Oost-Europeanen keren zich na welkome hulp tegen IMF

AMSTERDAM Het verzet in Oost-Europa tegen het Internationaal Monetair Fonds (IMF) neemt toe. Twee jaar nadat de ‘opkomende landen’ onderuitgingen in de kredietcrisis en dankbaar het infuus van het IMF aanvaardden, lijkt het politieke tij te keren....

In de afgelopen twee jaar gaf het IMF (samen met de Europese Unie en Wereldbank) in Centraal- en Oost-Europa aan acht landen een lening, voor een totaalbedrag van 62 miljard euro. Het gaat om Hongarije, Roemenië, Letland, Bosnië, Servië, Georgië, Oekraïne en Wit-Rusland. In zeker vier landen is er protest tegen de internationale geldinstelling.

Het begon in Hongarije. Na twee jaar van strenge begrotingscontrole door de vorige regering weigerde de nieuwe premier Viktor Orban zich in juli neer te leggen bij het ‘diktat’ van het IMF. Daarop zette het IMF de lening, die in tranches wordt overgemaakt, stop. Niet erg, reageerde Orban: wij hebben het IMF niet nodig.

In Roemenië en Letland neemt het gemor toe. In beide landen staat de regering zwak, en maakt de oppositie zich populair door verzet tegen de IMF-gestuurde hervormingen. Zeker wat betreft Letland, waar op 2 oktober verkiezingen plaatsvinden, is een breuk met het IMF mogelijk. Ook in Bosnië zijn verkiezingen de reden dat politici zich niets aantrekken van het IMF.

De Oost-Europese politici kunnen de strenge bezuinigingen steeds moeilijker verkopen aan hun electoraat. Zeker gezien de voorspelde economische heropleving voor 2010/2011, vinden de kiezers dat de buikriem minder strak mag.

Hier en daar duikt ook de kritiek op – herinnerend aan de Aziatische crisis – dat verdere bezuinigingen de economie meer schaden dan stimuleren. ‘De bezuinigingen en belastingverhogingen die door het IMF worden gevraagd, houden het herstel van de economie tegen’, schreef econoom en Guardian-columnist Marc Weisbrot onlangs. ‘Op een gegeven moment moet iemand zeggen: genoeg is genoeg.’

Zelf zegt het IMF geleerd te hebben van de Aziatische crisis. Economen bevestigen dat het IMF nu pragmatischer te werk gaat. Als een bezuiniging niet haalbaar blijkt, zoekt de instelling mee naar een uitweg. Zo werd in Roemenië een gesneefde pensioenverlaging vervangen door een btw-verhoging.

Bovendien blijkt breken met het IMF in de praktijk niet het verhoopte effect te hebben op de Oost-Europese economieën. ‘Samenwerking met het IMF geldt als een waarborgstempel’, zegt Herman Hoen, hoogleraar politieke economie aan de Universiteit van Groningen. Zeker voor de Oost-Europese economieën, die sterk afhankelijk zijn van buitenlands kapitaal, is zo’n waarborg belangrijk.

Dat blijkt in Hongarije, dat de waarde van de Hongaarse munteenheid forint sinds de breuk met het IMF zag dalen. ‘Het is niet zo’n handige zet gebleken’, zegt Raoul Luttik, senior investment manager bij de afdeling opkomende markten van ING Investment Management, met 84 miljard euro een van de grootste investeerders in opkomende markten. ‘Ze hebben de markten schrik aangejaagd.’

Bijdraaien
De daling van de munt is pijnlijk voor de vele Hongaren met een hypotheek in euro’s of Zwitserse franken en kan daardoor een negatief effect hebben op de economie.

Doordat het verzet tegen het IMF onderdeel is van het politieke spel, wordt verwacht dat de regeringen uiteindelijk zullen bijdraaien. Waarschijnlijk zal ook Hongarije opnieuw met het IMF om tafel gaan zitten, denkt Luttik. ‘Maar niet voor 3 oktober, als de lokale verkiezingen plaatsvinden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden