NieuwsFossiele aandelen

Onderzoekers: pensioenfondsen kunnen heel goed zonder beleggingen in olie en kolen

Pensioenfondsen kunnen zonder pijn afscheid nemen van beleggingen in fossiele brandstoffen als olie, kolen en gas. In wiskundige modellen presteren ‘fossiele’ aandelen niet significant beter dan andere, stellen twee Groningse onderzoekers.

Greenpeace-actie voor de hoofdingang van PGGM, de vermogensbeheerder van Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW). Greenpeace wilde met deze actie aandacht vragen voor beleggingen van het pensioenfonds in het milieubelastende teerzandolie. Beeld Hollandse Hoogte / Robbert Frank Hagens | Art in Media

Bert Scholtens en Auke Plantinga van de Rijksuniversiteit Groningen trekken die conclusie door de rendementen tegen het licht te houden die ruim 6.900 bedrijven boekten tussen 1973 en 2016. Ze stelden op basis van deze cijfers twee indexen op: eentje van louter bedrijven die fossiele brandstoffen produceren (327 internationale ondernemingen) en de rest (6.578).

Op het eerste gezicht lijken beleggers er beter aan te doen hun geld in ‘fossiele’ aandelen te steken van bijvoorbeeld Shell of ExxonMobil. Die bieden historisch gezien een hoger rendement dan bedrijven in andere sectoren. De keerzijde is dat olie-, gas- en kolenbedrijven ook riskantere beleggingen zijn, met kansen op grote winsten of, zoals nu in de coronacrisis blijkt met fors lagere rendementen. Shell meldde eind vorige maand een kwartaalverlies te hebben geleden van 18,1 miljard dollar, het hoogste in zijn bestaan.

Fossiele aandelen zijn niet per se een betere belegging, beargumenteren Scholtens en Plantinga. Er is ook een portfolio samen te stellen van bedrijven die blootstaan aan dezelfde risico’s als Shell, maar duurzamer zijn en toch net zo goed presteren.

Typen

Het maakt ook niet uit welke beleggingsstrategie er wordt gevolgd, zeggen de onderzoekers, die voor hun berekeningen drie typen investeerders bekeken: de voorzichtige belegger die alle risico’s mijdt, de private investeerders en de institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen. Door fossiele aandelen weg te laten uit hun portfolio’s zouden deze beleggers winsten laten liggen, maar dat blijkt niet het geval.

‘De uitkomsten van ons onderzoek wijzen het argument af dat gepensioneerden benadeeld zouden worden door het afstoten van fossiele aandelen, aangezien hun oudedagsvoorziening is gebaseerd op beleggingsopbrengsten’, aldus de onderzoekers.

Ook met het argument dat fossiele aandelen nodig zijn zolang de wereld nog afhankelijk is van olie, gas en kolen maakt het Gronings onderzoek korte metten. Zelfs als de energietransitie langer vergt, en de Shells van deze wereld dus langer grote winsten kunnen boeken, presteert een index voor niet-fossiele ondernemingen net zo goed als die van louter fossiele bedrijven.

Overgang

Er is nog een argument tegen het vasthouden aan fossiele beleggingen, vinden de onderzoekers. ‘Een soepele energietransitie zal hoogstwaarschijnlijk de winst van fossiele-energiebedrijven wegvagen en daarmee hun mogelijkheden te investeren. Om die reden kunnen overheden er niet op vertrouwen dat deze sector die overgang gaat financieren.’

Natuur- en milieorganisaties oefenen al jaren druk uit op pensioenfondsen om hun geld bij bedrijven als Shell weg te halen. In januari liet het ABP, het pensioenfonds voor overheid en onderwijs, weten zijn fossiele investeringen langzaam af te gaan bouwen. Over vijf jaar moet de CO2-uitstoot van de aandelenportefeuille met 40 procent zijn gedaald ten opzichte van 2015, zo is het streven. In 2050 moet het pensioenfonds voor onderwijzers en ambtenaren volledig klimaatneutraal zijn. 

Dat sluit investeringen in ‘vervuilers’ voorlopig niet uit. Zo steekt het pensioenfonds niet langer geld in bedrijven die meer dan 30 procent van hun omzet uit kolenmijnen of meer dan 20 procent uit teerzand halen. De meeste grote energieondernemingen hebben een uitgebreid aanbod aan producten, waardoor ze aan deze eis kunnen voldoen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden