Ook zonder alcohol kan hop goed smaken

Neem nou asperges. Fijne groente, maar bewerkelijk. Bedden maken, Polen en huisvrouwen huren die voor dag en dauw de jonge stelen willen steken....

Mac van Dinther

Omdat ze zo duur zijn, worden asperges het 'witte goud' genoemd. Je vraagt je af welke bijnaam je hopscheuten dan moet geven. Want een kilo hopscheuten doet geen 11, maar ruim 100 gulden de kilo. Het witte platinum, de witte diamant, zeg het maar.

Hop is een van de lolligste planten ter wereld. De plant wordt een meter of vijf hoog en groeit razendsnel. In de zomer zie je hem bijna groeien. Aan de hop komen bloemetjes die eruit zien als bellen, hopbellen. Die bevatten een bitter stuifmeel dat wordt toegevoegd aan bierbrouwsel. Hop zorgt dat het bier bitter smaakt en langer houdt.

De meeste hop wordt geteeld in Tsjechië en Zuid-Duitsland, waar er velden vol van staan. Maar ook in de Westhoek van België wordt al eeuwen hop geteeld. En de Belgen hebben iets ontdekt waar de Duitsers en de Tsjechen nog nooit op gekomen zijn, namelijk dat je de jonge scheuten van de hop heel goed kunt eten. Daar moet je Belg voor zijn.

De Westhoek is het 'pays plat' van Jacques Brel. Links plat, rechts plat, voor plat, achter plat en uit al dat plat is Poperinge verrezen. Hier is het centrum van de Belgische hopcultuur. Rond Poperinge liggen de hopvelden, akkers vol telefoonpalen waar de hop tegenop geleid wordt. In het stadje zit het nationaal hopmuseum.

Even buiten Poperinge staat D'Hommelkeete, het restaurant van Johan de Brabandere ('hommel' is een ander woord voor hop). De Brabandere, een prettige bolle kok, weet alles van hop. Bijvoorbeeld dat de eerste scheuten elk jaar aan de koning worden aangeboden, zoals bij ons het kievitsei. Er is ook een hopscheutenbroederschap, 'de witte ranke'.

Maar De Brabandere weet vooral hoe je scheuten klaarmaakt. Klassiek is met een 'verstopt' (gepocheerd) ei en hollandaise saus. Maar hop gaat ook goed met tartaar van rauwe zalm en kaviaar. Hopscheuten lijken een beetje op taugé, maar ze zijn iets dikker en veel lekkerder. De smaak, die rauw het best tot zijn recht komt, neigt naar asperge.

De Brabandere haalt zijn scheuten van hopboer Ivan Lemahieu. Op verzoek van de kok trekt Lemahieu gewillig zijn laarzen aan en loopt het drassige hopveld op. Met een hak slaat hij een stuk van de hoofdwortel. Voorzichtig friemelt hij de aarde uit de kluit en daar komen ze tevoorschijn: spierwitte uitlopertjes aan bruine wortels.

Als het scheutenseizoen voorbij is (dat duurt van januari tot mei) laat hij zijn planten doorgroeien voor de hopbellen. Lemahieu is bekroond voor zijn bellen, de bitterste van heel Poperinge. Die levert hij aan de verderop gelegen abdij van Westvleteren waar de broeders er bier van brouwen.

Donker, koppig bier, dat goed smaakt na een dag scheuten trekken. Want je krijgt de scheuten niet voor niks hè, zegt Lemahieu. Over vier kilo scheuten doen hij en zijn vrouw een hele ochtend.

Hopscheuten zijn duur omdat ze schaars zijn. Veel boeren beginnen er niet aan, omdat het teveel werk is. De gouden jaren van de hop zijn voorbij. De teelt rond Poperinge is gekrompen tot nog maar zo'n 300 hectare. De scheutenteelt wordt dubbel bedreigd, omdat de rassen die voor het bier in trek raken, minder geschikt zijn voor scheuten.

De toekomst van de hopscheuten ligt in handen van gespecialiseerde bedrijven, zoals de Lovi, een instituut voor 'mentaal gehandicapten', die hop telen als bezigheidstherapie. De Lovi, die hop in kassen kweekt, is een van de grote leveranciers aan de veiling in Roesselare.

En misschien ook in Nederland, want Lemahieu vindt een aandachtig gehoor bij Wilbert en Pascal Kleeven, boerenvader en -zoon uit Geysteren. Zij denken erover om in Limburg hopscheuten te gaan telen. Alles willen ze weten over het waar, hoe en waarom van de hop.

Ze krijgen van Lemahieu twee zakken planten mee naar huis. 'Maar dat duurt wel tien jaar hè, voordat ge daar van kunt trekken', roept hij ze na. Wilbert en Pascal knikken. In 2009 schrijven we: 'De Nederlandse hopcultuur begon tien jaar geleden in Geysteren, waar vader en zoon Kleeven...'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden