Op de dag van de uitkering nemen de deurwaarders alles van Annette in

Deurwaarders die een heel banksaldo opeisen zonder een cent aan leefgeld over te laten, het komt geregeld voor. De rechter heeft nu beslist dat dit niet mag.

Beeld anp

Een paar dagen voor Kerst kwam Annette (34) uit Eindhoven erachter dat er geen cent meer op de rekening van haar en haar vriend stond: een schuldeiser had beslag gelegd op het hele saldo, op de dag dat de Wajong-uitkering van haar vriend was gestort. Bij beslag op loon is wettelijk geregeld dat er een minimum aan leefgeld overblijft, maar voor eenmalig beslag op een bankrekening geldt dit niet.

'We hadden alleen nog een paar sneetjes brood en wat soep in huis', vertelt Annette (34), die uit schaamte voor haar situatie niet met haar volledige naam in de krant wil. 'En dan blijkt er opeens nul euro op de rekening te staan. We gingen de feestdagen in met een rotgevoel.'

Woningcorporatie Woonbedrijf had gerechtsdeurwaarder Janssen en Janssen opdracht gegeven beslag te leggen op de bankrekening van het stel. Op 22 december werd het complete saldo van 1.250 euro aan uitkering en toeslagen eraf gehaald. Op 7 september besloot de kantonrechter echter dat al dat geld, op de huurtoeslag na, moest worden teruggestort.

Annette, in bezit van een mbo-kappersdiploma, vertelt dat ze vaak losse baantjes heeft in de schoonmaak of in kledingwinkels - 'maar die vinden me al te oud'. Voor de periodes dat ze geen werk had, lukte het haar niet altijd meteen om een uitkering te krijgen, vertelt ze.

Vanwege geldgebrek had ze haar vorige woning naar eigen zeggen onderverhuurd toen daar in 2012 een wiet-kwekerij werd ontdekt. Ze verloor de woning van Woonbedrijf en bleef zitten met een huurachterstand van drie maanden die, vermeerderd met boetes, opliep tot tegen de 1.300 euro.

Annette heeft een totale schuld van ongeveer 7.000 euro. Sinds juni vorig jaar hebben zij en haar vriend een bewindvoerder die hun geldzaken regelt, Luciënne Duray.

Net over het randje

Duray ziet het vaker gebeuren dat deurwaarders op de dag dat de uitkering wordt overgemaakt beslag laten leggen op de bankrekening van de schuldenaar. 'Het is heftig om wekenlang zonder geld te zitten.' Hierdoor kunnen mensen die toch al in de problemen zitten, net over het randje worden geduwd.

Daarom is het voor Duray een principekwestie. 'Dit stel had net afspraken gemaakt om de schuldsanering in te gaan, maar dan mag je geen nieuwe schulden maken. Door dit beslag konden zij hun huur niet betalen en dreigde alles weer in de soep te lopen. Daarom hebben we advocaat Matthijs Rutten gevraagd een zaak te beginnen.'

Rutten stond het stel bij om het leefgeld terug te krijgen en kreeg gelijk bij de kantonrechter. Ook zonder wettelijke regeling voor een beslagvrije voet voor bankrekeningen is het volgens de rechter onrechtmatig om beslag te leggen op het volledige saldo, waarbij er niets overblijft voor het levensonderhoud en de schuldenaar noodgedwongen nieuwe schulden moet maken.

Woonbedrijf bestudeert het vonnis. 'In het huis is een hennepkwekerij aangetroffen', zegt een woordvoerder. 'Uit onderzoek van de gemeente bleek dat de woning alleen werd gebruikt om wiet te kweken. Dat is woonfraude. In Eindhoven geldt een zerotolerancebeleid voor wiet. Wij zullen ons blijven inspannen om het verschuldigde bedrag te innen.'

Uit de uitspraak blijkt dat de rechter niet meeweegt hoe de schuld is ontstaan; leefgeld is altijd nodig. Maar zo'n rechtszaak aanspannen is extra spannend voor mensen met schulden. 'We hadden de proceskosten moeten betalen als we hadden verloren, terwijl we al niets hebben', zegt Annette. 'Dit is zo slecht van schuldeisers, om bewust op de dag dat de uitkering komt alles mee te nemen, en geen cent over te laten om van te kunnen leven. Als je schulden hebt, leef je al in constante angst voor deurwaarders en beslagleggingen. Ik kon het bijna niet meer aan.'

Annette zegt dat ze al jaren haar uiterste best doet om de huurschuld terug te betalen. 'Ik heb het Woonbedrijf laten weten dat 20 euro per maand voor mij het maximum is dat ik kan opbrengen, maar dat vonden ze niet genoeg.'

Maar volgens directeur Wilbert van de Donk van gerechtsdeurwaarder Janssen en Janssen waren er in deze zaak voldoende juridische argumenten om het zo te doen. 'In de wet is niets vastgelegd over het hanteren van een minimumbedrag aan leefgeld bij een bankbeslag.'

In maart van het jaar sprak de Nationale Ombudsman hierover met een aantal overheidsdiensten als de Belastingdienst en het Centraal Justitieel Incassobureau, die toen toezegden ook bij het beslag op bankrekeningen genoeg leefgeld achter te laten voor de schuldenaar. Maar de deurwaarders zeiden dat ze deze toezegging niet konden doen zolang er geen wettelijke regeling voor is.

Staatssecretaris Klijnsma heeft al gezegd te gaan werken aan een voorstel hiertoe, laat haar woordvoerder weten. Vanwege de complexiteit duurt dat volgens haar nog even. Maar volgens de Nationale Ombudsman en andere betrokkenen gaat het niet snel genoeg.

Annette kan niet wachten tot het geld weer op hun rekening is teruggestort. Niet dat ze daar iets leuks mee gaat doen; voorlopig worden met de inkomsten vooral schulden afbetaald. 'Ik zie de toekomst weer zonnig in', zegt ze. 'Binnenkort gaan we de schuldsanering in. Hopelijk zijn we dan over drie jaar schuldenvrij. En hopelijk zal de uitspraak in deze zaak ook andere mensen helpen van wie de bankrekening volledig worden leeggehaald door deurwaarders.'

Lees verder

Rechter: schuldeiser mag rekening niet helemaal leeghalen
Een schuldeiser mag de bankrekening van een schuldenaar niet helemaal leeghalen, waardoor deze geen geld meer overhoudt om te eten en noodgedwongen nieuwe schulden moet maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden