Ongewenste leegloop dreigt bij Belastingdienst door vertrekregeling

Dat de verkeerde belastingambtenaren zich aanmelden voor een vertrekregeling bij de Belastingdienst vindt de verantwoordelijke staatssecretaris Wiebes 'niet zorgelijk, maar we moeten het wel alle aandacht geven'. Er dreigt een ongewenste leegloop bij de Belastingdienst, die het gevolg is van een reorganisatieplan van Wiebes. Hij wil tot 2023 afscheid nemen van 5.000 medewerkers die laaggeschoold werk doen en tegelijk circa 1.500 hoogopgeleide mensen aannemen die met de nieuwste computersystemen kunnen werken.

Beeld ANP

'De teller van aanmeldingen staat nu al op 4.000 werknemers. Dat is niet verontrustend, maar het maakt de toekomst wel spannend', zei Wiebes gisteren tegen de Tweede Kamer. Die wilde uitleg van Wiebes over de al maanden klinkende waarschuwing van de Nederlandse Categoriale vakvereniging Financiën (NCF), de gespecialiseerde vakbond van belastingambtenaren.

De NCF ziet een mismatch tussen de werkelijkheid en het reorganisatieplan. Lagere belastingambtenaren hadden, zo was de bedoeling, moeten uittreden, maar het zijn de hogere ambtenaren die vertrekken. En dan lopen ook nog eens de verkeerde afdelingen leeg. In een brief aan de bonden meldt de hoogste baas van de Belastingdienst, de kortgeleden aangetreden Hans Leijtens, de cijfers die 'een zeer grote kwalitatieve mismatch' bevestigen.

Wiebes had een jaar geleden een duidelijke doelgroep voor ogen waarvan hij afscheid wilde nemen: de laaggeschoolde medewerkers die er goed in zijn informatie uit alle belastingsystemen handmatig te verzamelen. Dat werk wil Wiebes zoveel mogelijk automatiseren, vooral om de pakkans voor belastingontduikers te vergroten en daarmee de belastingopbrengsten. Voor die automatisering wil hij 1.500 hoogopgeleide specialisten aannemen. Er is volgens Wiebes veel belangstelling voor die nieuwe ict-functies.

Hoewel de vrijwillige vertrekregeling gericht was op lagere ambtenaren, staat die voor iedereen bij de Belastingdienst open, zij het niet voor Douane- en FIOD-medewerkers. Het gaat om 4.800 van de bijna 24 duizend voltijds-arbeidsplaatsen, voor 40 procent bezet door 55-plussers. Hogere ambtenaren krijgen maximaal hun jaarsalaris bruto mee, lagere ambtenaren maximaal 75 duizend euro bruto. De inschatting was dat 20 procent zou vertrekken met zo'n zak geld, de rest zou in plaats daarvan naar ander werk worden begeleid.

De werkelijkheid is in alle opzichten anders, blijkt uit de cijfers van Leijtens. De laagste ambtenaren zijn veel minder in de vertrekpremie geïnteresseerd dan de belastingambtenaren in de middelste en hoogste salarisschalen. Tot dusver heeft minder dan de helft van de beoogde lagere functionarissen zich voor de vertrekregeling aangemeld. Bij de middenfuncties zijn twee keer zoveel aanmeldingen als beoogd. Hogere functionarissen hebben nu al de beschikbare 'vertrekplekken' bezet.

In dit tempo, schrijft Leijtens, zijn er in 2024 in plaats van 5.000 collega's 8.000 weg, waaronder te weinig lage functies en te veel hoge. Ook kiest niet een op de vijf belastingambtenaren voor geld in plaats van begeleiding naar een nieuwe baan, maar zijn dat er ruim twee op de vijf. Nog een tegenvaller is dat uitgerekend bij de volgens Leijtens 'bedrijfskritische' afdelingen die weinig mensen kunnen missen, zoals 'toezicht' en 'invordering', vier tot zes keer zoveel belastingambtenaren willen vertrekken als de bedoeling is. Gevolg is dat te veel belastingambtenaren met unieke kennis en vaardigheden opstappen.

'De regeling valt nu anders uit', zei Wiebes in de Kamer. Leijtens onderhandelt namens Wiebes met de vakbonden over het stoppen van de inschrijving voor de vertrekregeling voor de hogere en middenfuncties, die immers al 'vol' zitten. De vakbonden voelen daar niets voor. Wat de SP betreft, moet de hele reorganisatie met 5.000 vertrekkende ambtenaren van tafel. 'We hebben meer mensen nodig, niet minder', zei SP-Kamerlid Farshad Bashir tegen Wiebes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden