Column Peter de Waard

Op de overheid hoeft niet te worden gerekend. Totdat alle grenzen weer een keer op slot gaan

VDL Nedcar in Born dreigt 600 banen te schrappen, omdat BMW er minder auto’s wil laten bouwen. Tata Steel in IJmuiden zet ook noodgedwongen het mes in het bedrijf. Het door de overheid gesubsidieerde Hisarna-project dat staalproductie met de helft van de CO2-uitstoot mogelijk moet maken, wordt tijdelijk stopgezet.

Het zijn twee van de laatste paradepaardjes van de Nederlandse maakindustrie. Maar die lijken nu als gevolg van de handelsoorlog en de verzwakking van de Duitse economie in grote problemen te komen. Niemand in Den Haag zegt er iets over. Verontrustende krantenkoppen zijn er niet. Nog sterker: sinds 2013 heeft het woord industriebeleid nog maar veertien keer in de kolommen van deze krant gestaan. En dat was niet in de kop, slechts in de marge.

De industrie is altijd het ondergeschoven kindje geweest. ‘Nederland is anti-industrie’, zei oud-premier Joop den Uyl. Of zoals wijlen minister van Economische Zaken Koos Andriessen begin jaren negentig stelde: ‘Nederlanders zijn een alfa-volk, geen bèta-volk.’

Van agrarisch land werd Nederland een handelsland. Van rokende schoorstenen het symbool van de industrie hield het land al sinds koning-koopman Willem I niet. Eigenlijk heeft de industrie maar drie keer in de geschiedenis van het koninkrijk prioriteit gehad. Dat was in 1840 na het verlies van België, in 1918 na de blokkades van de Eerste Wereldoorlog en na 1949 na het verlies van Nederlands-Indië. Ineens besefte het handelsland dat het bij het sluiten van grenzen niet zonder een eigen basisindustrie kon.

Nu dreigen door Brexit en vooral de handelsoorlog met de VS mondiaal markten weer te worden dichtgespijkerd na jaren van liberalisering. Maar dit kabinet doet of zijn neus bloedt. De basisindustrie heeft in de ogen van beleidsmakers afgedaan. Hoogstens zijn daar nog wat warme gevoelens als bij een bedrijf het woord ICT klinkt.

Nederland is een distributieland. Schiphol en de Rotterdamse haven mogen het milieu vervuilen, niet de industrie. Minister Henk Kamp wilde in het vorige kabinet nog wel eens een lans breken voor een bedrijf als Tata. Maar zijn opvolger Eric Wiebes is gefocused op energietransitie een woord dat dagelijks in de krant staat. Sinds de eeuwwisseling zijn alleen al honderd Nederlandse industriebedrijven in handen gekomen van eigenaren in de nieuwe opkomende landen als Rusland, China, India, Brazilië en Mexico.

Dit betekent wel dat op vergadertafels in een ander deel van de wereld wordt beslist over investeringen, innovatie en over sluiting. Het lot van IJmuiden is in handen van Mumbai. Dat bepaalt hoeveel geld er gaat in innovaties in IJmuiden. Het lot van VDL Nedcar is in handen van het Duitse autoconcern BMW, hoewel VDL zelf naarstig zoekt naar een tweede autofabrikant die de fabriek in Born zou willen gebruiken.

Op de overheid hoeft niet te worden gerekend. Totdat alle grenzen weer een keer op slot gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden