'Oprichting budgetdochter Air France onverstandig en mogelijk schadelijk voor KLM'

De oprichting van Joon, de nieuwe budgetdochter van Air France, is economisch onverstandig en mogelijk schadelijk voor KLM. Dat zegt Jan-Willem van Dijk, voorzitter van de ondernemingsraad van KLM. 'Joon moet de oplossing worden voor alle problemen. Dat is totaal niet realistisch.'

Air France budgetdochter Joon krijgt een vloot van 28 vliegtuigen.Beeld anp

Waarom is Joon, tot vorige week bekend als Boost, een slecht idee?
'In tegenstelling tot Elbers (de bestuursvoorzitter van KLM), krijgt Air France-topman Janaillac het niet voor elkaar om te bezuinigen. De Franse piloten weigeren ook maar een cent in te leveren en blijven morren over de groei van de Nederlanders. Air France blijft daardoor achter op KLM, dat in de afgelopen jaren wél honderden miljoenen aan resultaatverbetering heeft laten zien. Nu wil Janaillac die scheefgroei rechttrekken met de oprichting van Joon. Maar waar gaat het heen als Air France, de grootste partij in deze samenwerking, er niet eens in slaagt haar eigen prestaties te verbeteren?'

Joon wordt een filiaal van Air France. Is dat persé slecht voor KLM?
'Begrijp me niet verkeerd: als ze in Frankrijk met 10 procent per jaar willen groeien, be my guest. Want hoe sterker de groei van een van beide partijen is, des te beter is dat voor de groep als geheel. Nu dreigt echter de groei van KLM te worden beknot ten faveure van groei bij Air France. Vorige week werd bekend dat Air France twee keer zo snel moet gaan groeien als KLM. En dat terwijl wij het een stuk beter doen dan de Fransen. Daar zit geen enkele economische rationale achter.'

Had KLM zich sterker moeten verzetten tegen de oprichting van Joon?

'Reken erop dat er stevige discussies hebben plaatsgevonden in de boardroom. Elbers staat als oud-marinier heus zijn mannetje. Maar uiteindelijk is Air France wel de baas. Joon staat volledig los van KLM, waardoor wij niet veel anders kunnen dan kritische noten kraken.'

Kan Joon überhaupt succesvol worden?
'De verwachte grootte van de vloot (28 vliegtuigen) is beperkt. De totale vloot van Air France bestaat uit 300 á 400 vliegtuigen, dus dan is 28 toestellen voor Joon zeker niet veel. Air France heeft voorgerekend dat Joon 70 miljoen euro moet gaan opleveren, terwijl een Frans onderzoeksbureau het onlangs op slechts 25 miljoen hield. Vergeleken met de honderden miljoenen die KLM de laatste jaren extra heeft binnengebracht is dat een druppel op een gloeiende plaat. En dan moet Joon volgens Janaillac de grote katalysator achter de groei van Air France worden...'

Als de vooruitzichten zo slecht zijn, waarom zet Janaillac deze plannen dan door?

'Janaillac is nu een jaar topman en moet resultaat laten zien. In november presenteerde hij zijn twee speerpunten: het eerste was de verzelfstandiging van de onderhoudsdivisies van Air France en KLM, het tweede de oprichting van een nieuwe dochtermaatschappij. Het eerste plan is meteen door de vakbonden van tafel geveegd, waardoor alleen Joon nog over is. Janaillac kan het zich niet permitteren om ook dit uit zijn handen te laten vallen. Er zijn topmannen voor minder aan de kant geschoven.'

Korte geschiedenis Air France-KLM

De Koninklijke Luchtvaart Maatschappij (KLM), in 1919 opgericht, was aan het begin van de eenentwintigste eeuw naarstig op zoek naar een fusiepartner. Met de opkomst van de prijsvechters, 9/11, en de oorlog in Irak kreeg de luchtvaartsector klap op klap te verduren. Duizenden werknemers verloren hun baan. KLM was te klein om in die storm zelfstandig overeind te blijven.

Toenmalig KLM-topman Leo van Wijk probeerde het eerst met Alitalia en British Airways, zonder succes. In beide gevallen liepen de gesprekken spaak omdat Van Wijk meer invloed in het nieuwe concern wilde dan de grotere partners wilden weggeven. Met directeur Jean-Cyril Spinetta van Air France boterde het wel, waarna de fusie op 30 september 2003 wereldkundig werd.

Air France was KLMs reddingsboei. Al in 2005 boekte Air France-KLM een nettowinst van honderden miljoen euro's, terwijl de olieprijzen juist explosief waren gestegen. 'Het is een succesvolle fusie', concludeerde Spinetta. Het fusiebedrijf presteerde vele malen beter dan Europese concurrenten. Over cultuurverschillen repte niemand meer, want het geld stroomde binnen.

Toch bleef Air France ook toen al achter bij KLM. De Franse poot van het bedrijf beloofde een inhaalslag, maar die bleef uit. De arbeidsvoorwaarden bij Air France waren te gunstig en de vliegtuigen verouderd. Reorganisaties bleken haast onmogelijk dankzij de bekende Franse stakingsdrift. De reddingsboei Air France veranderde langzaam in een molensteen rond de nek van KLM.

Anno 2017 groeit KLM veel harder dan Air France, waardoor de verhoudingen in het bedrijf op hoogspanning zijn komen te staan. Het worstelende Air France start nu met budgetdochter Joon om weer duidelijk de belangrijkste partner in het fusiebedrijf te kunnen worden, maar hierdoor voelt KLM zich beknot in haar potentieel. Van de Frans-Nederlandse liefde uit 2003 is weinig meer over.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden