben de gevraagde pedagogische kwaliteiten, iedereen mag dat komen controleren', zegt Sanders.

De Raad van State was eerder dit jaar kritisch over Asschers wetsvoorstel. Was het immers niet ditzelfde kabinet dat de participatiesamenleving wilde stimuleren? Met een overheid 'die hindernissen voor zelforganisatie wegneemt en burgers faciliteert zelf de zorg op zich te nemen'? Dit geluid hoor je ook bij de oppositiepartijen SP, GroenLinks, D66 en CDA. 'In plaats van de ouders te belonen, wordt dit initiatief nu de nek om gedraaid', zegt CDA-Kamerlid Pieter Heerma.

Janneke Korbee houdt de kinderen bezig. Beeld Marcel van den Bergh

kwaliteits- en veiligheidseisen

Asscher wijst op de door diezelfde maatschappij gewenste kwaliteits- en veiligheidseisen. Zeker na de Amsterdamse zedenzaak rond Robert M. zijn de regels voor kinderdagverblijven flink aangescherpt. Voor het kabinet reden de gesubsidieerde kinderopvang 'niet over te laten aan de participatiesamenleving'.

Het conflict rond de OPC's roept ook de vraag op waarom de overheid via de toeslag zou moeten meebetalen aan de OPC's. Omdat de OPC's geen loonkosten hebben, liggen de uurtarieven laag. Ouders betalen ongeveer 2 euro per uur - tegenover gemiddeld 6,84 euro in de reguliere opvang. Omgekeerd is hun toeslag ook lager, omdat die gerelateerd is aan de hoogte van het uurtarief. 'Ook zonder toeslag is dit voor ouders betaalbaar', schrijft Asscher.

Mariëlle Tammes heeft ook haar handen vol. Beeld Marcel van den Bergh

Maar volgens Sanders is de kinderopvangtoeslag bedoeld voor alle kosten en niet alleen voor het salaris voor geschoold personeel. 'Wij betalen ook gewoon voor zaken als huur, luiers en de brandmeldinstallatie. Zonder toeslag is het weliswaar betaalbaar, maar het wordt wel duurder dan in de reguliere opvang, terwijl je als ouder ook nog in de crèche aan de slag moet.'

CDA'er Heerma denkt dat de afschaffing van de toeslag voor OPC-ouders hen naar de reguliere opvang zal drijven, waar ze een groter beroep zullen doen op de kinderopvangtoeslag. 'Dat betekent dat we ze vragen minder te doen voor de samenleving, terwijl het ons meer belastinggeld kost.'

Zes maanden betaald verlof voor beide ouders

Ouders zouden na de geboorte van hun kind samen zes maanden betaald verlof moeten krijgen om voor de baby te zorgen. Dat voorstel deed PvdA-Kamerlid Keklik Yücel woensdag. Volgens haar willen de meeste mannen - 'in alle lagen van de bevolking' - graag meer tijd voor de zorg voor hun kind. De kosten van 'babyverlof' zouden wat Yücel betreft verdeeld kunnen worden over de overheid, de werkgever en de ouders. 'Maar ik wil nog geen discussie over geld, eerst over het principe.' Onlangs stelde minister Asscher voor het vaderschapsverlof te verlengen van twee naar vijf dagen. De SER onderzoekt verschillende scenario's voor het babyverlof.

Motie

Of Asscher zijn zin krijgt, hangt af van de PvdA. De Tweede Kamerfractie was van plan haar minister te steunen, maar op een politieke ledenraad dreigde een motie voor behoud van de OPC's een meerderheid te krijgen. De motie werd aangehouden, op voorwaarde dat de PvdA-fractie met de OPC's op zoek zou gaan naar een oplossing.

Ouder-begeleider Mariëlle Tammes (34), met haar drie maanden oude zoon Boaz op schoot, zegt dat het juist de kwaliteit is die de OPC's onderscheidt van andere opvanglocaties. 'Omdat je zelf zo betrokken bent en de andere ouders zo goed kent, wil je het beste voor elkaars kinderen.'

OPC-ouders moeten een kinder-EHBO-diploma halen en met het pedagogisch handboek in de hand een tijdje proefdraaien. Regelmatig komt een gastspreker langs om hen bij te scholen. Volgens Tammes kan het geen kwaad dat de ouders geen gediplomeerde krachten zijn. 'We zijn ervaringsdeskundigen. En we hebben vier mannen in ons team, dat zie je bijna nergens.'

Minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden