Ondanks de opgeheven vingertjes behoort Nederland tot de vrijhavens voor belastingontwijkers

Foto de Volkskrant

We horen weer bij een clubje. Volgens de NOS, die een stapel notulen en documenten van een Brussels belastingclubje doorspitte, behoort Nederland tot de coalitie van onwilligen, tot het clubje landen dat geen zin heeft in gemeenschappelijke pogingen om belastingontwijking aan te pakken. Landen die, zo meldt de NOS, onderling zouden afspreken wie op welk dossier dwars zal liggen - wat mij een efficiënte werkwijze lijkt, en de meerwaarde van zo'n clubje bovendien.

Ons clubje bestaat naast Nederland uit Cyprus, Malta, Ierland en Luxemburg. Het lijkt me een leuk gezelschap. In Cyprus, Malta en Luxemburg kon een mens met een vermogen van enige omvang, of een bedrijf met belastingallergie, of een dictator die de schatkist had leeggeplunderd en zich geen raad wist met al die weelde, van oudsher al goed terecht. Bankgeheim, belastingvriendelijke constructies, een bloeiende financiële offshoreindustrie: het was er allemaal.

Ierland kwam er wat later bij, maar wist zich snel op te werken van doodarme natie naar een fiscaal paradijs voor internationaal opererende bedrijven die het zonde vonden om over hun winst belasting te moeten betalen.

Niet dat er niets is veranderd. Er is in de loop der jaren weinig hetzelfde gebleven in dat clubje. Bankgeheimen zijn hier en daar opgeheven, de allerordinairste vormen van belastingontwijking kunnen niet meer, de smerigste dictators moeten naar elders uitwijken. Daar was nogal wat internationale druk voor nodig, en publieke verontwaardiging, en Oeso-commissies, en EU-werkgroepen, en rapporten van ngo's die gingen voorrekenen hoeveel ontwikkelingslanden mislopen, en vooral boze Amerikanen die er klaar mee waren dat Amerikaanse ondernemingen hun winsten over de hele wereld verstopten.

Toch. Ze bleven de grenzen opzoeken.

En Nederland, dat landje van opgeheven vingertjes en van andere landen de maat nemen en van cursussen goed bestuur & integriteit verzorgen in de Derde Wereld en van China voor de laatste keer waarschuwen en van 'het kan toch niet zo zijn dat' en van onze cultuur is de beste, dát landje dus vindt zich op een dag terug tussen dit soort hele en halve vrijhavens voor belastingontwijkers.

Dapper z'n fiscale sluipwegen verdedigend. Konkelend met godbetert Cyprus en Luxemburg om zijn rulings te kunnen behouden. Sneuvelbereid in de strijd om het behoud van de deelnemingsvrijstelling. Met een farizeeërsgezicht bepleitend dat een Google-, Apple- en Facebookbelasting van het grootste belang is, mits 'álle landen ter wereld' zich verplichten tot een dergelijke belasting - en als het even kan Mars, Saturnus en de rest van het universum ook. En als dat niet lukt, ontzéttend jammer, maar helaas.

Dat de documenten nu gelekt zijn, en dat 'hoge bronnen in Brussel' klaarblijkelijk maar al te bereid zijn om de journalisten van de NOS deelgenoot te maken van hun frustraties, geeft aan hoe fragiel de positie van Nederland op dit dossier is geworden. Als je het van Luxemburg en Malta moet hebben om je fiscale fort te helpen beschermen, dan wordt het tijd je af te vragen waar je mee bezig bent.

Volgens de nieuwe staatssecretaris van belastingzaken Menno Snel betreffen het hier oude koeien uit de sloot. Hij 'herkent het beeld niet'. En daar ging Menno Snel weer, struikelend in de achterhoede, dwars door het knollenveld, nieuwe windmolens te lijf.

Meer over