Oprichters Postcode Loterij geven aandelen met waarde van 30 tot 55 miljoen weg

De oprichters van de Nationale Postcode Loterij, Bank Giro Loterij en de VriendenLoterij geven hun laatste aandelen weg aan een stichting die daarmee de enige eigenaar van het goededoelenbedrijf wordt. Daarmee willen Boudewijn Poelmann (67) en zijn vrouw Annemiek Hoogenboom (64) voorkomen dat durfinvesteerders of commerciële gokbedrijven de zeer lucratieve loterijen gaan uitmelken en er niets meer bij het goede doel terecht komt.

Boudewijn PoelmannBeeld An-Sofie Kesteleyn

'Als dit niet goed geregeld wordt, gaat het met de goededoelenloterijen dezelfde kant op als met het betaald voetbal. Dan is Nederland geen partij meer en winnen de vijf grote Europese landen altijd', zegt Poelmann.

Daarmee doelt de bedenker van de postcodeloterij op de nieuwe kansspelwetgeving die er aan komt. Die moet enerzijds het online gokken reguleren, maar zet tegelijkertijd de deur open voor commerciële, buitenlandse bedrijven om zich op de in Nederland lucratieve markt van de goededoelenloterij te storten. Die loterijen, met ook de Lotto en de Staatsloterij, delen jaarlijks een half miljard euro uit aan musea, vrijwilligersorganisaties als het Oranjefonds (NL Doet), Humanitas, Natuurmonumenten, en ook sportkoepel NOC*NSF.

Vooral de overheid speelt nu hoog spel met deze financiering van goede doelen, stelt Theo Schuyt, hoogleraar goede doelen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. 'Casino's en wedkantoren zijn iets anders dan loterijen die loten verkopen voor een goed doel. Dat laatste is in Nederland een bijzonder goed. Er ligt zelfs een aanvraag om de loterij, naar alle waarschijnlijkheid in de zuidelijke Nederlanden ontstaan, voor te dragen als Nederlands cultureel erfgoed. Als een Spaans gokbedrijf hier straks een prijs van 100 miljoen euro in het vooruitzicht stelt, hoe lang houdt de postcodeloterij het dan vol?'

Poelmann, in 1989 een van de vier oprichters van de Postcode Loterij, denkt dat hij de goede doelen zo goed mogelijk heeft afgeschermd. 'Alles wat wij nu kunnen verzinnen hebben we gedicht. Om een loterij te beginnen zijn enorme investeringen nodig. Voorlopig zie ik dat andere bedrijven niet gauw doen.' Behalve in Nederland heeft moederbedrijf Novamedia ook postcodeloterijen in Engeland, Zweden en sinds kort Duitsland.

Quote 500

De beschermingsconstructie waarvoor het echtpaar, dat geen kinderen heeft, kiest is niet uitzonderlijk in de zakenwereld. Internationale bedrijven als horlogemaker Rolex, bierbrouwer Carlsberg en meubelgigant Ikea zijn stichtingen die zich op deze manier beschermen tegen een vijandige overname.

De overdracht van het laatste aandelenpakket is het sluitstuk van een exercitie die in 2008 is begonnen. Eerder heeft de stichting al de andere aandeelhouders uitgekocht. Poelmanns belang van bijna 19 procent heeft een geschatte waarde van 30 tot 55 miljoen euro. Het oprichtersechtpaar houdt wel recht op het dividend van 1 miljoen euro per jaar over de aandelen en schenkt dat bedrag aan hun goededoelenfonds, Stichting De Boomgaard.

Poelmann, die binnen het moederbedrijf Novamedia actief blijft tot hij 'het gevoel krijgt dat hij in de weg gaat lopen', heeft altijd gezegd dat hij zelf niet rijk is geworden van de postcodeloterij. De huidige nr 294 in de Quote top 500 (vermogen 85 miljoen) heeft zijn slag geslagen in Rusland. Daar was hij met 30 procent mede-eigenaar van uitgeverij Independent Media van Derk Sauer. Dat verkochten ze in 2005 voor 142 miljoen euro aan Sanoma Uitgevers.

Lees ook

Ze zijn allemaal dol op hem: Bill Clinton, de koning, Marianne Thieme. Maar de Boudewijn Poelmann, baas van de Postcode Loterij, roept ook weerstand op. Met al zijn miljoenen, beklijft het beeld van de reddende engel. Poelmann is een machtige loterijkoning en naïeve positivo ineen.

Vier jongens bedachten de Postcode Loterij, en zetten daarmee een miljoenenbedrijf neer. Prijswinnaars gelukkig, goede doelen blij en allerhande medewerkers tevreden. Een mooi verhaal, toch?

Liefdadigheid sluit aan bij zakelijk instinct

Bill Gates van Microsoft, superbelegger Warren Buffet en Mark Zuckerberg van Facebook doen het, maar ook de rijkste Nederlander Frits Goldschmeding (oprichter van uitzendbureau Randstad), theater- en musicalkoning Joop van der Ende en TomTom-oprichter Pieter Geelen. Deze grootverdieners geven een belangrijk deel van hun vermogen weg aan goede doelen. Deze liefdadigheid sluit goed aan bij hun zakelijk instinct, zegt Theo Schuyt, hoogleraar goede doelen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. 'Bepaal je als zakenman waarin je investeert, nu bepaal je zelf, en niet de politiek, aan welk goed doel je geld wordt besteed.' Bijkomend voordeel zijn de goede herinneringen die na je dood levend blijven. Schuyt: 'Alfred Nobel kennen we van de prijzen die zijn naam dragen, we denken niet meteen aan de springstofleverancier van de Krimoorlog.' Met de opkomst van de superrijken is er nog een ander weggeefargument bijgekomen, aldus Schuyt. 'Met name in de Verenigde Staten wordt de kloof tussen arm en rijk zo groot dat of de belastingdienst daar een keer wakker wordt, of dat het volk vindt dat het tijd wordt voor een nieuwe Franse Revolutie. Dat zou ik niet afwachten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden