Onverzoenlijke ruziemaker geeft zich gewonnen

De al jaren sluimerende machtsstrijd bij de grootste effectenbank op Wall Street laaide drie maanden geleden op. Een winstwaarschuwing en een bende knorrende oude mannen werden Purcell fataal....

Philip Purcell heeft zich overgegeven. Maandenlang speelde zich in de directievleugels van effectenbank Morgan Stanley een bloedige, vuile oorlog af om de macht, die door de buitenwereld ademloos werd gadegeslagen. Na acht jaar aan het roer van de grootste Amerikaanse effectenbank moet alleenheerser Purcell (61) zijn meerdere erkennen in de bende van acht ‘knorrige oude mannen’.

De bende bestaat uit oudgedienden van Morgan Stanley, die door Purcell de deur zijn uitgewerkt. Zij wakkerden de strijd aan door gezamenlijk het vertrek van Purcell te eisen en zijn strategie bij Morgan Stanley ter discussie te stellen. Tot voor kort genoot Purcell de volledige steun van de board, de Angelsaksische variant op de raad van commissarissen. Maar een winstwaarschuwing voor het tweede kwartaal van het lopende boekjaar werd hem fataal.

Purcell wordt niet onslagen, maar vertrekt op eigen verzoek uiterlijk in maart van het volgend jaar of eerder als er een opvolger is gevonden. Dat laatste zal nog niet meevallen, want alle kroonprinsen bij Morgan Stanley zijn door Purcell ontslagen of uit eigener beweging vertrokken.

In een brief aan de werknemers van de bank laat Purcell zijn frustraties over het verloren gevecht de vrije loop. ‘Het is duidelijk dat in het licht van de voortdurende persoonlijke aanvallen op mij dit het beste is dat ik kan doen voor Morgan Stanley.’ Purcell beklaagt zich verder over de aandacht die de bende van acht wist te trekken. ‘Ik heb sterk het idee dat de aanvallen ongerechtvaardigd waren, maar helaas was er geen aanwijzing dat zij zouden luwen.’

Zijn vertrek moet een bittere teleurstelling zijn voor de man die door Ron Chernow, auteur van een boek over de opkomst van bankiersfamilie Morgan, wordt omschreven als een ‘rigide, onverzoenlijke persoon die de sfeer binnen het bedrijf vergiftigde’.

De cijfers geven de schrijver van The House of Morgan gelijk. Sinds Purcell in 1997 aan het hoofd staat van Morgan Stanley zijn meer dan vijftig topkrachten bij de bank vertrokken, al dan niet vrijwillig. De interne strijd bij de effectenbank verhevigde begin maart van dit jaar toen de acht ‘knorrige oude mannen’ in de publiciteit traden met hun eis dat Purcell moest opstappen.

De bekritiseerde bestuursvoorzitter reageerde enkele weken later met een totale schoonmaak in de top. Hij benoemde twee vertrouwelingen, Zoë Cruz en Stephen Crawford, tot co-president en promoveerde hen daardoor tot kroonprinsen. De ingreep leidde tot het onmiddellijke vertrek van Vikram Pandit, tot dan toe de favoriete erfgenaam binnen Morgan Stanley. Met Pandit hield ook een handvol andere topkrachten het voor gezien bij de bank.

Desondanks behield Purcell de steun van de toezichthouders in de board. Dat is niet zo vreemd, omdat de helft van de toezichthouders door Purcell zelf is aangezocht. Dat geldt ook voor Miles Marsh, het belangrijkste lid van de directie. Marsh zat ook al in de board van Dean Witter, Discover & Co, waar Purcell eerder de scepter zwaaide.

In 1997 fuseerde Dean Witter met Morgan Stanley en Purcell werd de nieuwe topman. Belangrijk was dat de zeventig jaar oude effectenbank door de fusie in het bezit kwam van de Discover creditcard, typisch een financieel product voor particuliere klanten. Morgan Stanley deed daarmee een reuzenstap in de richting van het ‘supermarktmodel’, waarin zowel zakelijke en particuliere klanten bij de bank terechtkunnen.

Van oudsher richten zakenbanken als Morgan Stanley zich op zakelijke klanten, die er terechtkunnen voor advies en ondersteuning bij fusies en overnames en voor aandelenemissies. De grote concurrenten van Morgan Stanley op Wall Street – Merrill Lynch, Goldman Sachs, Lehman Brothers en Bear Stearns – beperken zich in grote lijnen tot die zakelijke activiteiten, omdat uitbreiding van de klantenkring met particulieren talrijke risico's van belangenverstrengeling met zich meebrengt.

Purcell onderkende dat gevaar en kwam enkele maanden geleden met het plan Discover af te stoten en naar de beurs te brengen. Het was ook een poging zijn critici de mond te snoeren, maar in plaats daarvan nam de kritiek toe. In advertenties in de financiële pers en op televisie eisten Purcells plaaggeesten nu niet alleen zijn vertrek, maar ook de ontbinding van de fusie uit 1997.

De ondergang van Purcell is op korte termijn goed nieuws voor Morgan Stanley. Beleggers reageerden opgetogen en de beurswaarde van de effectenbank steeg maandag met een miljard dollar. Maar de wat verdere toekomst is uiterst onzeker. Purcell en de board hebben met zoveel woorden gezegd dat de vertrokken dissidenten niet in aanmerking komen voor de toppositie bij de bank en intern zijn er geen kandidaten meer over. De door Purcell in maart naar voren geschoven kroonprinsen worden door ingewijden niet bekwaam genoeg geacht.

Morgan Stanley heeft een headhunter ingeschakeld, een bijna ondenkbare stap in de branche. Zakenbanken plegen hun topbestuurders uit eigen rangen te recruteren. De aankondiging dat Morgan Stanley buiten de bank op zoek gaat naar een opvolger van Purcell wordt dan ook gezien als een verkapte sollicitatie naar een overname. De kopers zouden al in de rij staan: Bank of America, Citigroup, het Britse HSBC, J. P. Morgan Chase en American Express.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden