Ook bij banenplan voor gehandicapten schiet overheid tekort

Zeven vragen over De Participatiewet.
De overheid geeft zichzelf een boete van 15 miljoen euro omdat ze minder gehandicapten aan het werk helpt dan afgesproken. Het bedrijfsleven komt de afspraken wel na.

Beeld anp

Waar komt die boete vandaan?

In de zogenoemde Participatiewet van 2015 staat dat bedrijfsleven en overheid vóór 2026 125 duizend arbeidsgehandicapten aan een baan moeten helpen. Per jaar is aangegeven hoeveel plekken er moeten komen. Op een gemiste plek staat een boete van 5.000 euro. De markt ligt voor op schema, de overheid loopt bijna drieduizend banen achter. Op de cijfers valt veel af te dingen omdat het vaak niet om 'echte' betaalde banen in vaste dienst gaat, maar om schijnconstructies.

Waarom presteert de overheid zo slecht?

Het is een traditie: ook bij eerdere banenplannen liet de overheid het afweten. Nu is de uitvoering van de Participatiewet wel gecompliceerd. Zo kregen de gemeenten bezuinigingen opgelegd, maar ook nieuwe taken, bijvoorbeeld de jeugdzorg en de zorg voor thuiswonende hulpbehoevenden. Werk voor gehandicapten heeft geen prioriteit. Jarenlange bezuinigingen op het ambtenarenapparaat spelen een rol. De aandacht ontbreekt, ook door opeenvolgende, wisselende politieke opdrachten.

Wat gaat er nu gebeuren ?

Uitgezocht wordt welke overheidswerkgevers (provincies, waterschappen, gemeenten, ministeries) tekortschieten. Voordat de boete echt wordt uitgedeeld, komt er een 'schandpaalperiode' waarin wordt bekendgemaakt welke gemeenten, provincies of ministeries tekortschieten. Pas als dat niet tot inkeer leidt, volgen de boetes. Dan zijn we al gauw een jaar verder. Bovendien zijn op 21 maart 2018 gemeenteraadsverkiezingen waarbij dit een rol kan spelen.

Is de overheid onwillig ?

De uitvoering van de nieuwe wet staat nog in de steigers en de praktijk is weerbarstig. Maar er is ook sprake van onwil. Verantwoordelijk staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA) moest al een 'reparatiewetje' invoeren om bijvoorbeeld gemeenten te dwingen 'beschut werk' te regelen voor arbeidsgehandicapten.

Waarom is dit zo erg ?

Het gaat om een kwetsbare groep mensen. Tot 2015 konden mensen die bij geboorte, voor hun 18de verjaardag of daarna nog tijdens hun studie een handicap hadden opgelopen levenslang een minimumuitkering krijgen, de Wajong. Wie vóór 2015 zo'n uitkering had, houdt die, wie kan werken krijgt een iets lagere. De nieuwe Wajong is er alleen nog voor volledig arbeidsongeschikten. Duizenden jongeren die niet volledig arbeidsongeschikt zijn, zijn doorverwezen naar hun gemeente.

Ondertussen is het bedrijfsleven wel goed bezig?

Ironisch genoeg, ja. Steeds vaker profileren bedrijven zich met 'mvo': maatschappelijk verantwoord ondernemen. Wel klagen werkgevers over de beschikbaarheid van gegevens over geschikte kandidaten. Daaraan wordt door uitkeringsinstituut UWV en gemeenten gewerkt met een 'doelgroepregister'. De ironie zit erin dat werkgevers fel tegen het boetesysteem zijn. Dat ze hun afspraken wel nakomen, versterkt hun lobby voor de afschaffing hiervan.

Wat gaat in de formatie gebeuren?

VVD, CDA, D66 en CU steunden de invoering van de Participatiewet. Toch kan er nog veel veranderen; het betreft immers werk in uitvoering. De VVD wil de boetes afschaffen en ook het CDA moet daar weinig van hebben. Die zouden dus kunnen sneuvelen in een regeerakkoord. Voor de mensen die van de Participatiewet afhankelijk zijn, is aandacht en inspanning van gemeenten cruciaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden