Column

Ook Dijsselbloem heeft recht op zijn eigen portie hypocrisie

Het is 'echt een heel grote stap', verzekerde Henk Nijboer, Kamerlid voor de PvdA, gisteren opgetogen: het blokkeren in EU-verband van een fiscale vluchtroute waarlangs bedrijven als Apple, Google en McDonald's hun Europese winsten wegsluizen. Naar oorden ver weg, daar waar weinig vragen worden gesteld en waar zoiets ordinairs als belasting betalen ten behoeve van het publieke belang niet per se hoeft.

Sheila Sitalsing
null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Want je mag dan wel een sociaal bewogen onderneming zijn, met scherp oog voor mens, maatschappij en milieu, en je kunt dan wel boodschappen uitdragen als 'Think different'en 'Don't be evil' en 'Think global, act local', maar als het op bijdragen aan mens, maatschappij en milieu aankomt via de normale belastingheffing, gaat er weinig boven de nooduitgang naar een belastingparadijs.

Iedereen heeft recht op zijn eigen portie hypocrisie.

Bovendien valt niet uit te sluiten dat de bedrijven in kwestie hun eigen logica hanteren: door minder bij te dragen aan de gemeenschap, houden ze meer geld over voor individuele liefdadigheid met grotere pr-waarde. Het is het type logica dat de jongens van Denk hanteren in hun verkiezingsprogramma - méér gas oppompen uit de Groningse bodem en vervolgens de opbrengsten royaal terugsturen naar de Groningse slachtoffers, opdat ze daar de extra schade helemaal zelf kunnen betalen.

De onder Amerikaanse multinationals populaire route voor belastingontwijking die 'hybride mismatches' heet en waar de Europese Unie gisteren een einde aan maakte - ja, er gebeuren geregeld opzienbarende dingen in Brussel, die de wereld beter maken - meandert dwars door Nederland, langs een keur aan commanditaire en besloten vennootschappen, waar genoeg geld blijft plakken om de route ook voor Nederland aantrekkelijk te maken. Ze eindigt in belastingparadijzen die ver buiten het bereik van de Amerikaanse fiscus liggen. Langs die route vestigden zich onderafdelingen van Amerikaanse bedrijven: Google, Procter & Gamble, Microsoft.

Jarenlang hebben opeenvolgende Nederlandse regeringen volgehouden dat de fiscale component een ondergeschikte rol speelt bij het vestigingsklimaat in Nederland. Ondernemingen trekken hierheen vanwege de fantastische infractructuur, de ongeëvenaard slimme bevolking, de zelfredzaamheid van de nimmer klagende Nederlandse werknemer die nooit 'mag niet volgens de cao' zal zeggen, het betoverende kosmopolitisme, de topscholen, het altijd schitterende weer, het heerlijke eten en de waanzinnige bergen.

Toen het een meerderheid van de Europese collega-ministers van Financiën evenwel menens leek te zijn met de aanpak van belastingontwijking, sloeg de nervositeit in Den Haag toe. Want heel misschien zitten Google en Microsoft en al die andere multinationals hier ook een heel klein, schier verwaarloosbaar beetje vanwege de koninklijke fiscale ontwijkingsmogelijkheden die een Nederlandse vestiging biedt. En heel misschien gaan ze straks dus weg - het heerlijke klimaat en de besneeuwde bergtoppen ten spijt.

En zo kwam het dat Jeroen Dijsselbloem namens Nederland met zijn volle gewicht aan de noodrem ging hangen in Brussel, teneinde uitstel te bedingen van het afsluiten van de belastingsluipweg, wellicht zelfs afstel. Niet uit eigenbelang, stel je voor, maar uit sympathie met de Amerikanen, die tijd nodig zouden hebben om hun belastingsystemen aan te passen aan de nieuwe Europese werkelijkheid.

De EU-collega's én de eigen Tweede Kamer zeiden nee tegen Dijsselbloem.

Gisteren zei Dijsselbloem blij te zijn met het besluit, want belastingontwijking faciliteren, dat kan natuurlijk niet meer. Iedereen heeft recht op zijn eigen portie hypocrisie.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden