Opnieuw kritiek op onderzoek van kartelwaakhond

De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) heeft niet aangetoond dat de benzineprijzen door de oliemaatschappijen kunstmatig hoog worden gehouden. Dat stelt rechtseconoom Roger van den Bergh....

Van den Bergh, hoogleraar aan de Erasmus Universiteit, heeft op verzoek van de Volkskrant het vertrouwelijke rapport van de NMa over de vermeende prijsafspraken in de benzinebranche onderzocht. Dat rapport is in het bezit van deze krant. Onlangs uitte oliemaatschappij Shell al kritiek op het onderzoek.

De NMa beschuldigt de oliemaatschappijen ervan de prijzen aan de pomp kunstmatig met 2,5 eurocent te hoog te houden. De Nederlandse automobilisten zouden daardoor jaarlijks 450 miljoen euro te veel betalen. Van den Bergh: 'Misschien is er wel iets mis met de benzinemarkt, maar de NMa heeft het niet bewezen.'

De rechtseconoom heeft kritiek op de methoden en technieken die de NMa heeft gebruikt. Volgens Van den Bergh lijkt het er op dat de NMa op een willekeurige manier naar de conclusie heeft toegewerkt. Ook vraagt hij zich af of de aanpak van de NMa tot lagere benzineprijzen zal leiden.

De NMa wil niet op de kritiek reageren. Volgende week beginnen hoorzittingen waarin de olieconcerns zich te weer kunnen stellen tegen de beschuldigen van de mededingingsautoriteit.

De NMa zegt daar op te willen wachten. Na de hoorzittingen wordt besloten of het plan doorgezet wordt om het systeem van prijsondersteuning van de olieconcerns aan de pomphouders af te schaffen. Oliemaatschappijen ondersteunen hun eigen pompen als ze in gevecht raken met een prijsstunter in de omgeving. Als de prijsvechter zijn prijzen verlaagt, doen de pompstations van de grote concerns dat ook; met het verschil dat zij de prijsverlaging niet zelf hoeven te betalen, omdat de oliemaatschappij bijspringt.

Marktleider Shell heeft al laten weten het NMa-rapport te zullen kraken. Volgens Shell is er geen sprake van het kunstmatig hooghouden van de prijzen en is de ingreep van de NMa 'onnodig, ondoelmatig en ongewenst'.

De NMa ligt - terwijl de eerste directeur, A.W. Kist, binnenkort vertrekt - steeds vaker onder vuur. Bij de parlementaire enquête over de bouwfraude kreeg de NMa onder meer het verwijt dat er op waarschuwingen uit de sector nauwelijks werd gereageerd.

Minister Heinsbroek van Economische Zaken besloot deze week de geplande verzelfstandiging van de NMa uit te stellen. Hij wil eerst een kabinetsstandpunt formuleren over de eind mei verschenen evaluatie van de mededingingsautoriteit, dat gemaakt is door bureau Berenschot. Heinsbroek wil ook nog bekijken of de NMa en telecomwaakhond Opta moeten samengaan.

In een door het ministerie van Economische Zaken gevraagde evaluatie prijst toenmalig minister Jorritsma de prestaties van de NMa. 'De NMa heeft bijgedragen aan het verbeteren van effectieve concurrentie en functioneert dus goed.'

Maar uit het rapport blijkt ook dat er te weinig, vooral economische, deskundigheid is bij de NMa. Tevens toont een steekproef van onderzoeksbureau SEO aan dat de NMa in slechts 4,5 procent van de onderzoeken de relevante markt afbakent op een economisch onderbouwde manier.

De Rotterdamse hoogleraar rechtseconomie Van den Bergh vindt dit onbegrijpelijk. 'Je moet toch weten hoe de markt er uit ziet als je bijvoorbeeld een uitspraak wil doen over onrechtmatige prijsverhogingen. In het onderzoek neemt de NMa Nederland als de markt, maar een automobilist rijdt niet van Amsterdam naar Heerenveen voor goedkopere benzine.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden