Oktober: niet de Zwartste Maand

Een aap zou gemiddeld beter scoren op de beurs dan een doorgewinterde belegger. Bij regen staat de Dow Jones onder druk, bij zonneschijn sneuvelen records....

Oktober heeft de slechtste naam, maar september is historisch gezien de slechtste beleggingsmaand. De grootste beurscrashes in de geschiedenis - die van 1907, 1929, 1987 en 1989 - deden zich weliswaar allemaal voor in de beruchte maand oktober, maar op lange termijn zou beleggen in september een slechter resultaat hebben opgeleverd.

Tot twee jaar geleden was de gevleugde spreuk op de beurs: 'Sell in May and go away . . . but remember, come back in september'. Beleggers zouden volgens de overlevering de stille zomermaanden beter kunnen mijden.

Maar in 1995 stelde Jeremy Siegel dat de beleggers ook in september beter een pas op de plaats konden maken. De maand september was zelfs de slechtste beleggingsmaand van het jaar, aldus de hoogleraar Financiën aan de gerenommeerde business school Wharton van de University of Pennsylvania.

Zijn advies: verkoop eind augustus de aandelen, zet het geld in september op een spaarrekening en koop er in oktober weer aandelen voor.

De Dow Jones-index daalde tussen 1890 en 1994 in liefst 63 van de 104 septembermaanden. Zouden beleggers sinds 1890 steeds eind augstus hun aandelen hebben verkocht en begin oktober weer op de aandelenmarkt zijn ingestapt, dan zou elke belegde dollar zijn aangegroeid tot 410 dollar. 'En dat is vier keer zoveel als wanneer men in al die jaren onafgebroken had belegd met inbegrip van de septembermaand', concludeerde Siegel.

Niet alleen de resultaten op de Amerikaanse beurs waren in september meestal slecht. Tussen 1970 en 1994 was het rendement op twintig andere grote aandelenbeurzen eveneens steeds negatief.

Ook op het Damrak heeft de maand september een slechte naam. In de laatste tien jaar behoort september tot de slechtere maanden. De AEX-index, de graadmeter van de Amsterdamse effectenbeurs, daalde in vijf van de tien gevallen. Opvallend is dat de Amsterdamse beurs in de maand augustus over de laatste tien jaar een nog slechter beleggingsresultaat haalde. Daarin daalde de index zelfs in zes van de tien gevallen.

Ook de maanden oktober en november zijn voor beleggers niet erg gunstig. Oktober is al negentig jaar een beruchte maand. In het jaar 1907 vond de eerste grote oktoberkrach plaats. Op het Damrak kelderden de koersen in navolging van Wall Street. Daar werd toen nog vooral belegd in Amerikaanse aandelen, de zogenoemde Amerikaantjes, Zuidafrikaanse goud- en diamantmijnen en Russische spoorwegaandelen.

'Alleen op Russen en speculatieve Amerikanen', zo schreef de Nieuwe Financier en Kapitalist van 13 oktober, 'bedragen de verliezen, zoals zich gemakkelijk becyferen laat, meer dan ¿ 500.000.000.'

'En de koersen kelderden. En de vermogens slonken. En de zelfmoorden rezen in getal', schreef de auteur Willem Paap in een in 1908 uitgekomen roman over deze krach.

Tweeëntwintig jaar later vormde de krach van 1929 de inleiding tot een langdurige daling van de beurskoersen en de economische depressie die bijna tien jaar zou duren. Geruïneerd werden niet alleen de grote en kleine kapitalisten die zich op de beurs in een avontuur hadden gestort. Veel arbeiders die nooit een beurspagina hadden gezien, werden met de gevolgen van de krach geconfronteerd.

De krach van oktober 1987 zorgde op één dag voor een nog grotere koersval, maar dit keer was het verloren terrein één jaar later al weer goedgemaakt. Ook de andere gevolgen waren beperkt. Het aantal faillissementen steeg nauwelijks, net als het aantal zelfmoorden.

Ook in de maand november is het beursklimaat nog veelal kil. Vlak voor het einde van het jaar vinden bijna altijd weer uitbundige koersstijgingen plaats. In december zijn de beurskoersen in Amsterdam in de laatste tien jaar telkens gestegen.

In de eerste maanden van het nieuwe jaar houdt de optimistische stemming meestal stand. De vroeger zo stille en flauwe zomermaanden juni en juli - dit keer kwam de AEX-index eind juli voor het eerst boven de duizend - zijn de laatste jaren juist vaak zeer aantrekkelijk geweest om te handelen in aandelen. Na de zomer volgde meestal een correctie. Ook dit jaar stegen de koersen in juli met 14,1 procent om in augustus weer met 11,3 procent te dalen.

Economische verklaringen zijn er niet voor het feit dat de beleggingsresultaten na de zomer verslechteren. Siegel noemt alleen enkele psychologische factoren. Het begin van de herfst zou een oorzaak kunnen zijn. Doordat de dagen korter worden en het weer slechter, zijn ook beleggers somberder gestemd en pessimistische mensen zijn minder geneigd om aandelen te kopen.

Die verklaring is niet onlogisch. Eerder onderzoek heeft uitgewezen dat de aandelenkoersen op Wall Street bij zonnig weer vaker stijgen dan op regenachtige dagen, mogelijk eveneens omdat beleggers dan optimistischer zijn.

Maar Siegel constateerde dat ook in landen op het zuidelijk halfrond, zoals Australië en Argentinië, de koersen in september naar beneden gaan. Daar begint dan juist de lente.

Een andere verklaring zou kunnen zijn dat de vakanties in september aflopen en de scholen weer beginnen. Mensen hebben hun geld aan vakanties uitgegeven en moeten ook nog het college- en boekengeld voor hun kinderen betalen. Maar in het zuidelijk halfrond begint het schooljaar niet in september.

Siegel concludeerde uiteindelijk dat koersbewegingen er op het zuidelijk halfrond niet zoveel toe doen. De trend wordt bepaald door de beurzen op het noordelijk halfrond, met name die van Tokyo en New York. Als daar de bladeren vallen, zetten de eerste lenteknoppen op de beurzen aan de andere kant van de evenaar weinig zoden aan de dijk.

Maar misschien is zijn conclusie even wetenschappelijk als die van Mark Twain: 'Oktober. Dat is een van de bijzonder gevaarlijke maanden om te speculeren. De andere zijn juli, januari, september, april, november, mei, maart, juni, december, augustus en februari.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden