Ontslagen? Kijk eens naar een andere branche

Het vergt wat flexibiliteit, maar het loont om na ontslag een ommezwaai te maken naar een andere bedrijfstak. Of zelfs een ander beroep.

Herman Mak (59) Bij zijn ict-werkgever was geen plek meer voor een salarisadministrateur. In de uitzendbranche wel. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Wie zijn baan dreigt te verliezen, doet er verstandig aan zich niet blind te staren op de eigen bedrijfstak. Van de mensen die dankzij ontslagbegeleiding een nieuwe werkgever vonden, kwam vorig jaar driekwart terecht in een andere branche. Dat is fors hoger dan in 2014, toen de helft emplooi vond in een andere branche.

Dit blijkt uit een onderzoek naar 7.500 geslaagde gevallen van ontslagbegeleiding, uitgevoerd in opdracht van OVAL, de brancheorganisatie van arbodiensten, outplacementbureaus, reïntegratiebedrijven en andere dienstverleners op werkgebied. Een deel van de werknemers met een nieuwe baan veranderde niet alleen van branche, maar ook van beroep. Een ambtenaar van de Belastingdienst staat nu voor de klas als docent biologie, een machinebediener van sigarettenfabrikant Philip Morris is tegenwoordig rijexaminator bij het CBR. Anderen bleven min of meer hetzelfde beroep uitoefenen, maar dan in een andere sector.

In totaal nam OVAL ruim 11 duizend zogeheten outplacementtrajecten onder de loep, waarvan er 7.500 resulteerden in een nieuwe baan, oftewel ruim tweederde, hetzelfde percentage als in 2014. In een klein deel van de gevallen ging het om mensen die als zzp'er aan de slag gingen, maar het merendeel betrof mensen die in dienst traden bij een werkgever, in eerste instantie meestal met een contract voor bepaalde tijd. Uitzendwerk kwam nauwelijks voor, aldus de brancheorganisatie.

Structurele krimp

Een belangrijke reden dat aanstaande werklozen vooral buiten de eigen branche succes hebben is dat in veel sectoren sprake is van structurele krimp, zegt OVAL-directeur Petra van de Goorbergh. Dit geldt des te meer voor banen op mbo-niveau in het middensegment van de arbeidsmarkt. 'In de detailhandel zie je het ene na het andere faillissement, met V&D als grootste voorbeeld. Daar komen minder winkels voor terug. Dan heeft het weinig zin om een baan te zoeken in dezelfde sector, maar des te meer in bijvoorbeeld het onderwijs. Hetzelfde geldt voor verzekeraars en banken, waar veel administratieve functies voorgoed zijn verdwenen door digitalisering.'

In sommige sectoren, zoals de grafische sector en de industrie, is geen sprake van krimp, maar stellen bedrijven door de veranderde aard van het werk hogere eisen aan hun personeel. 'In de grafische sector hebben door digitalisering veel mensen hun baan verloren. Daar zijn ook weer banen voor in de plaats gekomen, maar die vergen veel digitale vaardigheden, waarover iemand die jarenlang machines heeft bediend niet altijd beschikt.' Sectoren met hoge succeskansen voor aanstaande werklozen zijn op dit moment de ict en de logistiek. 'Ook aan koks is een tekort.'

Van de Goorbergh merkt dat aanstaande werklozen in eerste instantie dikwijls niet open staan voor een baan in een andere tak dan ze gewend zijn. 'Veel werknemers hebben moeite om zelf de kansen te zien in andere branches. Het is meestal ook geen onwil, maar als je gewend bent om jarenlang op een bepaalde manier naar de dingen te kijken, dan is het soms lastig om een ommezwaai te maken. Terwijl dat dikwijls de meeste kansen biedt.'


Adri Lameir (58) 'Geen nachtdiensten meer'

Elektromonteur Adri Lameir uit het West-Brabantse Hoogerheide werkte jarenlang in de sigarettenfabriek van Philip Morris in Bergen op Zoom. Dag en vaak ook nacht stond Lameir klaar om storingen te verhelpen en reparaties uit te voeren aan de sigarettenmachines. Tot de Amerikaanse tabaksfabrikant in augustus 2014 de deuren sloot van zijn Nederlandse vestiging. Na eerst nog een tijd te zijn doorbetaald door Philip Morris en daarna een periode in de WW te hebben gezeten, vond Lameir in februari een nieuwe baan: opnieuw als elektromonteur, maar dan op vliegbasis Woensdrecht. Fulltime, in eerste instantie op een jaarcontract.

Lameir voert reparaties uit aan onderdelen van F-16's, Chinooks, Apache's en andere helikopters en vliegtuigen van Defensie. Hij is een van de vele ex-Philip Morris-werknemers die elders emplooi hebben kunnen vinden. Driekwart van de duizend medewerkers hebben inmiddels een andere baan, onder meer in de chemische industrie, de voedingssector, het vervoer en bij een farmaceutisch bedrijf in België. Financieel heeft Lameir wel moeten inleveren. 'Ik verdien nu bruto rond de 2.500 euro per maand. Bij Philip Morris verdiende ik anderhalf keer zoveel.' Maar daar kan Lameir goed mee leven. 'Gezien mijn leeftijd ben ik al heel blij dat ik toch nog een leuke baan heb kunnen vinden', zegt Lameir. 'En dan vooral een baan waarin ik geen nachtdiensten meer hoef te draaien of onder vettige machines hoef te hangen.'

Adri Lameir (58) De elektromonteur ging van sigarettenfabrikant Philip Morris naar vliegbasis Woensdrecht. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Herman Mak (59) 'Weer marktconform salaris'

De ontslagen belastingdienstmedewerker staat nu voor de klas als biologiedocent. Het vergt wat flexibiliteit, maar onderzoek wijst uit dat het loont om een ommezwaai te maken.

Bij zijn ict-werkgever was geen plek meer voor een salarisadministrateur. In de uitzendbranche wel.

Herman Mak uit het Brabantse Giessen verloor na vijftien jaar zijn baan als salarisadministrateur bij een ict-bedrijf. 'Ik had het bedrijf zien groeien van 300 naar 1.100 man, voor wie ik zorgde dat ze op tijd hun salaris kregen. Mijn ontslag voelde toch een beetje als een scheiding.'

Gelukkig voor Mak bood zijn ex-werkgever hem ook van-werk-naar-werk-begeleiding aan. Daardoor heeft hij een nieuwe baan kunnen vinden: niet in de ict-sector, maar bij een uitzendbureau, opnieuw als salarisadministrateur. Hij heeft een jaarcontract, met uitzicht op meer.

Maks beroep is dan misschien hetzelfde gebleven, maar de aard van het werk is wel veranderd. 'In de uitzendwereld werken mensen veel met variabele uren, in opdracht van verschillende werkgevers, die allemaal weer onder andere cao's vallen - ik denk dat ik als salarisadministrateur alleen al met een stuk of vijftien cao's te maken heb. Dan merk je dat je geen 25 meer bent, het kost op mijn leeftijd toch wat meer moeite om alles op te nemen in je grijze cellen.'

Ook Mak moet genoegen nemen met minder salaris dan voorheen. 'Ik ben er meer dan 30 procent op achteruitgegaan. In vijftien jaar tijd heb ik leuk alle periodieken meegepikt. Op een gegeven moment raak je wel wat overbetaald. Nu zit ik weer gewoon op een marktconform salaris.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden