OM vervolgt actiever voor faillissementsfraude

Het Openbaar Ministerie gaat actiever ondernemers vervolgen die kort voor een faillissement geld wegsluizen of de administratie zoekmaken. Curatoren worden wettelijk verplicht vermoedens van fraude te melden.

Twee mannen gluren woensdag door de ramen van de winkel van elektronicaketen It's in Amsterdam.(archiefbeeld) Beeld ANP

Dinsdag werden in een themazitting voor de rechtbank in Rotterdam een drietal fraudezaken behandeld. Het ging om ondernemers die hun boekhouding niet wilden overdragen aan de curator of die geld danwel goederen hadden doorgesluisd naar een ander bedrijfje terwijl de faillissementsaanvraag al in behandeling was. Het OM eiste straffen tot 180 uur taakstraf en drie maanden voorwaardelijke cel.

Het Openbare Ministerie (OM) in Rotterdam volgt de succesvolle aanpak van het arrondissement Den Haag om fraude bij faillissementen actief te vervolgen. 'Schattingen van schade lopen uiteen van 700 miljoen tot 1 miljard euro schade. Bij faillissementsfraude worden particulieren, collega-ondernemers, de belastingdienst en het UWV benadeeld', zegt officier van justitie Henric Rebel. 'Door te werken met een vast team van financieel rechercheurs en bij het OM willen we in Rotterdam jaarlijks 20 zaken voor de rechter te brengen. Ook landelijk komt er meer aandacht voor.'

Complicerende factor is vooralsnog dat curatoren zelden vermoedens van fraude melden. Ze hoeven dat ook niet te doen. 'Tot nu toe hebben curatoren geen strafrechtelijke taak', zegt curator/advocaat Christiaan Groenewoud. 'Veel curatoren zeggen: boeven vangen op kosten van de boedel, ik dacht het niet. Curatoren willen geen opsporingsambtenaar zijn. Ze weten dat er vaak weinig te halen valt in een strafzaak.'

124.000 weggesluisd

Vader en zoon staan samen terecht. Terwijl het uitzendbureau van de zoon op het punt staat failliet te worden verklaard, wordt er 124 duizend euro overgemaakt naar het bureau van de vader. Een idee van de boekhouder, zeggen de twee. Volgens justitie is de ‘provisieovereenkomst’ vervalst. Het faillissement dateert van 2009, maar de curator maakte de zaak pas onlangs aanhangig bij justitie. Dat komt volgens de zoon doordat hij niet instemde met een afbetaling van 25 duizend euro. Eis voor vader en zoon: 180 uur werkstraf en 3 maanden voorwaardelijk cel. Uitspraak op 9 juni.

Wettelijk verplicht

Een fraude melden kost veel dure uren, aldus curator Groenewoud. 'De declaraties daarvan gaan ten koste van het uiteindelijke bedrag dat nog aan schuldeisers kan worden uitbetaald.' Zelf denkt Groenewoud daar anders over. 'Als de curator vermoedens van onregelmatigheden niet meldt, wie dan wel?'

Binnenkort worden curatoren wettelijk verplicht om naast hun kerntaak (vereffening van de failliete boedel ten bate van gezamenlijke schuldeisers) vermoedens van fraude melden bij de rechter-commissaris. Deze beoordeelt of er tot vervolging wordt overgegaan. Het kabinet heeft daarover eind maart een wetsvoorstel aangenomen. Na toetsing door de Raad van State wordt de wetswijziging voorgelegd aan de Tweede en Eerste Kamer.

Het moet voortaan gemakkelijker worden voor curatoren om de nodige informatie te krijgen van de failliete boedel. Zo moet de curator worden ingelicht over eventuele buitenlandse vermogensbestanddelen, zoals banktegoeden en onroerend goed, en moet hem medewerking worden verleend om daarover de beschikking te krijgen. Nu heeft de curator nog minder middelen om informatie af te dwingen bij bestuurders van failliet verklaarde bedrijven.

Administratieve chaos

Een curator kreeg onvoldoende inzicht in de boekhouding van een eenmansbedrijf in de bouw. Bij de man thuis trof de politie stapels ongeopende rekeningen en brieven aan. ‘Dat was privépost: verzekeringen, elektra, enzovoorts’, zegt de man. ‘Niks van het bedrijf dat ik verstopte voor de curator.’ Hij ging failliet nadat een grote klus voor een woningbouwcorporatie werd geannuleerd, terwijl hij net een nieuw bestelbusje had gekocht. ‘U ziet er verslagen uit’, zegt een rechter. ‘Het gevoel bekruipt me dat uw leven niet snel weer op de rails staat.’ Het OM eist 80 uur werkstraf. Uitspraak op 9 juni.

700 miljoen euro

In de praktijk worden nu al afspraken gemaakt tussen het Openbaar Ministerie en curatoren om fraude te melden, aldus de Rotterdamse officier van justitie Rebel: 'Het OM heeft daar landelijk met de curatoren afspraken over gemaakt.'

Relatief eenvoudige fraudezaken, waarbij overigens nog steeds voor tonnen of miljoenen euro's kan zijn gefraudeerd, worden behandeld door de eenheden van de nationale politie en het OM in de arrondissementen. Complexe fraudezaken blijven bij de FIOD en het functioneel parket.

Actuele landelijke cijfers over faillissementsfraude ontbreken. In 2010 schatte het CBS dat het om een bedrag van 700 miljoen euro gaat; bij ongeveer 12 procent van de faillissementen werd fraude gepleegd. In 2014 sprak de rechtbank in Rotterdam 1.076 faillissementen uit en waren er slechts 25 meldingen van fraude.

'Dat zou dus maar in 2,5 procent van de gevallen zijn', zegt curator Groenewoud. 'Ik vermoed dat het veel vaker voorkomt, zeker een op de tien keer.'

Bang voor de curator

De eigenaar van een failliete modezaak werkte onvoldoende mee om de curator inzicht in de administratie te bieden. ‘Ik heb spijt, maar ik was doodsbang voor die man’, zegt hij dinsdag voor de rechtbank in Rotterdam. ‘Ik ben op 1.500 euro failliet verklaard.’ ‘Het beeld is dat u de curator bij herhaling op het verkeerde been heeft gezet’, stelt een van de drie rechters. De verdachte: ‘Ik geef het eerlijk toe, ik ben laks geweest.’ Officier van justitie Henric Rebel eist een werkstraf van 40 uur. De rechtbank doet direct uitspraak: 20 uur onvoorwaardelijke werkstraf, 20 uur voorwaardelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.