Onbemande pompen zijn machtiger dan de NMa

Waar kartelwaakhond NMa faalt in verlaging van benzineprijzen, slaagt prijsvechter Tango. Automobilisten kunnen zeven cent per liter besparen als ze bij een onbemande pomp tanken....

'We hebben meer voor de automobilist bereikt dan de NMa', zegt directeur Marc Schröder van oliemaatschappij Tango. 'Echt waar', zegt hij stralend op het hoofdkantoor van moederbedrijf Petroplus in Rotterdam. 'Wij hebben de markt opengebroken met goedkope, onbemande pompen. De oliemaatschappijen hadden dat eerder kunnen doen, maar gingen pas overstag toen wij succes kregen.'

Het doorzettingsvermogen van Schröder staat in schril contrast met dat van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). Die vertelde afgelopen week de strijd om goedkopere benzine te staken. De waakhond was er niet meer zeker van dat zijn voorgestelde maatregelen zouden helpen. Bovendien wees de NMa op de overal opkomende onbemande pompen, die gemiddeld zeven eurocent onder de adviesprijs van marktleider Shell duiken.

Tango was in het voorjaar van 2000 de eerste met een pomp zonder personeel. Het concept bleek zo succesvol dat Shell met dochter Tinq, de ANWB en binnenkort ook Esso met Esso Express, niet konden achterblijven. Inmiddels zijn er ruim honderd onbemande tankstations in Nederland. Shell verwacht dat straks 25 procent van de pakweg 3500 pompen onbemand, én goedkoper, zijn.

Tango, dat vorige week zijn vijftigste onbemande pomp opende, sprong in het gat dat de grote oliemaatschappijen in de jaren negentig lieten liggen. Shell, Esso, BP, en Exxon richtten zich op grote pompstation, waar ze winkels konden bouwen en veel diensten konden aanbieden, zegt Schröder. 'Kleine stations werden een tikje verwaarloosd.'

Dat was te begrijpen. Een winkel bij de lokale stations had weinig zin, omdat deze buurtpompen veelal ingeklemd waren tussen supermarkten.

De lokale pompen verspeelden daarnaast het voordeel van langere openingstijden, toen midden jaren negentig de winkeltijden werden verruimd. Verder kampten de kleine pompen tijdens de hoogconjunctuur met een personeelsprobleem, stelt Schröder. 'Goed personeel is schaars. Ik tank wel eens bij mij in de buurt, maar zoals je daar door de pompbediende wordt bejegend. . . .'

Het ging hem dagen: er was een gat in de markt. Temeer daar hij het gevoel van de Nederlandse consument deelde dat aan de pomp te veel voor de benzine werd betaald. 'Nergens in Europa is de distributiemarge zo hoog als hier. Daar komt bij dat de markt wordt beheerst door een paar partijen. De grote vier beheersen 80 procent van de markt, Shell in zijn eentje 30 procent.'

Voor Petroplus ontwikkelde Schröder het concept van een kwalitatief hoogwaardige onbemande pomp. Petroplus zag er wat in en lijfde Schröder in als directeur.

'Het mochten geen shabby tankstations worden, waar je goedkoop kan tanken, maar 's avonds niet heen durft', vertelt Schöder. 'Ook oude vrouwtjes moeten er 's nachts terecht kunnen.'

Schröder stak veel geld in beveiliging. De stations zijn helder verlicht, 24 uur per dag door camera's bewaakt en aangesloten op een meldkamer. Fraude met pinpassen, zoals onlangs bij Tamoil in Veghel en Doetinchem, kan bij Tango niet, zegt Schröder. 'Dat durf ik met bijna 100 procent zekerheid te stellen. Het pinsysteem is uitstekend beveiligd.'

Schröder heeft zijn veiligheidssysteem aan andere marktpartijen gestuurd. Want: 'Als er bij één pomp wordt gefraudeerd, straalt dat af op de rest.'

Schröders idee sloeg aan. De oliemaatschappijen zagen plots mogelijkheden. Shell richtte Tinq op en heeft inmiddels zo'n vijftig pompen in gebruik. Esso begint half maart met Esso Express en zelfs de autolobbyisten van de ANWB gingen de onbemande markt op. De ANWB doet het samen met de Van der Sluijsgroep, een grote oliedistributeur uit Geertruidenberg.

Net als Tango streeft Van der Sluijs naar circa honderd onbemande stations. De onderneming is van oorsprong een familiebedrijf dat werkzaam is in de distributie van olie en benzine. Het bedrijf bezit de meeste olieopslagplaatsen in ons land.

'Een paar jaar geleden zagen we de ene na de andere oliemaatschappij fuseren. Exxon met Mobil, Total met Elf', vertelt retail-directeur Linze de Vries van de Van der Sluijs Groep. 'We leken voor onze distributie afhankelijker te worden van een steeds kleiner wordend groepje oliemaatschappijen. We besloten toen om zelf olie aan de man te brengen.'

In 2001 kocht Van der Sluijs 250 BP-stations. Inmiddels levert het bedrijf aan 350 stations benzine en bezit het 50 pompen. Omdat het vooral pompen zijn buiten de snelwegen, zag Van der Sluijs veel in het onbemande concept.

Het bedrijf zocht en vond zijn huidige partner, de ANWB. 'De ANWB heeft een zeer betrouwbaar imago', zegt De Vries. 'Zij waren op zoek naar goedkope mobiliteit, en brengen kennis in.'

Van der Sluijs opende onlangs de eerste ANWB-pomp in Ede. 'Een groot succes', meent de Vries. Dit jaar streeft het bedrijf naar tien ANWB-pompen.

Ook De Vries zegt dat er bij zijn onbemande pompen niet gefraudeerd kan worden met een pinpas. 'In samenspraak met Philips hebben we de pomp goed uitgelicht; 24 uur per dag registreren camera's alle bewegingen en de pomp staat in direct contact met de meldkamer van de ANWB.'

De ANWB ontvangt jaarlijks een vast bedrag van Van der Sluis voor het lenen van de naam. Hoeveel wil De Vries niet zeggen.

Schröder wantrouwt de motieven van de ANWB. 'Ze zeggen dat ze de markt wilden openbreken. Maar die was door Tango en later Tinq allang opengebroken. Dat de ANWB meedoet uit commerciële overwegingen is prima. Maar zeg dat dan.'

De onbemande pompen liggen allemaal langs niet-snelwegen. Vaak in de buurt van woonkernen. 'We beginnen niet zomaar een pomp. Er moeten automoblisten in de buurt zijn', zegt Schröder.

Shell lijkt met Tinq er een iets andere visie op na te houden. Tinq-pompen bevinden zich ook op industrieterreinen. 'Wij mikken ook op de zakelijke rijder uit het midden- en kleinbedrijf', zegt de vertrekkende Tinq-directeur Roy Jakobs. Mede omdat hij namens Shell razendsnel een antwoord formuleerde op prijsbreker Tango, heeft hij van Shell een baan gekregen in Portugal.

De goedkopere, onbemande pompen hebben alleen bestaansrecht als ze veel omzet generen. 'Dan moet je dus onder de adviesprijs gaan zitten', aldus de Vries. Zowel hij als Schröder denkt dat zeven eurocent ongeveer de maximale korting is.

Door de bloei van onbemande stations ontstaat er niet alleen concurrentie tussen bemande en onbemande stations, maar ook tussen onbemande onderling. Schröder juicht dat toe. 'Concurrentie houdt ons scherp.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden