Opa Fidel, vader Hugo en nu ook zoon Evo

De Boliviaanse president Evo Morales is toegetreden tot de linkse alliantie van Fidel Castro en Hugo Chávez om de VS te weerstaan....

'Drie volken en drie generaties van dezelfde Latijnsamerikaanse revolutie' hebben in Havana een strategisch akkoord gesloten als tegenaanval op het neoliberalisme dat de arme landen economisch kapot heeft gemaakt. De drie generaties zijn, in de woorden van de Boliviaanse president Evo Morales, opa Fidel Castro, vader Hugo Chávez en zoon Evo.

Evo Morales, de eerste tot president gekozen indiaan, gaf bij zijn terugkeer in eigen land direct een vervolg op de ondertekening van de linkse alliantie. Maandag vaardigde hij een decreet uit dat alle grondstoffen in Bolivia nationaliseert. De buitenlandse oliemaatschappijen worden niet onteigend maar moeten hun volledige productie overdragen aan het staatsbedrijf YPFB. 'Het is afgelopen met het plunderen van de bodemschatten van Bolivia', verklaarde de president.

Bolivia profiteert het meest van het zogenoemde Handelsverdrag der Volkeren (TCP) dat de drie landen onder leiding van ceremoniemeester Fidel Castro in de Cubaanse hoofdstad sloten. 'Wij stellen al onze technische ervaring en economisch potentieel ter beschikking aan Bolivia', zei de Venezolaanse president Hugo Chávez. Dat betekent dat olieland Venezuela de Bolivianen gaat helpen bij het runnen van mijnen en olieproductie en het opzetten van een petrochemische industrie.

Het idee voor het verdrag is afkomstig van Chávez, die zich beijvert voor de integratie van Latijns Amerika als kern van de strijd tegen het 'Amerikaanse imperialisme'. Het is onderdeel van het 'Bolivariaanse Alternatief voor de Amerika's' (ALBA), zijn tegenhanger voor het door Washington gepropageerde Vrijhandelsverdrag voor de Amerika's (ALCA). De woordspeling komt terug in het Handelsverdrag der Volkeren, TCP, in plaats van de klassieke vrijhandelsverdragen TLC.

Het verdrag is een uitbreiding van de innige samenwerking tussen Venezuela en Cuba, die sinds enkele jaren bestaat. In dat kader levert Chávez bijna 100 duizend vaten olie per dag tegen gunstige betalingsvoorwaarden aan Cuba, waarmee hij de economie van het laatste communistische land van het westelijk halfrond grotendeels in leven houdt. In ruil daarvoor stuurt het bewind van Fidel Castro duizenden artsen en onderwijzers.

Artsen en onderwijzers zullen ook de Cubaanse bijdrage vormen aan het nieuwe verdragslid Bolivia. De laatsten moeten leiding geven aan een ambitieus alfabetiseringsprogramma in het armste land van Zuid-Amerika. Venezuela, de vijfde olieproducent in de wereld, zal vooral steun geven bij het opbouwen van een nationale olie- en gasindustrie in Bolivia, dat over grote gasvoorraden beschikt. Voor dat zo ver is kan Bolivia rekenen op olieleveranties, en 'het kan de energierekening betalen met eigen producten, zoals soja', aldus Chávez.

'Tegen de agressie van het imperiale plan van vrijhandelsverdragen is de aanval de beste verdediging. Dit Handelsverdrag der Volkeren is onderdeel van het aanvalsplan', aldus Chávez. De Venezolaanse president trok zijn land vorige week terug uit het Andespakt, een samenwerkingsverband met Colombia, Peru, Ecuador en Bolivia. Hij deed dit uit protest tegen de vrijhandelsverdragen die Colombia en Peru de afgelopen weken met de VS sloten.

De meeste Latijnsamerikaanse landen hebben linkse regeringen, maar het lijkt onwaarschijnlijk dat andere landen zich aansluiten bij 'de alliantie tegen de pogingen van de VS om het kwaad van het kapitalisme verder te verbreiden'. Leiders als Lula (Brazilië) en Kirchner (Argentinië) aanvaarden wel dankbaar de oliedollars van Chávez voor nieuwe energieprojecten.

Een potientiële versterking zien 'de drie generaties revolutionairen' wel in Nicaragua. Bij de ondertekening in Havana was Daniel Ortega aanwezig, de Sandinistische president van Nicaragua in de jaren tachtig die eind dit jaar opnieuw een poging doet de verkiezingen te winnen.

Het decreet van Morales om de bodemschatten te nationaliseren kwam maandag als een verrassing. Hij lost hiermee weliswaar een verkiezingsbelofte in, maar leek de nationalisatie op de lange baan te . schuiven.

Waarschijnlijk heeft Chávez hem gemaand er haast mee te maken. Volgens Morales is het 'een patriottische maatregel die de basis vormt voor de ontwikkeling van het land.' De oliemaatschappijen, met name het Spaanse Repsol en het Braziliaanse staatsbedrijf Petrobras, zullen hun productie volledig moeten overdragen aan YPFB en genoegen nemen met een veel geringere winst dan tot dusver. 'De pannenkoek is omgedraaid', aldus de Boliviaanse vice-president García Linares.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden