Opbrengst van accijns op tabak blijft teleurstellend

Het lukt staatssecretaris Wiebes van Financiën maar niet om juist in te schatten wat de opbrengst zal zijn van zijn accijnsverhogingen. Voor het derde achtereenvolgende jaar heeft hij die opbrengst tientallen miljoenen euro's te hoog ingeschat. Dat zeggen althans de ondernemers in de tabakswereld.

null Beeld anp
Beeld anp

Wiebes gaf vorig jaar oktober toe: 'Wij kunnen bij ramingen van belastinginkomsten geen rekening houden met gedragseffecten.' Een groep topambtenaren moet een manier verzinnen om ondanks of dankzij gedragsverandering te voorspellen wat elk jaar in de schatkist zal stromen.

Wat is 'gedrag'? Niet zozeer dat mensen minder roken, drinken of tanken omdat door accijnsverhogingen alles duurder wordt. Wiebes doelt vooral op ontwijkend gedrag: rokers, drinkers en weggebruikers wijken uit naar Duitsland en België om daar in één keer de zaken aan te schaffen die door lagere accijnzen in die buurlanden goedkoper zijn.

Gevolg is, stellen nu tabaksbrancheorganisaties NSO (tabakswinkels) en TZN (groothandel), dat de schatkisten van België en Duitsland boven hun verwachting vollopen met de accijnzen die eigenlijk Nederland toekomen. Dit is volgens de twee organisaties al jaren aan de gang.

Blij met minder rokers

Elke keer dat de accijns op tabak of brandstof omhooggaan, maakt het ministerie van Financiën een inschatting van de extra opbrengsten ervan en steeds valt dat tegen. Zo werden in 2014 diesel en lpg duurder, hetgeen 280 miljoen extra had moeten opleveren. Het werd 100 miljoen. Ook de opbrengst van een belasting voor oldtimers was de helft van de verwachting.

Drie accijnsverhogingen op tabak hadden bij elkaar opgeteld in vijf jaar 500 miljoen extra in het laatje moeten brengen. Maar de afgelopen jaren liggen de tabaksaccijnsinkomsten constant op circa 2,5 miljard euro. Doordat in 2012 ook de btw omhoog ging, is volgens de brancheorganisaties het aantal verkochte rookwaren de laatste vijf jaar met 24 procent gedaald.

Wat Wiebes betreft moeten mensen niet te veel naar de geschatte opbrengsten kijken en veeleer blij zijn dat er minder wordt gerookt, gedronken en fijnstof uitgestoten door de accijnsverhogingen. Maar de verkopen over de grens tonen aan dat dit niet het geval is, werpen organisaties zoals Bovag, NSO en TZN tegen.

Shag

Zo wordt in België, 11,2 miljoen inwoners, 20 procent meer tabak verkocht dan Nederland, 16,9 miljoen. In Duitsland neemt het aantal rokers heel geleidelijk af, maar nemen de accijnsopbrengsten toch toe. In beide landen doen pompstations dicht bij de grens met Nederland, goede zaken.

In april gaat in Nederland de accijns op shag omhoog met een ingeboekte extra opbrengst van 100 miljoen. Hoewel Wiebes zegt dat aan zo'n bedrag niet te veel waarde moet toegekend, staat het toch weer ingeboekt. Sterker: de staatssecretaris had het eind vorig jaar nodig om zijn veelgeplaagde Belastingplan 2016 door de Eerste Kamer te krijgen. Het geld voor het door D66 geëiste belastingvoordeel voor energiebesparende huiseigenaren moest immers ergens vandaan komen.

null Beeld anp
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden