Oók jonge kinderloze vrouwen werken vooral in deeltijd

Niet alleen Nederlandse moeders zijn wereldkampioen werken in deeltijd. Ook jonge vrouwen zónder kinderen die beginnen met werken doen dat in meerderheid in een kleine baan. Hun mannelijke leeftijdgenoten werken wel overwegend voltijds.

Beeld anp

Van de kinderloze vrouwen van 18 tot 25 jaar werkt bijna tweederde (62 procent) parttime, tegen 28 procent van de mannen. Nergens in Europa zijn de verschillen tussen jonge mannen en vrouwen op dat vlak zo groot als in Nederland. Dat blijkt uit het onderzoek 'Eerste treden op de arbeidsmarkt' dat het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) dinsdag heeft gepubliceerd.

Het aandeel vrouwelijke deeltijders wordt eerder groter dan kleiner, zo blijkt. 'Acht jaar geleden had 38 procent van de werkende vrouwen onder de 40 jaar zonder kinderen een deeltijdbaan, nu is dat gestegen tot 50 procent,' zegt onderzoekster Ans Merens van het SCP. En anders dan wordt gedacht komt dat niet doordat vrouwen in toenemende mate tijd willen vrijhouden om iets leuks te doen met vriendinnen, het huishouden te doen, of korter werken omdat ze een tweede studie volgen. Merens: 'Ze komen tegenwoordig noodgedwongen in een deeltijdbaan terecht doordat werkgevers niet meer uren aanbieden.'

Dat vrouwen vaker dan mannen blijven steken in kleine banen komt voor een belangrijk deel doordat ze in sectoren werken waar deeltijdbanen de norm zijn. Een van die bedrijfstakken is de (thuis)zorg, waar vooral 's ochtends bij het wassen en aankleden en 's avonds bij het naar bed brengen handjes nodig zijn. In de thuiszorg is een vijfurige werkdag de norm. Maar ook in de kinderopvang, de schoonmaak, de detailhandel en de postbezorging zijn voltijdbanen een uitzondering. Merens: 'In de kinderopvang krijgen vrouwen die meer uren willen werken bijna altijd te horen dat de werkweek uit drie of vier dagen bestaat, terwijl een mannelijke collega die meer uren wil werken, wel een voltijdsbaan aangeboden krijgt, vertelde een door ons geïnterviewde vrouw die in de kinderopvang werkt. Vrouwen worden dus de dupe van het stereotiepe verwachtingspatroon.' Dat vooroordeel is: vrouwen werken liever in deeltijd, mannen liever voltijds.

Dat banen steeds vaker de omvang van een bijbaan hebben is vaak doelbewust beleid van werkgevers, zegt ook arbeidseconoom Ronald Dekker van de Universiteit van Tilburg. 'En hoewel mannen hier natuurlijk ook last van hebben, zie je het vooral in sectoren waar veel vrouwen werken. Werkgevers beweren dan dat een voltijdsbaan fysiek te zwaar zou zijn, bijvoorbeeld in de schoonmaak of in de zorg. Maar werkgevers voorzien met die deeltijdbanen vooral in hun eigen behoefte aan flexibiliteit. Er loopt alleen personeel rond tijdens de uren dat dit echt nodig is. En deeltijders kunnen gemakkelijker invallen voor een zieke collega.'

Hoger opgeleide vrouwen werken wel vaker in voltijds- en grote deeltijdbanen dan lager opgeleide vrouwen. Tussen mannen van verschillende opleidingsniveaus is er nauwelijks verschil in werkuren.

Uit het onderzoek blijkt ook dat jonge vrouwen minder vaak tevreden zijn met hun baan en ook minder positief zijn over hun carrièrekansen. Vaker dan mannen werken ze op een tijdelijk contract. Deze man-vrouwverschillen zijn vooral groot in de commerciële dienstverlening, zoals de handel.

Doordat vrouwen minder uren werken zijn ze minder vaak economisch zelfstandig dan mannen. Dat ligt niet aan het uurloon. Veel jonge vrouwen verdienen per uur enkele procenten meer of evenveel als hun mannelijke leeftijdgenoten. In het bedrijfsleven is het uurloon van jonge vrouwen tot 25 jaar hoger dan dat van even oude mannen, bij de overheid verdienen vrouwen tot 31 jaar een hoger uurloon dan mannen van dezelfde leeftijd. De verklaring daarvoor is dat jonge vrouwen gemiddeld hoger opgeleid zijn dan jonge mannen. Meisjes presteren al sinds het eind van de vorige eeuw beter in het onderwijs dan jongens. Ze volgen hogere typen onderwijs, vallen minder vaak tussentijds uit en studeren sneller af. Het salarisvoordeel dat hen dat op jonge leeftijd oplevert, doen vrouwen echter weer teniet door in deeltijd te werken. Hun voltijd werkende mannelijke generatiegenoten verdienen daardoor per jaar toch meer dan zij.


Claire van de Graaff (29), Amsterdam

Werkt 32 uur in de week als tekstschrijver en concept-ontwikkelaar bij creatief bureau PUP en als freelancer.

'Vier dagen in de week werken is een bewuste keuze. Ik vind mijn werk leuk, maar voor mij is de verhouding vijf dagen werken en twee dagen weekend niet bevredigend. Nu hoef ik mijn drukke sociale leven niet in twee dagen te proppen. Het weekend is voor mijn vrienden en vriend. Doordeweeks bezoek ik mijn vader en opa en oma. Ik vind het belangrijk om bij mijn familie te zijn. Het scheelt dat ik een flexibele baan heb. Financieel is het goed te doen. Mijn vriend en ik werken allebei vier dagen. En we verhuren ons huis in Amsterdam weleens via Airbnb, dat zorgt voor extra inkomsten.'

Claire van de Graaff (29). Beeld Marlena Waldthausen

Ilse Stap (30), Leeuwarden

Werkt 32 uur in de week als registrar in het Fries museum.

Ze regelt alles rondom bruiklenen van kunstobjecten. 'Mijn baan was maar voor vier dagen per week beschikbaar. Ik wilde graag in een museum werken in het noorden van het land, want hier kom ik vandaan. Dat was niet zo makkelijk. Ik ben eerst vrijwilliger geworden, en toen deze functie ingerold. Ik ben gewend om vier dagen te werken, en dat vind ik heel lekker. Op vrijdag heb ik tijd om mijn huishouden te doen: boodschappen doen en het huis schoonmaken. En ik vind het leuk om in mijn vrije tijd kleding te naaien. In het weekend zie ik mijn vrienden af of ga ik naar festivals. Als ik de mogelijkheid had om fulltime te gaan werken, weet ik niet of ik daarvoor zou kiezen. Ik verdien genoeg om er goed van te leven. Het scheelt ook dat Leeuwarden een stuk goedkoper wonen is dan Amsterdam.'

Ilse Stap (30) Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Angelique Visser (26), Spijkenisse

Werkt 24 uur op de marketing afdeling van Fletcher trouwen.

De andere dagen studeert ze en werkt ze in haar eigen bedrijf. 'Drie dagen per week zit ik op kantoor in Brielle om trouwlocaties te promoten. Mijn vriend en ik hebben drie jaar geleden een bedrijf in opgericht in trouwvideografie. Hij werkt fulltime als videograaf, ik verzorg de communicatie. Ik studeer Media en Entertainment Managment in Rotterdam, maar moet nog wel afstuderen. Het is wel pittig om zoveel dingen tegelijk te doen, maar ik hou van de drukte. Als ik klaar ben met studeren, zou ik meer gaan werken. Wel heb ik weinig tijd voor sociale contacten en om te sporten. Het scheelt dat mijn vriend fulltime werkt. We verdienen samen genoeg om van te kunnen leven. Misschien wil ik hierna nog wel verder studeren aan de universiteit. Nu kan het nog.'

Angelique Visser (26) Beeld Aurélie Geurts
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden