Ontluisterende val van energiereus Enron

De ondergang van het energiebedrijf Enron leidt tot het grootste faillissement in de geschiedenis. Enron is slachtoffer van zijn torenhoge ambities, persoonlijke verrijking en frauderende managers....

Een delegatie van de Nederlandse energietoezichthouder DTe liep een jaar geleden nog vol bewondering rond in het Amerikaanse hoofdkantoor van de inmiddels diep gevallen energiegigant Enron. De DTe maakte een studiereis naar het Texaanse Houston. Daar zitten in de gigantische dealingroom van Enron dagelijks honderden medewerkers giga-uren elektriciteit en gas te verhandelen. Door slim in te kopen en duur te verkopen, tracht het bedrijf zijn geld te verdienen. Een kwart van de energievoorziening van de VS verloopt zo via de handelsschermen van Enron. Het bedrijf doet ook zaken met Nederlandse bedrijven als Nuon.

Enron was jarenlang het lichtend voorbeeld van een bedrijf dat succesvol op de vrije energiemarkt opereert. De onderneming maakte veel winst, groeide razendsnel tot een omzet van 100 miljard dollar in 2000 en zag zijn beurskoers exploderen. Enron groeide uit van onbekende gasdistributeur tot 's werelds grootste energiehandelaar. In zijn expansiedrift ging Enron zelfs financiële producten en kabelinternet verkopen.

Inmiddels staat Enron aan de rand van de afgrond. Een overname door de veel kleinere concurrent Dynegy ketste woensdag op het allerlaatste moment af. De schulden van Enron bleken bij nadere beschouwing nog hoger dan gedacht. Samen met het nieuws over gesjoemel in de boekhouding en zich verrijkende topmanagers restte Enron weinig anders dan uitstel van betaling te vragen, het voorportaal van faillissement. In amper zes weken komt een roemloos einde aan het voormalige wonderkind van Wall Street.

Achteraf gezien begon de val van Enron al in 1997. Het bedrijf presenteerde naar onlangs bleek in dat jaar een geflatteerde winst. Enron had geen 105 miljoen dollar verdiend, maar slechts 9 miljoen. De vertekende cijfers stuwden de beurskoers van Enron omhoog. Het bedrijf kon helemaal niet meer stuk nadat het met veel tam-tam verkondigde zijn handel deels via internet te laten lopen. Enron speelde met zijn imago van succesvol internetbedrijf handig in op de gekte op de aandelenmarkten.

Alle beursanalisten liepen klakkeloos achter het bedrijf aan, erkennen zij nu zelf. Niemand stelde kritische vragen over de vreemde posten op de balans of onverklaarbare rekeningen. Wie dat wel probeerde kreeg te maken met de arrogante opstelling van de topmanagers van Enron.

De bazen van Enron zorgden goed voor zichzelf. Zeven van de veertien directeuren krijgen op de één of andere manier extra geld uit het bedrijf: via schimmige adviesopdrachten of dankzij donaties aan instellingen waarin zij zelf actief waren. Door tijdens de beurshausse hun aandelen te verkopen, verdienden de topmannen samen zo'n 205 miljoen dollar. De banden met het Witte Huis werden evenmin vergeten. Het bedrijf uit Texas was naar verluidt de grootste sponsor van de verkiezingscampagne van George Bush.

Helemaal mistig was het contract dat Enron in 1999 sloot met twee beleggingsinstellingen van zijn eigen financiële directeur Andrew Fastow. De twee bedrijven namen aandelen en kapitaalgoederen over van Enron, zonder dat er duidelijke betalingen tegenover stonden. Fastow zou met de transacties miljoenen dollars hebben verdiend. Toezichthouder SEC zoekt inmiddels uit hoeveel geld uit de kas van Enron in de zakken van de inmiddels opgestapte financiële directeur is verdwenen.

De transacties noopten Enron er half oktober toe onverwacht 1,2 miljard dollar verlies af te boeken. Het was pas het eerste deksel van een diepe beerput. Later moest het bedrijf met het schaamrood op de kaken erkennen dat het de afgelopen vier jaar de winst 600 miljoen dollar te rooskleurig had voorgesteld. Nog geen week geleden bleek dat Enron snel bijna 700 miljoen dollar moet aflossen en volgend jaar 9,2 miljard schuld moet terugbetalen. Voor Dynegy reden om af te zien van een overname en Enron aan de genade van zijn vele schuldeisers over te laten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden