ACHTERGRONDHema OokWorst

Ook de vega-rookworst van de Hema is een hit, maar hoe smaakt ie?

De Hema OokWorst, de vegetarische variant van de Rookworst is vanaf maandag te koop in de winkels van de Hema.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

De toevalstreffer uit 1938 die het boegbeeld werd van de Hema is er nu ook in een vegetarische uitvoering. De winkelketen introduceerde maandag de OokWorst, de vleesloze variant op zijn iconische rookworst.

Met de OokWorst wil de Hema een ‘lekker alternatief bieden aan Nederlanders die geen of minder vlees willen eten’. Het bedrijf introduceerde in 2018 al een vegetarisch saucijzenbroodje en vorig jaar een veganistische hotdog, maar de ontwikkeling van de OokWorst bleek meer voeten in de aarde te hebben.

‘Wat de rookworst tot een icoon maakt, is de unieke smaak. Dat was de grote uitdaging en een waardig vegetarisch alternatief ontwikkelen heeft dan ook meer dan een jaar geduurd’, zeggen Demi Tammer en Lisanne Rahusen, productmanagers vleeswaren & rookworst bij de Hema. ‘Uiteindelijk moet de OokWorst gewoon lekker zijn.’

Cor Molenaar, hoogleraar marketing aan de Erasmus Universiteit, noemt de komst van de vegetarische rookworst ‘een teken des tijds. De Hema beweegt netjes mee met zijn klanten.’ Qua omzet is de bijdrage van de rookworst klein. Maar het product is onmisbaar voor het imago van de winkelketen, zegt Molenaar. ‘Net als de tompouce is het een typisch Nederlands product, een boegbeeld.’

Eenvijfde van alle rookworsten

Het bedrijf verkoopt elk jaar 10 miljoen rookworsten, volgens sommige berekeningen eenvijfde van alle rookworsten die jaarlijks in Nederland worden verorberd. De consumptie ervan heeft niet geleden onder alle turbulente veranderingen die de Hema de afgelopen twee decennia heeft ondergaan, zoals andere eigenaren, andere winkelformule, buitenlandse expansie. Voor sommige consumenten is het zelfs de enige reden om nog de over de drempel te stappen bij de Hema, die maar niet het juiste antwoord weet te vinden op de concurrentie van het internet en rivalen als de Action.

Het is niet de eerste keer dat de Hema zich waagt aan een uitbreiding van haar rookworstenaanbod. Eerder introduceerde het bedrijf al een magere, een biologische en een pittige uitvoering. De vegetarische variant is gemaakt van plantaardige oliën, erwtenvezel en eiwit van erwten en vrijeuitloopeieren. De OokWorst van 250 gram wordt verkocht in een vacuümverpakking en kost 3,50 euro, 1,25 euro meer dan de gewone rookworst.

Een medewerker van de Hema vult de OokWorst bij.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Geheim

De komst van een vegetarisch ‘zusje’ geeft nieuw voedsel aan de speculatie over de altijd geheimgehouden identiteit van de leverancier van Hema’s rookworst. Een naam valt daarbij het vaakst: Unox in Oss. Aanwijzingen daarvoor doken op in 2007 en tien jaar later opnieuw. Beide keren legden werknemers daar voor langere tijd het werk neer. Beide keren begonnen na een poosje de rookworsten op te raken.

Een woordvoerder van de Hema laat zich over dat geopperde verband niet uit. Achter het geheim houden van de leverancier van rook- en OokWorst zit volgens haar geen enkele andere gedachte dan dat het ‘zo leuk’ is om één geheim te hebben en te houden. ‘We zijn verder heel transparant over de herkomst van onze producten.’

Naast het ontbreken van varkensvlees is het grote verschil met de OokWorst dat de rookworst zeven uur boven een vuur van snippers van eiken- en beukenhout wordt gerookt. Dat onderdeel van het procedé wordt met hand en tand verdedigd door de winkelketen. In 2009 stelde Consumentenbond dat de meeste rookworsten, die van de Hema inbegrepen, hun smaak danken aan een rookaroma dat aan het product wordt toegevoegd. Dat moest de bond terugnemen.

Geen geheim is dat het succes van de rookworst een toevalstreffer is geweest. In 1938 bestelde een filiaalhouder in Amsterdam per ongeluk 10 duizend worsten in plaats van duizend. De worsten waren toen nog niet vacuüm verpakt. Om te voorkomen dat ze zouden bederven ging hij ze in een kraam voor de winkel verkopen, warm, als snack. Dat bleek een hit bij de consument. De OokWorst raakte maandag eveneens al snel overal uitverkocht.

Hoe smaakt ie?

De Hema rookworst, ‘s lands bekendste geurspoortrekker en dus niet in de laatste plaats een echte ruikworst, kwam al in allerlei verre van vlezige verschijningsvormen. Opblaasbaar, als usb-stick, op een T-shirt. Van Hema’s rookworstchips konden vegetariërs best een handje proberen. Geen spoor van worst, in die chips.

Nu is er dus een vegetarische alternatief van de ‘Rookworst des Vaderlands’, zoals je de lekkere worst van de Hema, vètvrij papierke dur om, rustig kunt noemen. Dat vetvrije papiertje moet je er thuis zelf omheen wikkelen; de nieuweling met de naam OokWorst is in de winkel alleen verpakt te krijgen.

Voor de gelegenheid toch even verder citeren uit die ene Top 40-hit van de Bossche carnavalsgroep De Kleinkeinder: 

Lèkkere worst van de Hema /
rauwkost hou ik veur gezien. /
Waarom dieje worst laten ligge /
bèn gin vegetarische trien.

De vegetarische rookworst is 100 procent vegetarisch, meldt de verpakking ten overvloede, gemaakt met onder meer erwtenvezel, erwteneiwit, eiwit en plantaardige oliën. Een hoop E-nummers ook. Tegen het origineel steekt de OokWorst wat bleekjes af.

Wie vlees eet, mist ontegenzeggelijk het vet. Maar de structuur is behoorlijk oké, en het rookaroma komt een heel eind. Ook voor het omhulsel hoef je ’m als al dan niet vegetarische trien niet te laten liggen. Met een voorzichtige neiging tot ‘knak’ overtreft het velletje de lage standaard die door minder smaakvolle vegavoorgangers is gezet. 

Gidi Heesakkers

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden