Op de strafbank

BEURSFONDSEN hebben niet het eeuwige leven. Zelf tijdens periodes van hoogconjuctuur vallen bedrijven om en verdwijnen zij in de vergetelheid....

Beursfondsen, die zichzelf niet meer kunnen bedruipen en uitstel van betaling moeten aanvragen, worden uit de officiële notering verwijderd. Ze verhuizen naar de beursrubriek 'Niet officieel genoteerd': het zogeheten strafbankje van de beurs. Beleggen in strafbankfondsen geldt als levensgevaarlijk. Niet ten onrechte: surseance eindigt in 95 procent van de gevallen in een faillissement.

Sinds 1990 hebben inmiddels zo'n tien fondsen de droeve gang naar de strafbank moeten maken, waarvan drie hoofdfondsen: HCS, DAF en Fokker. De ondergang van Fokker was het meest geruchtmakend. Het bedrijf stond bijna zestig jaar op de beurs. Daarmee vergeleken waren HCS en DAF eendagsvliegen. HCS verdween al na zes jaar van het toneel, DAF zelfs na een beursverblijf van nog geen vier jaar.

Computerfabrikant Tulip heeft het tenminste aanzienlijk langer volgehouden. Het bedrijf werd op 19 juli 1984 op de beurs genoteerd onder de naam Compudata. De aandelen kostte op dat moment 30 gulden per stuk.

Het Bossche computerbedrijf was toen een van de eerste fondsen op de parallelmarkt: de toenmalige kweekvijver van de beurs die begin jaren negentig een roemloos einde zou beleven. Op dat moment was Tulip al lang gepromoveerd naar de officiële markt. Het computerbedrijf stond lange tijd bekend als een degelijk aandeel. Tulip overleefde vele andere zogenoemde high-techbedrijven uit de jaren tachtig - Textlite, Infotheek, HCS - die al eerder de gang naar de strafbank hadden gemaakt.

Beurs Surseance Aantal

introductie jaren

AirH. 11-10-'89 30-9-'91 2

DAF 5-6-'89 2-2-'93 4

Infoth. 21-11-'86 30-10-'91 5

HCS 24-11-'86 7-9-'92 6

Textlite 17-12-'84 12-10-'90 6

Tulip 19-7-'84 24-4-'98 14

Palthe 16-7-'56 26-5-'93 37

Fokker 25-6-'37 23-1-96 59

Verto 19-3-'20 13-5-'93 73

Wyers 12-10-'20 9-3-'95 75

Maar nadat Tulip vrijdag uitstel van betaling had aangevraagd, moest het gisteren ook de gang naar de strafbank maken. In die tussenliggende periode was de notering opgeschort. De laatste koers bleef daardoor 7,90 gulden.

Dinsdagmorgen mocht Tulip op de niet-officiële markt wel weer verhandeld worden. De koers van het aandeel kelderde onmiddellijk naar 3,70 gulden, maar sloot weer op 4,40 gulden. In de eerste vijf minuten werden al 150 duizend aandelen verkocht. Van het totaal aantal uitstaande aandelen van 6,6 miljoen is dat 3 procent.

De niet-officiële markt is een Eldorado voor speculanten en manipulanten. Dat beleggers nu massaal van hun Tulip-stukken afwillen, wekt minder verbazing dan het feit dat nog zoveel beleggers ruim vier gulden voor het aandeel willen betalen. De kans dat de aandelen nog iets waard worden, is immers verwaarloosbaar klein.

Maar deze speculaties zijn niet ongewoon. In de afgelopen jaren wisten manipulanten ook de koers van failliete boedels als Fokker en van de gordijnenfabrikant Wyers naar boven te manipuleren.

Fokker debuteerde op 24 januari 1996 met een koers van 1,75 gulden op het strafbankje. Nog dezelfde dag ging de koers bij een omzet van 2,8 miljoen stukken omhoog tot 3,80 gulden.

Nadat zich allerlei redders voor de vliegtuigfabriek hadden aangediend - zoals het Canadese Bombardier en het Koreaanse Samsung - steeg de koers zelfs naar 4,85 gulden; nog maar anderhalve gulden onder de koers van voor de surseance. Hoewel de curatoren keer op keer verzekerden dat de aandelen van Fokker NV niets meer waard waren - de redders zouden slechts de activa willen overnemen - bleven beleggers in een mirakel geloven.

Op 19 februari 1997 - ruim een jaar na de uitstel van betaling en bijna een jaar na het formele faillissement - gingen op de beurs op één dag opnieuw 1,5 miljoen aandelen Fokker om. De koers klom zelfs weer naar 3 gulden. Op de beurs zal ook een geknakte Tulip nog tijden kunnen bloeien.

Peter de Waard

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden