Ook veel losse pensioenfondsen? Dit gaat er gebeuren met uw kruimelpensioen

Zoveel banen, zoveel pensioentjes

Dinsdagavond praat de Tweede Kamer over de kruimelpensioenen. Al die losse spaarpotjes gaan pensioenfondsen binnenkort automatisch samenvoegen. Maar pas op: de allerkleinste micropensioenen worden helemaal geschrapt.

Ooit schoongemaakt? Dat zijn mogelijk weer een paar tientjes, maar dan bij het bedrijfstakpensioenfonds Schoonmaak. Foto Peter van Hugten

Die zomer lang aardbeien plukken? Het kan toch nog goed zijn voor 30 euro bij BPL Pensioen, het pensioenfonds voor de landbouw. 's Avonds vakkenvullen bij Albert Heijn? Misschien 80 euro. Ooit schoongemaakt? Dat zijn mogelijk weer een paar tientjes, maar dan bij het bedrijfstakpensioenfonds Schoonmaak.

Zoveel banen, zoveel pensioentjes. Van de minimaal 18 miljoen pensioenpotten die Nederland kent, gelden er 4,5 miljoen als 'klein'. Dat betekent dat ze later niet meer dan 468 euro bruto pensioenuitkering per jaar opleveren, oftewel minder dan vier tientjes per maand. Tegelijkertijd is het beheer ervan duur. Tot aan de pensionering bedragen de administratieve lasten 'enkele tientallen euro's' per aanspraak, bleek eerder uit onderzoek van de Pensioenfederatie en het CBS. Als zo'n klein bedrag ook nog eens in maandelijkse beetjes moet worden uitgekeerd, loopt het helemaal in de papieren.

Tot nu toe werden kleine pensioenen daarom afgekocht. In plaats van te wachten tot de pensioengerechtigde leeftijd is bereikt, keren pensioenfondsen het opgespaarde bedrag in één keer uit. Dat mag een half jaar lang zonder overleg, daarna is toestemming van de pensioendeelnemer nodig. Vandaar die periodieke brieven van exotische pensioenfondsen op de deurmat.

Dat gaat veranderen. Vanavond praat de Tweede Kamer over de kruimelpensioenen. Een nieuwe wet bepaalt dat die, zodra iemand van baan en sector verandert, niet langer worden afgekocht, maar automatisch meeverhuizen naar de nieuwe pensioenuitvoerder. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat de nieuwe regels al op 1 januari zouden ingaan. Dat wordt waarschijnlijk een half jaar tot een jaar uitgesteld.

4,5 miljoen van de 18 miljoen pensioenpotten in Nederland worden als 'klein' beschouwd. Ze keren nog geen vier tientjes per maand uit.

Flexwerkers

Deze zogenoemde 'automatische waardeoverdracht' lijkt goed nieuws voor flexwerkers. Daarvan zijn er steeds meer. Meestal werken zij te kort op één plek om een fatsoenlijk aanvullend pensioen, boven op de AOW, bij elkaar te sparen. Dat speelt vooral in sectoren als de uitzendbranche, horeca, schoonmaak, landbouw en detailhandel.

'Wij hebben relatief veel jonge pensioendeelnemers die korte tijd in een winkel werken voor een bescheiden salaris', legt Bart Onkenhout van het Bedrijfstakpensioenfonds voor het levensmiddelenbedrijf uit, waaronder bijvoorbeeld kassières en vakkenvullers vallen. Door al die verschillende spaarpotjes bij elkaar te harken, kan uit vele kleintjes alsnog één groter pensioen worden gemaakt. Bijkomend voordeel is dat het geld zijn bestemming niet verliest. 'Je ziet natuurlijk het liefste dat euro's die met het oogmerk van pensioen zijn geïnd, aan het einde van de rit ook daaraan besteed worden', zegt Onkenhout. Als het pensioen wordt afgekocht, is de kans immers groot dat het bedrag direct op gaat aan boodschappen, kleding en andere dagelijkse uitgaven.

En als iemand niet direct nieuw werk vindt? 'Dan blijft het kleine pensioen staan waar het staat', verzekert woordvoerder Peter Blok van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Elk jaar wordt dan opnieuw gecheckt of iemand al een andere baan heeft. 'Zolang er geen nieuwe pensioenuitvoerder gevonden wordt, blijft het geld gewoon op zijn plek.'

Micropensioenen

Met de allerkleinste pensioenen heeft politiek Den Haag heel andere plannen. Wie dan van werkgever wisselt, heeft pech. De pensioenaanspraak wordt geschrapt. Het opgespaarde geld gaat op de grote hoop van het pensioenfonds.

Dat klinkt dramatischer dan het is. Deze micropensioenen zijn namelijk goed voor een pensioenuitkering van hooguit 2 euro per jaar, blijkt uit antwoorden op Kamervragen. Dat is 17 cent per maand. Nederland telt 225 duizend van dit soort micro-aanspraken. Van een grootscheepse pensioenonteigening is dus geen sprake. Daar staat een collectieve besparing tegenover. De pensioenuitvoerders zullen naar verwachting 26 miljoen euro minder kwijt zijn aan administratiekosten.

Woordvoerder Mandy Ros van de Pensioenfederatie verwacht dan ook niet dat veel mensen hierover boos zullen worden. 'Onze ervaring is juist dat deelnemers het storend vinden, gezien de kosten die daarmee gemoeid zijn, dat een pensioenfonds hen allemaal verplichte communicatie stuurt over een pensioen van minder dan 2 euro per jaar.' Wie desondanks nog snel zijn micropensioen wil claimen, kan altijd bellen met het pensioenfonds. Al verwacht Ros niet dat het storm zal lopen. 'Daar wordt tot nu toe nauwelijks gebruik van gemaakt.'


Zelf pensioenzuigen

Wie nu al zijn kruimelpensioentjes bij elkaar wil rapen of grotere bedragen wenst samen te voegen, hoeft niet te wachten op de wetswijziging. Er is een recht op individuele waardeoverdracht. Daarvan kan bij elke wisseling van baan gebruik worden gemaakt, via mijnpensioenoverzicht.nl. Maar wanneer is het verstandig om dit te doen?

- Het nieuwe fonds staat er beter voor. Hoe hoger de dekkingsgraad, hoe meer kans op indexatie en hoe minder risico op kortingen.

- De nieuwe regeling is rianter. Wie een middelloonregeling kan inruilen voor een eindloonregeling heeft veel geluk; helaas komt dit nog maar heel weinig voor.

- Alle pensioen bij elkaar in één pot kan voordelig zijn voor de hoogte van het nabestaandenpensioen.

- Eén grote pensioenpot is soms handiger en overzichtelijker. Bijvoorbeeld wanneer u uw pensioenuitkering wilt aanpassen aan persoonlijke wensen, zoals een eerdere pensioendatum.