Reportage

Ophokplicht doet pluimveehouders huiveren

De dreiging voor vogelgriep was al hoog. Nu ook in Nederland besmette vogels zijn gevonden, wordt het 'heel spannend' voor de boeren. Zij houden zich aan de ophokplicht, want niemand wil geruimd worden.

Kippen blijven voorlopig binnen, zo bepaalde Staatssecretaris Van Dam van Economische Zaken. Beeld anp

De kippen van pluimveehouder Theo Bos in Barneveld keken donderdagmorgen om 10.00 uur raar op toen de mechanische schuif in de wand van hun stal dicht bleef en ze niet naar buiten konden rennen. 'Dan zie je ze voor de schuif zitten te wachten: hé, waarom gaat die niet los?', zegt Bos. 'Daar wennen ze snel aan, vooral als ze gevoerd worden - dan haasten ze zich weer vrolijk naar de voerketting.'

Woensdagavond om 18.00 uur werd een ophokplicht afgekondigd voor alle commercieel gehouden pluimvee in Nederland. Reden: in Duitsland en enkele andere landen is het gevaarlijke en besmettelijke vogelgriepvirus aangetroffen onder wilde vogels. En in de buurt van Monnickendam zijn ook dode futen en kuifeenden met vogelgriep gevonden. Ze waren besmet met dezelfde gevaarlijke variant, bleek donderdagavond.

'Een verstandig besluit', vindt Bos de ophokplicht. Hij houdt 14.500 biologische en 40 duizend vrije-uitloopkippen in twee stallen. 'Beter voorkomen dan genezen. We houden ze wel een tijdje binnen totdat de vogeltrek voorbij is.'

Nu de computergestuurde schuiven van de stallen niet om klokslag 10 opengaan, is de grote uitdaging de kippen op stal afleiding te bieden. 'Ik geef ze wat extra hooi en kleine, geperste baaltjes van 40 bij 20 centimeter van de luzerneplant', legt Bos uit. 'Daar kunnen ze lekker in pikken. Het kost ze wat energie om dat luzerne los te peuteren. Het houdt ze bezig, dat is hun speelgoed. Het speelkwartier is nu binnen in plaats van buiten.'

Het schrikbeeld van de enorme vogelgriepepidemie in 2003 staat menigeen vers in het geheugen. Toen werden 31 miljoen kippen, kalkoenen en eenden op 1.350 bedrijven afgemaakt. Ook negentien mensen die bij de ruimingen betrokken waren, raakten besmet. Een dierenarts uit Rosmalen overleed zelfs aan de ziekte.

Na dat 'rampjaar' werd meerdere keren vogelgriep vastgesteld op bedrijven. Twee jaar geleden gebeurde dat nog bij pluimveehouder Piet Wiltenburg in Hekendorp, een gehucht tussen Gouda en Woerden: zijn 125 duizend kippen werden vergast. Ook vier andere bedrijven werden geruimd. Het was de laatste keer dat een landelijke ophokplicht werd afgekondigd.

Kippenboer Theo Bos uit Barneveld. Beeld Arie Kievit

'Dat gevoel komt meteen weer naar boven', verzucht Wiltenburg, die zijn stallen inmiddels weer vol heeft staan. 'Dat je het een keer meemaakt, is al dramatisch genoeg. Je moet er toch niet aan denken dat het weer een keer gebeurt.'

Ook hij juicht de ophok- en afschermplicht toe die staatssecretaris van Economische Zaken Martijn van Dam heeft afgekondigd. Wiltenburg heeft zijn 120 duizend kippen altijd in de stallen staan - dus daarvoor hoeft hij niets extra te doen. Maar staatssecretaris Van Dam heeft de sector ook opgeroepen tot 'extra hygiënemaatregelen' en het aantal bezoekers 'tot een minimum te beperken' om besmetting te voorkomen.

'We zijn overal alert op', zegt Wiltenburg, die erkent dat hij de ontwikkelingen volgt met samengeknepen billen. 'De boel schoon houden en goed ontsmetten. Extra goed douchen, niemand de stal in die daar niet echt nodig is. Het enige dat we nu kunnen doen is alert zijn.'

Extra goed douchen, niemand de stal in die daar niet echt nodig is: alles om een ruiming te voorkomen. Beeld anp

Vrije uitloop en biologische kippen

Nederland telt naast veertig kalkoenen- en zestig eendenbedrijven ruim tweeduizend kippenbedrijven met in totaal 103 miljoen kippen, zo blijkt uit cijfers van het CBS. Verder zijn er 204 biologische kippenbedrijven met 2,4 miljoen kippen.

Daarnaast zijn er ook vrije-uitloopkippen, vooral in Barneveld en omstreken. De Nederlandse Vakbond Pluimveehouders (NPV), die het hoofdkantoor in Barneveld heeft, schat dat 15 procent van al het pluimvee buiten wordt gehouden.

'Heel goed dat ze nu allemaal binnen worden gehouden, als voorzorgmaatregel', vindt NPV-secretaris Jan Brok. Het is wel een bijzonder gezicht: geen kip te zien in Barneveld. Brok: 'Zo erg is het niet. Kippen houden niet zo van kou en regen.'

Hoe lang de ophokplicht gaat duren, is niet bekend. 'Net zo lang als nodig is', vindt Brok. 'Het is even heel spannend. Vergelijk het met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding die het dreigingsniveau heeft opgeschaald naar het hoogste niveau.'


Kippen voor vrije-uitloopeieren mogen volgens Brok maximaal twaalf weken binnen worden gehouden zonder dat ze hun keurmerk verliezen. Voor biologische kippen geldt geen beperking, mits ze op last van hogerhand binnen moeten blijven.


Ook boerenorganisatie LTO Nederland vindt de ophokplicht een verstandig besluit. Eenden of ander pluimvee die geen stal hebben, moeten worden afgeschermd met niet doorlaatbare doeken. 'We zitten in het vogeltrekseizoen en elk jaar is het weer hopen dat het niet gebeurt', aldus een LTO-woordvoerder. 'We moeten scherp blijven en de protocollen die hiervoor zijn, goed opvolgen.' Voor 'hobbyboeren' geldt de ophokplicht niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden