Openheid over topsalarissen leidt tot ophef

Ad Scheepbouwer, Cees van der Hoeven en de Getronics-top veroorzaken discussie over topsalarissen. Dankzij de jaarverslagen liggen hun inkomen en leningen op straat....

Maar ook mislukte managers worden tegenwoordig rijkelijk beloond. Paul Smits van KPN kreeg een vertrekpremie van 2,87 miljoen euro. Cees van der Hoeven onderhandelt over een gouden handdruk, terwijl hij door gesjoemel bij Ahold weg is. En de top van Getronics, die paniekvoetbal speelde, kreeg tezamen 9,7 miljoen euro mee.

En de bazen komen ook op andere manieren aan geld. Van der Hoeven leende ruim 5 miljoen bij ABN Amro, de bank waar hij commissaris was. Rob van den Bergh leent bij VNU 4,1 miljoen euro voor zijn hypotheek. Installatiebedrijf Imtech gaat nog een stap verder en scheldt leningen kwijt als opties van het management waardeloos zijn geworden.

Bijna zes jaar nadat oud-premier Kok waarschuwde voor 'exhibitionistische zelfverrijking' lijkt er weinig veranderd. In de publicatiegolf van jaarverslagen valt te lezen dat veel bestuurders nog altijd rijkelijk worden beloond, gouden handdrukken ontvangen, leningen afsluiten en soms niet eens meer terugbetalen.

Hebben topmanagers hun gedrag na de woorden van Kok niet aangepast?

De maatschappelijke ophef over topverdiensten houdt deels verband met de haperende economie. Nu de werknemers wordt gevraagd om de lonen verder te matigen, vallen de hoge beloningen van de bestuurders in slechte aarde. Vooral de bonussen van de KPN'ers Scheepbouwer en Smits leiden tot veel rumoer.

Niet alleen de vakbeweging mort deze keer - de bonden hebben bij KPN al aangekondigd de looneisen aan te zullen scherpen. Maar zelfs minister Hans Hoogervorst van Financiën (nota bene van de VVD) hekelt het beloningsbeleid van KPN. De staat zal op de algemene vergadering van aandeelhouders zijn ongenoegen over de hoge beloningen uiten - de staat heeft bijna eenderde van KPN's aandelen in handen.

Naast een sputterende economie zijn nieuwe regels een katalysator voor de onrust over de topinkomens. Dit jaar zijn Nederlandse bedrijven voor de eerste keer verplicht om in hun jaarverslag gedetailleerde informatie op te nemen over de beloningen van individuele bestuurders.

De nieuwe openheid is een goede ontwikkeling, vindt Jaap Glasz, hoogleraar corporate governance aan de Universiteit van Amsterdam. 'Zo kan de markt reageren en vermaningen geven. Het gaat om het geld van de vennootschap. Aandeelhouders kunnen bijvoorbeeld corrigerend optreden.'

Vooralsnog kunnen aandeelhouders alleen nog met de voeten stemmen als de beloning van het management hen niet aanstaat. Zeggenschap over de beloning van de raad van bestuur is in Nederland voorbehouden aan de raad van commissarissen. Zij bepaalt de hoogte van het salaris, de bonus en de optieregelingen voor het management. Het is volgens Glasz nog wel eens een ondergeschoven kindje. 'Ik vind dat commissarissen meer naar de bezoldiging van bestuurders moeten kijken dan zij momenteel doen.'

Op het ministerie van Financiën ligt een wetsvoorstel dat de macht van de aandeelhouders op het beloningsbeleid moet vergroten. Maar de voorgestelde veranderingen zijn klein: de algemene vergadering van aandeelhouders mag in het voorstel straks alleen stemmen over de optieregeling.

Alle openheid ten spijt hebben de topmanagers de ophef ook deels aan zichzelf te wijten. Of zoals Glasz het verwoordt: 'Wat ik niet begrijp, is dat bestuurders die opstappen enorme gouden handdrukken meekrijgen. In het verleden werd voor de hoge beloningen verwezen naar de VS. Vooral de zuigkracht die de VS op Nederlandse managers zouden uitoefenen, zou hoge beloningen rechtvaardigen. Maar dat argument gaat zeker sinds de boekhoudaffaires zelden meer op.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden